باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مولود کعبه

اصل ماجرا

مشهور و معروف است که هنگام تولد امام علی(ع) مادرش، فاطمه بنت اسد در کنار کعبه از خدا خواست ولادت نوزادش بر او آسان گردد.[۱] سپس دیوار کعبه شکافته شد و او به درون کعبه رفت. پس از سه روز ماندن در کعبه، در روز چهارم یعنی سیزده رجب سی سال پس از عام الفیل، در حالی که فرزندش علی(ع) را در آغوش داشت، از کعبه بیرون آمد.[۲]

علامه امینی این ماجرا را از ۱۶ منبع اهل سنت و ۵۰ منبع شیعه نقل نموده و از ۴۱ شاعر از قرن دوم قمری تا قرن حاضر نام می‌برد که این موضوع را به نظم آورده‌اند.[۳]

علامه مجلسی از ۱۸ منبع عمدتاً شیعی ولادت آن حضرت را در کعبه ذکر کرده است که در برخی از منابع در دو یا سه جای آن‌ها به این مطلب تصریح شده است.[۴]

مرعشی نجفی ولادت امام علی را در کعبه از۱۷ کتاب اهل سنت نقل کرده است.[۵]

در نظر شیعه

اثر معرق، ساخته‌شده بر اساس نقاشی مولود کعبه، اثر استاد فرشچیان

ولادت امام علی در کعبه، از مسائلی است که شیعه، درباره آن اتفاق نظر دارد. شیخ مفیددر این خصوص می‌نویسد:«قبل و بعد از حضرت علی، احدی در درون بیت الله الحرام چشم به جهان نگشود و این عنایتی از خداوند برای أمیر المؤمنین بود.[۶]

درنظر اهل سنت

بسیاری از دانشمندان اهل سنت این ماجرا را نقل نموده‌اند. نظیر: سبط بن جوزی[۷] مسعودی[۸] ابن صباغ مالکی[۹] علی بن برهان الدین حلبی،[۱۰]

برخی نیز ادعای تواتر کرده‌اند. مانند: حاکم نیشابوری[۱۱]، حافظ گنجی شافعی[۱۲]

ماجرای حکیم بن حزام

برخی از اهل سنت گفته‌اند: حکیم بن حزام در کعبه به دنیا آمده است. زبیر بن بکار می‌گوید: مادر حکیم بن حزام به همراه زنانی از قریش وارد کعبه شدند، او که باردار بود ناگهان درد زایمان او را فراگرفت و فرزندش را به دنیا آورد. [۱۳]

برخی از شیعیان نیز این قول را درست ندانسته و در جواب گفته‌اند: زبیر این روایت را از مصعب بن عثمان نقل می‌کند که مبتلا به چند اشکال است:

  1. مصعب بن عثمان مجهول است و در هیچ یک از کتاب‌های رجالی نامی از او برده نشده است؛
  2. این روایت مرسل است ؛ چرا که مصعب بن عثمان، ده‌ها سال بعد از این قضیه به دنیا آمده است، چگونه می‌تواند از این قضیه خبر دهد؟
  3. این روایت از ساخته‌های خاندان زبیر و به ویژه زبیر بن بکار است که به خاطر دشمنی با خاندان اهل بیت افسانه‌های بسیاری ساخته‌اند که از جمله آن‌ها همین قضیه است. این مطلب را نیز به خاطر زیر سؤال بردن فضائل اختصاصی امیر مؤمنان جعل کرده‌اند.

از طرف دیگر حکیم بن حزام با خاندان زبیر پسر عمو هستند؛ چرا که حکیم بن حزام بن خویلد بن أسد بن عبد العزی و خاندان زبیر نیز به اسد بن عبد العزی می‌رسند. این احتمال وجود دارد که خاندان زبیر به خاطر دوستی عمو زاده خود، این مطلب را جعل کرده باشند.[۱۴]

تک‌نگاری‌ها

چند کتاب و مقاله مستقل درباره تولد امام علی در کعبه نوشته و منتشر شده است. محمدعلی اردوبادی، کتابی با نام علی ولید الکعبه نگاشته است. این کتاب هم به صورت مستقل و هم در ضمن موسوعة العلامة الاردوبادی منتشر شده است. ترجمه آن نیز با نام یگانه مولود کعبه منتشر شده است. حسینی جلالی در کتابی با نام ولید الکعبة، چند رساله و مقاله با همین موضوع را گردآوری کرده است. این کتاب در سال ۱۳۸۳ش منتشر شده است.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. کلینی، کافی، ۱۴۰۷ق،ج۳، ص۳۰۱.
  2. امینی، الغدیر،۱۳۹۷ق، ج ۶، ص۲۲.
  3. امینی،الغدیر،۱۳۹۷ق، ج۶، ص۲۱-۲۳
  4. مجلسی،بحار الأنوار، ۱۴۰۳ ج۳۵، ص۲۳
  5. مرعشی نجفی، شرح احقاق الحق،ج۷، ص۴۸۶-۴۹۱
  6. شیخ مفید،ارشاد، ۱۴۱۴ق،ج۱، ص۵.
  7. سبط بن جوزی، تذکرة الخواص،۱۴۰۱ق، ص۲۰.
  8. مسعودی، مروج الذهب، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۳۱۳
  9. ابن صباغ،الفصول المهمة فی معرفة الأئمة،۱۴۲۲ق، ج۱، ص۱۷۱
  10. حلبی، السیرة الحلبیة فی سیرة الأمین المأمون،۱۴۰۰ق، ج۱، ص۲۲۶.
  11. حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین،۱۴۲۲ق، ج۳، ص۴۸۳.
  12. گنجی شافعی، کفایة‌ الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب،۱۴۰۴ق، ص۷۰۷
  13. زبیر بن بکار، جمهرة نسب قریش وأخبارها، ج۱، ص۷۷
  14. شوشتری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۳۸۷؛ مرتضی عاملی، الصحیح من سیرة النبی، ۱۴۲۶ق،ج۲، ص۱۶۰

منابع


  • ابن الصباغ ، علی بن محمد،الفصول المهمة فی معرفة الأئمة،دار الحدیث قم، ۱۴۲۲ق.
  • الحلبی، علی بن برهان الدین، السیرة الحلبیة فی سیرة الأمین المأمون، دار المعرفة،بیروت،۱۴۰۰ق.
  • امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب،، بیروت،دارالکتب العربی، ۱۳۹۷ق.
  • حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین،دارالفکر، بیروت، ۱۴۲۲ق.
  • زبیر بن بكار، جمهرة نسب قریش وأخبارها،عربستان، دار المدنی،۱۳۸۱ق.
  • سبط بن الجوزی الحنفی ،یوسف بن فرغلی بن عبد الله البغدادی ، تذكرة الخواص ، مؤسسة أهل البیت، بیروت ، ۱۴۰۱ق.
  • شوشتری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، موسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۰ق.
  • شیخ مفید،الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد ، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، ۱۴۱۴ق.
  • کلینی محمد بن یعقوب،الکافی،تهران دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۴ق.
  • گنجی الشافعی، محمد بن یوسف، كفایة‌ الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب، دار أحیاء تراث اهل البیت (ع)، تهران ،۱۴۰۴ق.
  • مجلسی،محمد باقر،بحار الانوارالجامعه لدرراخبارالائمه الاطهار،بیروت داراحیاءالتراث العربی ،۱۰۴۳ق.
  • مرتضی عاملی، سیدجعفر، الصحیح من سیرة النبی الأعظم(ص)، قم، دارالحدیث، ۱۴۲۶ق.
  • مرعشی نجفی،شرح احقاق الحق، قم، مکتبه آیت الله مرعشی،بی تا.
  • مسعودی، مروج الذهب و معادن الجوهر، قم، منشورات دار الهجرة، ۱۳۶۳ش.