باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

میرزا هاشم آملی

میرزا هاشم
تصویری از آیت الله آملی لاریجانی.jpg
شناسنامه
نام کامل میرزا هاشم اردشیر لاریجانی
لقب آیت‌الله، میرزا
زادروز ۱۲۷۸هجری شمسی
زادگاه لاریجان ایران
تاریخ درگذشت ۷ اسفند ۱۳۷۱
۴ رمضان ۱۴۱۳
۲۶ فوریه ۱۹۹۳
آرامگاه حرم حضرت معصومه، قم
نام همسر دختر آیت الله سید محسن اشرفی
فرزندان پسران: صادق و علی و باقر و فاضل و محمد جواد
دختران: همسر سید مصطفی محقق داماد
استادان میرزای نائینی،سید ابوالحسن اصفهانی
آقا ضیاء عراقی، عبدالکریم حائری یزدی
محمد علی شاه‌آبادی
شاگردان میرزا جواد تبریزی،عبدالله جوادی آملی
حسن حسن زاده آملی،ناصر مکارم شیرازی
عباس محفوظی،سیدعلی محقق داماد
سیدمصطفی محقق داماد،محمد مفتح

میرزا هاشم آملی لاریجانی، (۱۲۷۸-۱۳۷۱ ش) استاد فقه و اصول در حوزه علمیه قم و نجف و از مراجع تقلید شیعه در قرن ۱۴ قمری. او از شاگردان و ادامه دهنده روش اصولی آقا ضیاء عراقی است که آراء استادش را در کتاب بدایع الافکار جمع‌آوری کرده است. شاگردش اسماعیل‌پور قمشه‌ای ادامه دهنده این روش اصولی است.

میرزا هاشم در حوزه‌های علمیه تهران(مدرسه سپهسالارقم و نجف تحصیل کرد. از مهم‌ترین اساتید وی می‌توان به میرزای نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، حائری یزدی، کوه کمره‌ای و شاه آبادی اشاره کرد.

صادق و علی لاریجانی رؤسای قوه قضائیه و مقننه جمهوری اسلامی ایران فرزندان اویند.

وی در کنار فعالیت‌های علمی، در مبارزات مردمی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران شرکت داشت و فعالیت‌هایی در این زمینه انجام داد. او در حرم حضرت معصومه به خاک سپرده شده است.

محتویات

زندگینامه

آیت‌الله میرزا هاشم اردشیر لاریجانی در سال ۱۳۲۲ ه.ق در روستای پردمه لاریجان، در هفتاد کیلومتری شهر آمل به دنیا آمد. پدرش میرزا محمد نام داشت.

وی با دختر آیت اللّه آقا سید محسن نبوی اشرفی در نجف اشرف ازدواج کرد و دارای ۱ دختر و ۵ پسر شد. دختر وی همسر سید مصطفی محقق داماد است و پسران وی عبارت‌اند از: محمد جواد لاریجانی، علی لاریجانی، صادق لاریجانی، باقر لاریجانی و فاضل لاریجانی.

او پس از آموزش مقدمات در لاریجان باقی دوران تحصیل خود را در تهران، قم و نجف گذراند. تدریس را در نجف شروع کرد و در سال ۱۳۸۰ق به قم بازگشت و تا سال‌های پایانی عمر مشغول تدریس خارج فقه و اصول بود.

درگذشت

آیت اللّه آملی، در عصر جمعه ۷ اسفند ۱۳۷۱ ش/ ۴ رمضان ۱۴۱۳ ق، در سن ۹۱ سالگی وفات کرد و در عصر شنبه ۸ اسفند ۱۳۷۱ ش پس از اقامه نماز توسط آیت اللّه وحید خراسانی، در حرم حضرت معصومه به خاک سپرده شد.

زندگی‌نامه علمی

وی پس از فراگیری قرآن و تحصیلات ابتدایی، ادبیات عرب و علوم مقدماتی را نزد آقا سیدتاج و آقا شیخ احمد آملی آموخت و تا مرحله سطح در لاریجان ماند.

مدرسه سپهسالار

در سیزده سالگی به تهران رفت و در مدرسه سپهسالار- که زیر نظر سید حسن مدرس اداره می‌شد- مشغول تحصیل شد و مورد توجه وی قرار گرفت و دوازده سال در این مدرسه ماند.

در این مدت، شوارق الالهام، منظومه، اشارات و اسفار را نزد یدالله نظرپاک و میرزا طاهر تنکابنی آموخت. شرح لمعه و قوانین را نزد میرزا عبدالله غروی آملی و سطوح عالی را از فقیه لاریجانی و سید محمد تنکابنی آموخت.

حوزه علمیه قم

میرزا هاشم، پس از پشت سر نهادن درس‌های سطوح عالی حوزه، در سال ۱۳۰۵ ش به قم آمد و در درس فقه و اصول اساتیدی چون آیت الله عبدالکریم حایری یزدی، حجت کوه کمره‌ای، محمد علی شاه آبادی و محمدعلی حایری قمی حاضر شد و به مدت شش سال از درس آنان بهره برد.

در این مدت، وی با افرادی چون سید محمد محقق داماد، سید یحیی یزدی و میرزا حسن یزدی به مباحثه علمی می‌پرداخت.

حوزه علمیه نجف

ایشان در سال۱۳۱۱ ش، پس از به دست آوردن توانایی اجتهاد و اجازه فتوا دادن از حاج شیخ و حجت کوه کمره‌ای به نجف مهاجرت کرد و در مدرسه آخوند اقامت کرد. در این مدت در درس فقه وا صول سیدابوالحسن اصفهانی، محمد حسین غروی نائینی و آقاضیاء عراقی شرکت کرد و از درس آنان در ابواب مختلف فقهی استفاده کرد.

در این مدت، مورد توجه آقا ضیاء قرار گرفت و به جلسه استفتای ایشان راه یافت و در نگارش حاشیه دوم وی بر عروة الوثقی نقش بسزایی داشت.

استادان

آیت الله آملی در طول ۳۱ سال تلاش در بیشتر علوم رایج حوزوی به تعلیم و تدریس مشغول بود. وی دروس فقه، اصول، فلسفه، هیئت، رجال و درایه، اخلاق و عرفان، منطق و حکمت نظری را از محضر اساتید نام آور قم و تهران و نجف کسب کرد:

آثار علمی

تدریس

وی همواره در کنار یادگیری علوم مختلف، به تدریس مطالب و دروس حوزوی مشغول بوده است. در نجف در کنار درس میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی به تدریس سطح و چند دوره مکاسب مشغول بود و پس از درگذشت آقا ضیاء، تا سال ۱۳۸۰ق که به قم نقل مکان کرد، به تدریس درس خارج فقه و خارج اصول پرداخت و شاگردان زیادی در قم و نجف تربیت نمود.

شاگردان

  1. میرزا جوادآقا تبریزی؛
  2. ناصر مکارم شیرازی؛
  3. محمدهادی معرفت؛
  4. محمد مفتح؛
  5. محمدصادق حائری شیرازی
  6. هاشم تقدیری؛
  7. سید صابر جباری؛
  8. عبدالله جوادی آملی؛
  9. محی الدین شیرازی؛
  10. محمد علی اسماعیل پورقمشه‌ای؛
  11. سیداحمد حق شناس؛
  12. محمد باقر دارابکلائی؛
  13. محسن دوزدوزانی؛
  14. محمد هادی روحانی؛
  15. سید حسن شجاعی؛
  16. اسماعیل صالحی مازندرانی؛
  17. سید حبیب الله طاهری گرگانی؛
  18. سید رضا علوی تهرانی؛
  19. حسن حسن زاده آملی؛
  20. علی غیاثی؛
  21. سیدعلی فرحی قمی؛
  22. محمدعلی فیض لاهیجی؛
  23. سید جعفر کریمی؛
  24. محمد تقی مجلسی؛
  25. عباس محفوظی؛
  26. سید علی محقق داماد؛
  27. سید مصطفی محقق داماد؛
  28. محمد محمدی گیلانی؛
  29. حسین محمدی لائینی؛
  30. سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی؛
  31. سید محمدمهدی مرتضوی لنگرودی؛
  32. محمد حسین مسجدجامعی؛
  33. سیدابوالفضل موسوی تبریزی؛
  34. ضیاءالدین نجفی تهرانی؛
  35. عبدالله نظری؛
  36. محمد یزدی.

آثار تألیفی

  1. کتاب الطهاره؛
  2. کتاب الصلاه؛
  3. کتاب الصوم؛
  4. کتاب الرهن والاجاره ؛
  5. کتاب البیع؛
  6. خیارات؛
  7. رساله فی النیه؛
  8. تقریرات درس صلاه شیخ عبدالکریم حایری؛
  9. تقریرات درس فقه آقاضیاء عراقی (صلاه، اجاره، غصب، بیع و قضا)؛
  10. توضیح المسائل؛
  11. مناسک حج؛
  12. حاشیه بر عروة الوثقی؛
  13. بدایع الافکار تقریرات درس اصول آقا ضیاء عراقی (۴ جلد)؛
  14. تقریرات درس اصول سیدابوالحسن اصفهانی ؛
  15. حاشیه بر شرح چغمینی در علم هیئت؛
  16. حاشیه برالتحصیل بهمنیار، در حکمت و منطق؛

تقریرات درس وی

شاگردان ایشان به ثبت دروس استاد خود اقدام و آن‌ها را در قالب تقریراتی درآوردند. برخی از این تقریرات که به چاپ رسیده عبارت‌اند از:

  1. المعالم المأثوره فی الطهارة، نوشته محمدعلی اسماعیل پور؛
  2. مجمع الافکار و مطرح الانظار نوشته محمدعلی اسماعیل پورقمشه‌ای؛
  3. کشف الحقایق نوشته سیدجعفر کریمی در مورد بیع و خیارات؛
  4. منتهی الافکار نوشته محمدتقی مجلسی در مبحث الفاظ؛
  5. تقریرالاصول نوشته ضیاءالدین نجفی؛
  6. تحریرالاصول نوشته سیدعلی فرحی قمی.

فعالیت‌های سیاسی

میرزا هاشم آملی یکی از روحانیون مبارز با حکومت پهلوی و اقدامات آنان بود. برخی از فعالیت‌های وی در زمان مبارزات مردم ایران عبارت‌اند از:

  • نامه به آیت الله سید محمد رضا گلپایگانی در آبان ۱۳۴۳ش، جهت هماهنگی برای آزادی امام خمینی؛
  • سخنرانی و اعتراض به توهین روزنامه اطلاعات به امام خمینی در ۱۷ دی ۱۳۵۶ش؛
  • انتشار اعلامیه‌ای همراه با شیخ مرتضی حائری در اعتراض به کشتار مردم توسط حکومت پهلوی؛
  • انتشار اعلامیه‌ای در اعتراض به سرکوب مبارزات مردم در آغاز انقلاب؛
  • وی از اولین کسانی بود که دولت منتخب امام خمینی را تأیید کرد؛
  • پشتیبانی و تأیید انتخاب آیت الله خامنه‌ای به رهبری.

پانویس

نگارخانه

منابع

  • آموزگار جاوید، به اهتمام صادق لاریجانی، قم، نشر مرصاد، ۱۳۷۷

پیوند به بیرون