باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

ميرحامدحسين هندی

مقبره میر حامد حسین هندی
زادروز ۵ محرم ۱۲۴۶ق
زادگاه لکهنو هند
درگذشت ۱۸ صفر ۱۳۰۶ق
محل زندگی هند
استادان سید محمدقلی موسوی هندی
آثار عبقات الانوار
الشریعة الغرّاء
شوارق النصوص
اسفار الانوار
خویشاوندان سید محمدقلی موسوی هندی
وبگاه
http://emamat.ir/hamayesh/main.php


سید مهدی ابوظفر معروف به میرحامدحسین هندی (۱۲۴۶-۱۳۰۶ق) از سادات و علمای شیعه قرن سیزدهم در هند است. میرحامد حسین آثاری در دفاع از تشیع از جمله چندین ردیه بر کتاب‌های ضدشیعی نگاشت. مشهورترین کتاب او عبقات الانوار است که آن را با هدف اثبات امامت و دفاع از ولایت امیرالمومنین نوشته است.

محتویات

زندگی‌نامه

اسم میرحامدحسین، سید مهدی و کنیه‌اش ابوظفر بوده است. گفته شده پدرشسید محمدقلی موسوی هندی، او را به نام جدش، حامدحسین شهرت داد.[۱] میرحامدحسین در میروت از توابع دهلی[۲]هند در ۵ محرم ۱۲۴۶ق/۱۲۱۰ش به دنیا آمد.[۳] نسبش از جانب پدر با ۲۷ واسطه به امام موسی بن جعفر می‌رسد.

نوشته روی مزار سید میر حامد حسین هندی

درگذشت

میر حامد حسین در ۱۸ صفر ۱۳۰۶ق درگذشت و در حسینیه جناب غفران‌مآب دفن شد. پس از انتشار خبر وفاتش، در عراق مجالسی در سوگ وی برپا شد.[نیازمند منبع]

تحصیلات

دستخط میرحامد حسین

میرحامدحسین، تعلیم را از ۶ سالگی با رفتن به مکتب‌خانه آغاز کرد. به گفته پدرش در ۱۷ ربیع‌الاول ۱۲۵۲ق به مکتب رفت و نزد شیخ کرمعلی خواندن را شروع کرد.[۴] امّا پس از مدت کوتاهی پدرش عهده‌دار تعلیم وی گردید و تا ۱۴ سالگی مبادی علوم و علم کلام را از وی آموخت.[۵]

او مقامات حریری و دیوان متنبی را نزد مولوی سید برکت علی حنفی و نهج البلاغه را نزد مفتی سید محمدعباس تستری خواند. علوم شرعیه را نزد سلطان العلماء سید محمد بن دلدارعلی و برادر وی سید العلماء سید حسین بن دلدارعلی -که هر دو از علماء بزرگ شیعه در هند بودند- و علوم عقلیه را نزد فرزند سید مرتضی سید العلماء، ملقب به خلاصة العلماء فرا گرفت.[نیازمند منبع]

او بر کتاب مناهج التدقیق که از تصنیفات استادش سید العلماء بود، حاشیه نوشت. سپس به تصحیح و نقد تصانیف پدرش از جمله فتوحات حیدریه، رساله تقیه و تشیید المطاعن پرداخت. و استقصاء الافحام را در رد کتاب منتهی الکلام مولوی حیدرعلی فیض‌آبادی نگاشت در حالی که مؤلف کتاب می‎گفت کسی نمی‌توانند جواب کتاب مرا بنویسند. پس از آن به تألیف کتاب شوارق النصوص پرداخت و سپس مشغول تألیف عبقات الأنوار شد.[نیازمند منبع]

در سال ۱۲۸۲ق عازم سفر حج و سپس عتبات عالیات شد و پس از بازگشت حاصل کار علمی خود را در قالب کتاب أسفار الانوار عن وقایع أفضل الاسفار گردآورد.

گفته شده بر اثر نوشتن بسیار، دست راستش از کار افتاد و در اواخر با دست چپ می‌نگاشت.[۶] و گاهی املا می‌کرد و دیگران می‌نوشتند.[نیازمند منبع] همچنین گفته شده در اواخر عمر نمی‌توانست بنشیند و به پشت می‌خوابید، کتاب را روی سینه‌اش می‌گذاشت و مطالعه می‌کرد یا می‌نوشت.[۷]

کتابخانه او (کتابخانه ناصریه) در لکهنو کتب شیعه و غیرشیعه بسیاری را جمع کرده است. صاحب اعیان الشیعه تعداد کتاب‌ها را بیش از سی هزار کتاب خطی و چاپی می‌شمارد.[۸] میرزا احمد کاظمینی تعداد کتب را بیش از چهل و یک هزار ذکر کرده است۔[۹] این کتابخانه همچنان پابرجاست.

آثار

نوشتار اصلی: آثار میر حامد حسین
نرم افزار مجموعه آثار میرحامد حسین

میرحامدحسین تألیفات زیادی در موضوعات گوناگونی دارد. برخی کتاب‎های وی، پاسخ به ردیه‎هایی علیه مذهب تشیع است. او در کلام، فقه، سفرنامه، شعر و... کتاب نگاشته است. مشهورترین کتاب او «عبقات الانوار» است. رجالیان شیعه از جمله آقا بزرگ تهرانی[۱۰] سید محسن امین[۱۱] و صاحب ریحانه الادب[۱۲] از میرحامدحسین تمجید کرده‌اند. گفته شده عمده این تمجیدها ناظر به نگارش عبقات الانوار است. [نیازمند منبع] علامه امینی در موارد متعددی از الغدیر از میرحامد حسین و کتابش عبقات الانوار سخن گفته است.[۱۳] از جمله در جلد نخست الغدیر، در فصل «المؤلفون فی حدیث الغدیر» عبقات الانوار را مطرح کرده و نویسنده آن را ستوده است.[۱۴]

موسسه نور، نرم‌افزار مجموعه آثار میر حامد را منتشر کرده است این نرم افزار متن کامل ۸ عنوان کتاب در ۵۰ جلد از آثار میر حامدحسین و دیگر منابع در موضوع کلام اسلامی، به ویژه بحث امامت و ولایت را دربردارد.

سید محسن امین کتاب «الشریعة الغرّاء»، «الشعلة الجوالة؛ در سوزاندن مصاحف در زمان عثمان»، «شمع المجالس» معروف به شمع و دمع (قصائدی در رثاء سیدالشهداء به زبان فارسی)، «الطارف» (مجموعه‌ای از معماها) و «الظل الممدود و الطلح المنضود» را جزو آثار میرحامد حسین ذکر می‌کند؛[۱۵] اما به گفته سید نعمت‌الله جزائری این تألیفات، آثار سید محمد عباس شوشتری، استاد میر حامد حسین بوده که به اشتباه به میرحامد حسین نسبت داده شده‌اند.[۱۶]

خاندان

خاندان میرحامد حسین اصالتشان از نیشابور بود که یکی از اجدادش در قرن هفتم به سبب حمله مغول به هندوستان هجرت کرد و در شهر کنتور اقامت کرد.[۱۷] برخی از مشاهیر این خاندان عبارتند از:

پانویس

  1. مجله عشاق اهل بیت، شماره۲، ص۲۵.
  2. میرشریفی، هندوستانی که من دیدم، ۱۳۷۸ش، ص۲۱۶.
  3. آقابزرگ تهرانی، نقباء البشر، ج۱، ص۳۴۷.
  4. میرشریفی، هندوستانی که من دیدم، ص۲۱۶.
  5. آقابزرگ تهرانی، نقباء البشر، ج۱، ص۳۴۷.
  6. مدرسی تبریزی، ریحانة الادب
  7. مطهری، آشنایی با قرآن، ج۱۴، از مجموعه آثار شهید مطهری. ج۲۸، ص۷۶۲.
  8. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۳۸۱.
  9. میرزا احمد حسن کاظمینی، ناصر الملة ص۴۲.
  10. آقابزرگ تهرانی، نقباء البشر، ج۱، ص۳۴۸-۳۵۰
  11. محسن امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۳۸۱.
  12. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۲، ص۴۳۳.
  13. موسوی، «بازخوانی حیات علمی علامه میرحامد حسین هندی کتاب الدرر السنیه».
  14. امینی، الغدیر، ج۱، ص۱۵۶-۱۵۷.
  15. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۳۸۱.
  16. جزائری، کشف الاسرار، مؤسسه‌ دار الکتاب، ج۱، ص۳۹۶.
  17. سلیمی زارع، «عبقات الانوار و علامه میر حامد حسین»، ص۶۴.
  18. عبقات الانوار، ج۱، مقدمه، ص۱۹.
  19. میلانی، «السید حامد حسین و کتابه العبقات»، ص۱۵۵؛ عبقات الانوار، ج۱، مقدمه، ص۲۰.
  20. عبقات الانوار، ج۱، مقدمه، ص۲۰.
  21. آقابزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعة، قسم الکرام البررة، ج۲، ص۱۴۹
  22. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۸، ص۱۰۷.

منابع

پیوند به بیرون