باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

نیایش
مسجد جامع خرمشهر.jpg

نماز شکر یکی از نمازهای مستحب که برای شکر و سپاس از درگاه خداوند خوانده می‌شود. نماز شکر شکل خاص و شرایط ویژه و زمان معینی ندارد و به‌صورت یک نماز دو رکعتی معمولی خوانده می‌شود و مانند سایر نمازهای مستحبی می‌توان آن را در حال نشسته، ایستاده، راه رفتن، داخل وسائل نقلیه و... به‌جا آورد؛ هرچند بهتر آن است که ایستاده خوانده شود.[۱]

با این‌وجود، نماز شکری با دستور خاص نیز از امام صادق(ع) نقل شده است که چنین است:

«زمانی که خداوند نعمتی به تو داد دو رکعت نماز بگزار؛ در رکعت اول سوره حمد و سپس سوره اخلاص را بخوان و در رکعت دوم نیز ابتدا سوره حمد، سپس سوره کافرون را قرائت کن. در رکوع و سجده رکعت اول بگو: « اَلْحَمْدُ لِلهِ شُکْراً شُکْراً وَ حَمْداً» و در رکعت دوم در رکوع و سجده بگو: « اَلْحَمْدُ لِلهِ الَّذِی اسْتَجَابَ دُعَائِی وَ أَعْطَانِی مَسْأَلَتِی» (یعنی: سپاس خدایی را که دعای مرا مستجاب و حاجتم را بر آورده کرد)[۲]

در برخی از منابع نیز آمده است: دعای « اَلحَمدُ لِلهِ شُکراً شُکراً لله وَ حَمداً» در رکوع و سجده هر دو رکعت و دعای « اَلحمدُ للهِ الَّذی قَضا حَاجَتی وَ أعطانی مَسأَلَتی» پس از اتمام نماز خوانده شود.[۳]

همچنین سفارش شده است که پس از نماز شکر، دعای امام سجاد(ع) [یادداشت ۱] که در صحیفه سجادیه آمده، خوانده شود. [۴]

علاوه بر این نماز که در منابع شیعی نقل شده است؛ اهل سنت نیز نمازی را از پیامبر اسلام(ص) نقل کرده‌اند که ایشان پس از فتح مکه و به شکرانه آن پیروزی، چهار نماز دو رکعتی به عنوان نماز شکر خواند. برخی از اصحاب نیز به تقلید از ایشان، پس از فتوحات خود این نماز را می‌خواندند.[۵]

پانویس

  1. یزدی، عروة الوثقی، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۱
  2. کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۴۸۱، طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبّد، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۵۳۲
  3. مفید، المقنعه، ۱۴۱۳ق، ص۲۲۵
  4. علی بن الحسین(ع)، الصحیفه السجادیه، دعای ۳۷، ص۱۶۲؛ کفعمی، البلد الأمین و الدرع الحصین، ۱۴۱۸ق، ص۱۶۴
  5. ابن کثیر دمشقی‌، البدایه و النهایه، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۴؛ سلمی، قصَّاص و…، صَحِیحُ الأثَر و جَمَیلُ العبر من سیره خیر البشر(ص)، ۱۴۳۱ق، ج۱، ص۲۵۴
  1. دعای ۳۷ صحیفه سجادیه: اللَّهُمَّ اِنَّ اَحَداً لایبْلُغُ مِنْ شُکرِک غایةً اِلاَّ حَصَلَ عَلَیهِ مِنْ اِحْسانِک ما یلْزِمُهُ شُکراً، وَ لایبْلُغُ مَبْلَغاً مِنْ طاعَتِک وَ اِنِ اجْتَهَدَ اِلاّ کانَ مُقَصِّراً دُونَ اسْتِحْقاقِک بِفَضْلِک، فَاَشْکرُعِبادِک عاجِزٌ عَنْ شُکرِک، وَ اَعْبَدُهُمْ مُقَصِّرٌ عَنْ طاعَتِک،لایجِبُ لِأَحَدٍ اَنْ تَغْفِرَ لَهُ بِاسْتِحْقاقِهِ، وَ لااَنْ تَرْضی عَنْهُ بِاسْتیجابِهِ، فَمَنْ غَفَرْتَ لَهُ فَبِطَوْلِک، وَ مَنْ رَضیتَ عَنْهُ فَبِفَضْلِک، تَشْکرُ یسیرَ ما شَکرْتَهُ، وَ تُثیبُ عَلی قَلیلِ ما تُطاعُ فیهِ، حَتّی کاَنَّ شُکرَ عِبادِکالَّذی اَوْجَبْتَعَلَیهِثَوابَهُمْ وَ اَعْظَمْتَ عَنْهُ جَزآئَهُمْ اَمْرٌ مَلَکوا اسْتِطاعَةَ الْاِمْتِناعِ مِنْهُ دُونَک فَکافَیتَهُمْ، اَوْ لَمی‌کن سَبَبُهُ بِیدِک فَجازَیتَهُمْ، بَلْ مَلَکتَ -یا اِلهی- اَمْرَهُمْ قَبْلَ اَنْ یمْلِکوا عِبادَتَک، وَ اَعْدَدْتَ ثَوابَهُمْ قَبْلَ اَنْیفیضُوا فی طاعَتِک، وَ ذلِک اَنَّ سُنَّتَک الْاِفْضالُ، وَعادَتَک الْاِحْسانُ، وَ سَبیلَک الْعَفْوُ. فَکلُالْبَرِیةِ مُعْتَرِفَةٌبِاَنَّک غَیرُظالِمٍ لِمَنْعاقَبْتَ، وَشاهِدَةٌ بِاَنَّک مُتَفَضِّلٌ عَلی مَنْ عافَیتَ، وَ کلٌّ مُقِرٌّ عَلی نَفْسِهِ بِالتَّقْصیرِ عَمَّا اسْتَوْجَبْتَ. فَلَوْلا اَنَّ الشَّیطانَ یخْتَدِعُهُمْ عَنْ طاعَتِک ما عَصاک عاصٍ، وَ لَوْلا اَنَّهُ صَوَّرَ لَهُمُ الْباطِلَ فی مِثالِ الْحَقِّ ما ضَلَّ عَنْ طَریقِک ضآلٌّ، فَسُبْحانَک ما اَبْینَ کرَمَک فی مُعامَلَةِ مَنْ اَطاعَک اَوْ عَصاک: تَشْکرُ لِلْمُطیعِ ما اَنْتَ تَوَلَّیتَهُ لَهُ، وَ تُمْلی لِلْعاصی فیما تَمْلِک مُعاجَلَتَهُ فیهِ، اَعْطَیتَ کلاًّ مِنْهُما مالَمْ یجِبْ لَهُ، وَ تَفَضَّلْتَ عَلی کلٍّ مِنْهُما بِما یقْصُرُ عَمَلُهُ عَنْهُ، وَلَوْ کافَأْتَالْمُطیعَ عَلی ما اَنْتَ تَوَلَّیتَهُ لَأوْشَک اَنْ یفْقِدَ ثَوابَک، وَ اَنْ تَزُولَ عَنْهُ نِعْمَتُک، وَلکنَّک بِکرَمِک جازَیتَهُ عَلَی الْمُدَّةِ الْقَصیرَةِ الْفانِیةِ بِالْمُدَّةِ الطَّویلَةِ الْخالِدَةِ، وَ عَلَیالْغایةِ الْقَریبَةِ الزّآئِلَةِ بِالْغایةِ الْمَدیدَةِ الْباقِیةِ، ثُمَّ لَمْ تَسُمْهُ الْقِصاصَ فیما اَکلَ مِنْ رِزْقِک الَّذی یقْوی بِهِ عَلی طاعَتِک، وَ لَمْتَحْمِلْهُ عَلَی الْمُناقَشاتِ فِیالْالاتِ الَّتی تَسَبَّبَ بِاسْتِعْمالِها اِلی مَغْفِرَتِک، وَلَوْفَعَلْتَ ذلِک بِهِ لَذَهَبَ بِجَمیعِ ما کدَحَ لَهُ وَ جُمْلَةِ ما سَعی فیهِ، جَزآءً لِلصُّغْری مِنْ اَیادیک وَ مِنَنِک، وَ لَبَقِی رَهیناً بَینَ یدَیک بِسآئِرِ نِعَمِک، فَمَتی کانَ یسْتَحِقُّ شَیئاً مِنْ ثَوابِک؟ لا! مَتی؟! هذا یا اِلهی حالُ مَنْ اَطاعَک، وَ سَبیلُ مَنْ تَعَبَّدَ لَک، فَاَمَّا الْعاصی اَمْرَک وَ الْمُواقِعُ نَهْیک فَلَمْ تُعاجِلْهُ بِنَقِمَتِک لِکی یسْتَبْدِلَ بِحالِهِ فی مَعْصِیتِک حالَ الْاِنابَةِ اِلی طاعَتِک، وَ لَقَدْ کانَ یسْتَحِقُّ فی اَوَّلِ ما هَمَّ بِعِصْیانِک کلَّ ما اَعْدَدْتَ لِجَمیعِ خَلْقِک مِنْ عُقُوبَتِک، فَجَمیعُ ما اَخَّرْتَ عَنْهُ مِنَ الْعَذابِ،وَ اَبْطَاْتَ بِهِ عَلَیهِ مِنْ سَطَواتِ النَّقِمَةِ وَ الْعِقابِ تَرْک مِنْ حَقِّک، وَ رِضی بِدُونِ واجِبِک. فَمَنْ اَکرَمُ -یا اِلهی- مِنْک، وَ مَنْ اَشْقی مِمَّنْ هَلَک عَلَیک؟ لا! مَنْ؟ فَتَبارَکتَ اَنْ تُوصَفَ اِلاّ بِالْاِحسانِ، وَ کرُمْتَ اَنْ یخافَ مِنْک اِلاَّ الْعَدْلُ، لایخْشی جَوْرُک عَلی مَنْ عَصاک، وَ لایخافُ اٍغفالكَ ثَوابَ مَن اَرضاكَ, فَصَل عَلی محمد و الٍهٍ وَهَب لی اَمَلی، وَ زِدْنی مِنْ هُداک مااَصِلُ بِهِ اِلَی التَّوْفیقِ فی عَمَلی، اِنَّک مَنَّانٌ کریمٌ

منابع

  • ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
  • سلمی، محمد بن صامل، قصَّاص، عبدالرحمن بن جمیل و…، صَحِیحُ الأثَر و جَمَیلُ العبر من سیره خیر البشر (ص)، جده، مکتبة روائع المملکة، چاپ اول، ۱۴۳۱ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد و سلاح المتعبّد، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
  • علی بن الحسین(ع)، الصحیفه السجادیه، قم، دفتر نشر الهادی، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.
  • کفعمی، ابراهیم بن علی، البلد الأمین و الدرع الحصین، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
  • مفید، محمّد بن محمد بن نعمان، المقنعه، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
  • یزدی، سید محمدکاظم، عروه الوثقی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین، ۱۴۱۹ق.