باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

معاد

نماز مَیّت از نمازهای واجب است که بر جنازۀ مسلمانان خوانده می‌شود. نماز میت پنج تکبیر دارد و پس از هر تکبیر، جز آخرین تکبیر، دعا و ذکرهای خاصی خوانده می‌شود. این نماز را باید ایستاده خواند.

نماز میت، رکوع، سجود، تشهد و سلام ندارد و برای خواندن آن نیازی به وضو، غسل، تیمم یا پاکی بدن نیست هرچند رعایت شرایط سایر نمازهای واجب بهتر است.

این نماز را می‌توان به جماعت خواند، اما مأموم هم باید تکبیرها و دعاها را بخواند.

محتویات

تعریف

نماز میت، به نمازی گفته می‌شود که واجب است مسلمانان پس از غسل و کفن و قبل از دفن بر جنازه مسلمان بخوانند.

چگونگی

پس از اینکه میت را غُسل داده و کفن کردند، بدن او را رو به قبله قرار می‌دهند به گونه‌ای که سر میت در سمت راست نمازگزار قرار گرفته باشد. نمازگزار در حالت ایستاده[۱] پس از نیت نماز میت،[یادداشت ۱] پنج تکبیر می‌گوید که پس از چهار تکبیر اول دعاهای خاصی خوانده شده، با تکبیر پنجم نماز پایان می‌یابد.

دعای پس از تکبیر اول شهادت به وحدانیت خداوند و نبوت حضرت محمد(ص) است، دعای پس از تکبیر دوم صلوات بر محمد و آل محمد است، دعای پس از تکبیر سوم طلب مغفرت برای مؤمنان و مسلمانان است و دعای پس از تکبیر چهارم طلب آمرزش برای فردی که برای او نماز میت می‌خوانند.

می‌توان در دعاها به واجبات آن اکتفا کرد و می‌توان به جای آن دعاهای مفصل‌تر که مستحب است را خواند. در دعای چهارم بین میت زن و مرد اندک تفاوتی وجود دارد که به تفاوت ضمایر و نام‌های اشاره در زبان عربی بازمی‌گردد.[۲]

تکبیر دعای واجب دعای مستحب
اول ← اَشْهَدُ اَنْ لا الهَ الَّا اللَّهُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً رَسوُلُ اللَّهِ اَللَّهُ اَکبَرُ اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ الا اللَّهُ وَحْدَهُ لاشَریک لَهُ وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشیراً وَ نَذیراً بَینَ یدَی السّاعَةِ[یادداشت ۲]
دوم← اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بارِک عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَارْحَمْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ کاَفْضَلِ ما صَلَّیتَ وَ بارَکتَ وَ تَرَحَّمْتَ عَلی اِبْرهیمَ وَ آلِ اِبْرهیمَ اِنَّک حَمیدٌ مَجیدٌ وَ صَلِّ عَلی جَمیعِ الاَنْبِیآءِ وَالْمُرْسَلینَ[یادداشت ۳]
سوم← اَللَّهُمَّ اْغفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ اَللّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ وَالْمُسْلِمینَ وَالْمُسْلِماتِ الاَحْیآءِ مِنْهُمْ وَالاَمْواتِ تابِعْ بَینَنا وَ بَینَهُمْ بِالْخَیراتِ اِنَّک مُجیبُ الدَّعَواتِ اِنَّک عَلی کلِّشَیئٍ قَدیرٌ[یادداشت ۴]
چهارم← اگر میت مرد است: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذَا المَیت



و اگر میت زن است: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهذِهِ المَیتَةِ
اگر میت مرد است: اَللّهُمَّ اِنَّ هذا عَبْدُک وَابْنُ عَبْدِک وَابْنُ اَمَتِک نَزَلَ بِک وَ اَنْتَ خَیرُ مَنْزُولٍ بِهِ اَللّهُمَّ اِنّا لا نَعْلَمُ مِنْهُ اِلاّ خَیراً وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِهِ مِنّا اَللّهُمَّ اِنْ کانَ مُحْسِناً فَزِدْ فی اِحْسانِهِ وَ اِنْ کانَ مُسیئاً فَتَجاوَزْ عَنْهُ وَاغْفِرِ لَهُ اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَک فی اَعْلا عِلِّیینَ وَاخْلُفْ عَلی اَهْلِهِ فِی الْغابِرینَ وَارْحَمْهُ بِرَحْمَتِک یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ [یادداشت ۵]
و اگر میت زن است: اَللّهُمَّ اِنَّ هذِهِ اَمَتُک وَابْنَةُ عَبْدِک و ابنَةُ اَمَتِکَ نَزَلَتْ بِک وَ اَنْتَ خَیرُ مَنْزوُلٍ بِهِ اَللّهُمَّ اِنّا لا نَعْلَمُ مِنْها اِلاّ خَیراً وَ اَنْتَ اَعْلَمُ بِهامِنّا اَللّهُمَّ اِنْ کانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ فی اِحْسانِها وَ اِنْ کانَتْ مُسیئةً فَتَجاوَزْ عَنْها وَاغْفِرْ لَها اَللّهُمَّ اجْعَلْها عِنْدَک فی اَعْلا عِلِّیینَ وَاخْلُفْ عَلی اَهْلِها فِی الْغابِرینَ وَارْحَمْها بِرَحْمَتِک یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ[یادداشت ۶]
پنجم← پایان نماز پایان نماز

نزد اهل سنت

نماز میت نزد اهل سنت دارای چهار تکبیر دارد. با خواندن تکبیر اول، نماز آغاز می‌شود و پس از این تکبیر، حمد خداوند خوانده می‌شود. پس از تکبیر دوم،‌ سلام و درود بر پیامبر می‌فرستد. بعد از گفتن تکبیر سوم برای میت دعا خوانده می‌شود. با خواندن تکبیر چهارم و خواندن سلام نماز،‌ نماز میت تمام می‌شود.[۳] البته در برخی جزئیات این نماز در میان اهل سنت اختلافی است.[۴]

احکام

برخی از احکام نماز میت عبارتند از:

  • نماز میت، واجب کفایی است از این‌رو اگر کسی آن را خواند، وجوبش از دیگران ساقط می‌شود.
  • بر یک میت می‌توان چند نماز خواند به این صورت که افراد مختلف به صورت فرادا یا جماعت بر پیکر او نماز بخوانند.
  • نماز میت را می‌توان به جماعت هم خواند ولی مأموم باید همه تکبیرها و دعاها را خودش بخواند.
  • خواندن نماز میت بر بدن مسلمان بالای شش سال واجب[۵] و بر بدن غیر مسلمان حرام است.[نیازمند منبع]
  • در نماز میت، طهارت (وضو یا غُسل یا تیمم) یا پاکی بدن و لباس نمازگزار یا بیرون آوردن کفش از پا لازم نیست.
  • نماز میت باید پس از غسل و کفن و قبل از دفن میت خوانده شود.

نمازهای تاریخی

جستارهای وابسته

پانویس

  1. «نماز میت»
  2. «نماز میت و احکام آن»
  3. ملاخسرو، درر الحكام شرح غرر الأحكام، ج۱، ص۱۶۳.
  4. برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به: برهان الدین، المحيط البرهانی، ۲۰۰۴م، ج۲، ص۱۷۸.
  5. «نماز میت»
  1. نماز می‌خوانم بر این میت، قُربَةً اِلی اللّه
  2. خدا بزرگتر است.و گواهی می‏‌دهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه و بی‏‌شریک است.و گواهی می‏‌دهم که محمّد بنده و فرستاده اوست، که او را به حق، مژده‌دهنده و بیم‏‌دهنده پیشاپیش قیامت فرستاده است.
  3. خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر محمّد و خاندان محمّد برکت ده، و محمّد و خاندان محمّد را رحم کن، همانند برتر درود و برکت و رحمتی که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نمودی، به درستی که‏ تو ستوده و بزرگواری، و بر همه پیامبران و فرستادگان درود فرست.
  4. خدایا مردان و زنان مومن و مسلمان چه زنده و چه مرده از آنان را بیامرز، پیوند میان ما و آنها را به خیرات، به درستی که تو اجابت‌کننده دعاهای، به درستی که تو بر هر چیزی توانایی.
  5. خدایا این بنده تو و فرزند بنده تو و فرزند کنیز تو است نزد تو فرود آمده، و تو بهترین کسی هستی که نزدش فرود می‌آیند(بهترین میزبانی)، خدایا ما از او جز خوبی سراغ نداریم و تو از ما به او داناتری، خدایا اگر نیکوکار است بر نیکی‏‌اش بیفزا و اگر گنهکار است از او درگذر و او را بیامرز. خدایا او را نزد خود در بالاترین جایگاه‌ها قرار ده، و بر خاندانش‏ در میان زندگان جانشینش باش و به مهربانی‌ات به او رحم کن ای مهربان‌‏ترین مهربانان.
  6. خدایا این کنیز تو و دختر بنده تو، و دختر کنیز توست، بر تو فرود آمده، و تو بهترین کسی هستی که نزدش فرود می‌‏آیند، خدایا ما از او جز خوبی سراغ نداریم، و تو از ما به او داناتری، خدایا اگر نیکوکار است بر نیکی‏‌اش بیفزا، و اگر بدکار است از او درگذر، و او را بیامرز، و نزد خود در بالاترین جایگاه‌ها قرارش ده و بر خاندانش در میان زندگان جانشینش باش، و به مهربانی‌ات به او رحم کن،‌ ای مهربان‌‏ترین مهربانان.

منابع

  • «نماز میت»؛ پورتال انهار
  • «نماز میت و احکام آن»؛ پایگاه ستاد اقامه نماز
  • برهان‌الدين، محمود بن أحمد، المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی فقه الإمام أبی‌حنیفة رضی‌الله عنه، المحقق: عبدالكریم سامی الجندی، بیروت، دارالكتب العلمیة، ۲۰۰۴م.
  • توضیح المسائل مراجع، دفتر انتشارات اسلامی
  • ملا خسرو، محمد بن فرامرز،‌ درر الحكام شرح غرر الأحكام، بی‌جا، دارإحیاء الكتب العربیة، بی‌تا.