میر محمدحسین خاتون‌آبادی

(تغییرمسیر از میر محمد حسین خاتون آبادی)
اطلاعات فردی
نام کامل: میر محمدحسین خاتون آبادی
نسب: خاندان خاتون‌آبادی
تاریخ وفات: ۱۱۵۱ق
محل دفن: مشهد
اطلاعات علمی
استادان: علامه مجلسی و جمال الدین خوانساری
شاگردان: زین الدین علی خوانساری، محمدبن محمدزمان كاشانی، سید عبداللّه بن نورالدین جزایری
تألیفات: النَّجْم الثاقِب فی اثبات الواجب، رسالةالبِداء، حاشیه بر شرح تجریدالاعتقاد قوشچی، مناقب الفُضلاء، حاشیه و شرح بر الرَوْضَةالبَهِیة و مَعالِم الاصول
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: امام جمعه و شیخ الاسلام اصفهان

میر محمدحسین خاتون آبادی (درگذشته ۱۱۵۱ق)، فقیه امامی قرن دوازدهم. وی نزد اساتیدی همچون محمدباقر مجلسی و جمال الدین خوانساری فرا گرفت. خاتون‌آبادی پس از پدرش، امام جمعه اصفهان شد و در اواخر عمر، منصب شیخ الاسلامی این شهر را نیز بر عهده گرفت.

زندگی‌نامه

زمان و محل تولد او معلوم نیست. وی در ۱۱۵۱ق درگذشت و در مشهد به خاك سپرده شد.[۱]پدرش میر محمدصالح خاتون آبادی از عالمان مشهور اصفهان بود.

مقام علمی

خاتون‌آبادی در علوم عقلی، حكمت، ادبیات و فقه و حدیث تبحر داشت.[۲]

محمدحسین، نزد جدّ مادریش محمدباقر مجلسی (متوفی ۱۱۱۰ق)، جد پدریش عبدالواسع (متوفی اواخر قرن یازدهم)، پدرش محمدصالح (متوفی ۱۱۲۶ق)، آقا جمال خوانساری (متوفی ۱۱۲۲ق)، محمد بن عبدالفتاح تنکابنی (متوفی ۱۱۲۴ق)، سلیمان بن عبدالله ماحوزی (متوفی۱۱۲۱ق)، سید علی خان مدنی (متوفی ۱۱۲۰ق)، شاه محمد بن محمد دارابی شیرازی (متوفی ۱۱۳۰ق) و ابوالحسن شریف بن محمدطاهر فتونی (متوفی۱۱۳۹ق) شاگردی کرد. از آنان حدیث شنید و اجازه روایت گرفت.

كسانی چون فرزندش میرعبدالباقی (متوفی ۱۲۰۷ق)، زین الدین علی خوانساری (متوفی ۱۱۶۷ق)، محمد بن محمدزمان كاشانی (متوفی بعد از ۱۱۷۲ق)، سید عبداللّه بن نورالدین جزایری (متوفی ۱۱۷۳ق)، سید صدرالدین محمد بن محمدباقر رضوی قمی، احمد بن محمدمهدی بن محمدمؤمن خاتون آبادی و محمدمهدی بن رضی الدین هرندی (متوفی ۱۱۸۰ق) نزد او درس خواندند یا از وی حدیث شنیدند و اجازه روایت گرفتند.[۳]

آثار

خاتون‌آبادی آثاری در فقه، اصول، کلام و اخلاق دارد که عبارتند از:

  • مُنیةالمُرید
  • شرح و حاشیه بر الرَوْضَةالبَهِیة اثر فقهی شهیدثانی.
  • حاشیه بر مَعالِم الاصول اثر شهید ثانی در اصول فقه
  • النَّجْم الثاقِب فی اثبات الواجب
  • رسالةالبِداء
  • حاشیه بر شرح تجریدالاعتقاد قوشچی
  • مناقب الفُضلاء فی ریاض العلماء یا رجالِ میر محمدحسین كه اجازه مبسوط او به زین الدین علی خوانساری است.
  • مقالة فی اسماء مَن اِستبصر مِنْ علماء العامة[۴]
  • احوال العلماء من اقارب المؤلف
  • كلمةالتقوی یا لباس التقوی درباره تحریم غیبت
  • الالواح السماویة فی اختیارات ایام الاسبوع و السِنة
  • خزائن الجواهر
  • سَبع المَثانی
  • وسیلةالنجاح
  • مفتاح الفرج
  • نوروزیه
  • مجموعه الرسائل الكثیرة[۵]

مناصب

خاتون آبادی پس از پدرش، امام جمعه اصفهان شد.[۶] و در اواخر عمر، منصب شیخ الاسلامی اصفهان را نیز برعهده گرفت.

سرانجام

پس از هجوم محمود افغان به اصفهان در زمان شاه سلطان حسین (حك: ۱۱۰۵ـ۱۱۳۵ق) و سقوط سلسله صفویان، افغان‎ها خاتون‌آبادی را كه وزیر مریم بیگم (عمه شاه) بود، بسیار شكنجه كردند تا اموالش را بگیرند.

این حادثه در روحیه او تأثیر بسیار گذاشت و به گفته خود او، سبب توجه بیشتر وی به مسائل اخروی شد. او سپس به خاتون آباد (در اطراف اصفهان) رفت و به عبادت مشغول شد، ولی همچنان مرجع دینی مردم بود.[۷] خاتون آبادی خواسته نادرشاه افشار (حك: ۱۱۴۸ـ۱۱۶۰ق) را مبنی بر فتوا دادن به کفر عثمانیها كه خواسته بودند، ایران به حوزه خلافت آنها ملحق شود، نپذیرفت.[۸]

پانویس

  1. آقابزرگ طهرانی، مصف المقال، ص۱۵۴؛ كشمیری، ص۲۱۱.
  2. كرمانشاهی، ج۱، ص۹۶؛ خوانساری، ج۲، ص۳۶۰.
  3. خاتون آبادی، مناقب الفضلاء؛ خاتون‌آبادی، احوال العلماء، ص۲۸۸ـ۲۹۰ ؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱، ص۱۸۵؛ موسوعة طبقات الفقهاء، ج۱۲، ص۳۶۴ـ۳۶۵؛ حسینی اشكوری، ص۹۳.
  4. خاتون آبادی، مناقب الفضلاء، ص۵۰۷ـ۵۰۸؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۶، ص۹۴، ۱۱۴، ۲۰۶، ج۱۰، ص۱۱۲، ج۱۲، ص۴۵، ج۱۳، ص۲۹۳، ج۲۱، ص۳۹۶، ج۲۲، ص۳۳۳، ج۲۳، ص۲۰۹.
  5. خاتون‌آبادی، مناقب الفضلاء، ص۵۰۷-۵۰۸؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۲، ص۳۰۱، ج۷، ص۱۵۴، ج۱۰، ص۲۵۴، ج۱۲، ص۱۲۹ـ۱۳۰، ج۲۱، ص۳۳۸، ج۲۴، ص۳۸۳، ج۲۵، ص۸۵.
  6. حبیب آبادی، ج۲، ص۳۱۸ـ۳۱۹؛ خوانساری، ج۲، ص۳۶۱.
  7. خاتون آبادی، مناقب الفضلاء، ص۴۶۵ـ۴۶۷؛ قزوینی، ص۱۲۶؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات، ص۱۹۸.
  8. نوری، ص۱۴۹.

منابع

  • آقابزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
  • آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: الكواكب المنتشرة فی القرن الثانی بعد العشرة، چاپ علی نقی منزوی، تهران، ۱۳۷۲ش.
  • آقابزرگ طهرانی، مُصَفَّی المَقال فی مُصَنِّفی علم الرجال، چاپ احمد منزوی، تهران ۱۳۳۷ش.
  • حبیب آبادی، محمدعلی، مكارم الآثار، ج ۲، اصفهان ۱۳۴۲ش.
  • حسینی اشكوری، احمد، تلامذةالعلامة المجلسی و المجازون منه، چاپ محمود مرعشی، قم، ۱۴۱۰ق.
  • خاتون آبادی، محمدحسین بن محمدصالح، احوال العلماء من اقارب المؤلف، نسخه خطی كتابخانه مجلس شورای اسلامی، ش ۷/۵۵۰۱.
  • خاتون آبادی، محمدحسین بن محمدصالح، مناقب الفضلاء، چاپ جویا جهانبخش، در میراث حدیث شیعه، چاپ مهدی مهریزی و علی صدرایی خویی، قم: مركز تحقیقات دارالحدیث، ۱۳۷۸ش.
  • خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، قم، اسماعیلیان، بی‌تا.
  • قزوینی، عبدالنبی بن محمدتقی، تتمیم امل الآمل، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۷ق.
  • كرمانشاهی،آقا احمد، مرآت الاحوال جهان نما: سفرنامه، قم، ۱۳۷۳ش.
  • كشمیری، محمدعلی، كتاب نجوم السماء فی تراجم العلماء، قم، ۱۳۹۴ق.
  • موسوعة طبقات الفقهاء، اشراف جعفر سبحانی، قم: مؤسسة الامام الصادق، ۱۴۱۸ـ۱۴۲۴ق.
  • نوری، حسین، فیض قدسی: زندگینامه علامه محمدباقر مجلسی (۱۰۳۷ـ۱۱۱۰ق) ، ترجمه جعفر نبوی، تهران، ۱۳۷۴ش.

پیوند به بیرون