باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مهج الدعوات و منهج العبادات (کتاب)

(تغییرمسیر از مهج الدعوات و منهج العبادات)
مهج الدعوات و منهج العبادات
کتاب مهج الدعوات.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴ ق)
موضوع: چهارده معصوم(ع)، دعا
سبک: روایی
زبان: عربی
ناشر: ‌دار الذخائر
تاریخ نشر: ۱۴۱۱ ق
مجموعه: ۱ جلد


مُهَجُ الدّعَوات وَ مَنهَجُ العِبادات‏ کتابی در دعا و حرز، تألیف سید بن طاووس (متوفای ۶۶۴ ق) . او در این کتاب، نقل ادعیه و حرزها را از پیامبر اکرم(ص) شروع کرده و به امام زمان (عج) ختم نموده و پس از آن، از غیر ائمه(ع) هم مواردی را نقل کرده است. مهج الدعوات همواره مورد اعتنا و اعتماد علمای شیعه بوده است.

محتویات

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: سید بن طاووس

سید رضی الدین، علی بن موسی بن جعفر بن طاووس، از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و امام سجاد(ع) از عالمان شیعه و نویسنده کتاب‌هایی چون المهمات و التتمات، کشف المحجة لثمرة المهجة، مصباح الزائر و جناح المسافر، اللهوف علی قتلی الطفوف. وی استاد علامه حلی و پدر او (شیخ یوسف سدیدالدین) و دیگران است.

درباره کتاب

از تألیفات مهم سید ابن طاووس ، کتاب «مهج الدعوات و منهج العبادات‏» است. این کتاب مشتمل بر موضوعاتی همچون دعاها، حرزها، قنوت‌ها و تعقیبات نماز است.

انگیزه تألیف

سید بن طاووس ، خود درباره این کتاب می‌گوید:

«من در اوقاتی که به مداومت و مواظبت دعاها ، انواع ریاضات بر خود قرار داده بودم از جمله حرزها ، قنوت‌ها ، حجب‌ها و دعاهای دیگر که از حضرت پیامبر و ائمه اثناعشر به سندهای معتبر روایت شده بود و همچنین از جمله مناجات‌ها و دعاهای متفرّقه در کتاب‌ها قدری را که نخبه و خلاصه آنها بود و کمال اعتماد بر آن داشتم ، نقل‏ نمودم و چون این قدر منتخب ، همگی در رساله‌ها و کاغذهای متعدد نقل شده بود و پراکنده بودند و کسانی که جویای آنها هستند را چندان سود و بهره‏‌ای به آسانی حاصل و میسّر نمی‌شود ، به خواست و یاری خدای تعالی همه آنها را در رساله‌ای جمع نمایم ؛ زیرا هرگاه همگی در کتابی مجتمع و محفوظ باشند ، از برای راغبانش سودمند و بهتر خواهد بود و دسترسی به آن آسان‌تر و نیکوتر. و چون دعاهای انتخاب شده و جمع شده در این رساله به منزله حیات و روح نسبت به سایر دعاها و به منزله راه راست برای جویندگان دعا است ، این رساله را به «مهج الدّعوات و منهج العبادات» نامیدم و حرزها ، قنوت‌ها ، حجب و سایر دعاها را به ابواب و فصول از یکدیگر جدا و ممتاز نساخته ، بلکه همگی آنها را ایراد نمودم به منزله یک بوستان که مشتمل باشد بر شکوفه‌های رنگارنگ و میوه‌های گوناگون و به منزله یک باغ باشد جهت رسیدن به محصول و ظفر یافتن به مقصود»::[۱]

روش تألیف

ابن طاووس در این کتاب ، بر خلاف کتبی همچون جمال الاسبوع و اقبال الاعمال ، تنها ادعیه مطلقه را نقل کرده که اختصاص به زمانی خاص یا مکانی خاص ندارند.

ساختار کتاب

ابن طاووس در هر موضوع ، از پیامبر(ص) شروع کرده و به امام زمان ( عج ) ختم نموده و پس از آن از غیر ائمه(ع) هم مواردی نقل می‌‏کند.

ابتدای کتاب ، حرزهای وارده از معصومین(ع) است و بعد از آن ، ادعیه و حرزهای هر یک از ائمه به صورت مفصل ذکر شده است. سپس ادعیه پیامبران گذشته به ترتیب آمده است.

سید در جای جای این کتاب شریف ، دعاها و حرزهایی از خود با عنوان « دعاء وَرَدَ عَلی خاطِری » نقل نموده است. همچنین دعاهایی به عنوان ادعیه متفرقه از کتب مختلف آورده است. در پایان کتاب نیز ، چند فصل پیرامون اوقات استجابت دعا و صفات داعی ( دعاکننده ) و... را بیان کرده است.

عناوین کتاب

  • حرزهای پیغمبر اکرم
  • حرز حضرت خدیجه
  • حرزهای حضرت فاطمه
  • حرزهای امیرالمؤمنین
  • حرز امام حسن
  • حرز امام حسین
  • حرزهای امام زین العابدین
  • حرزهای امام محمد باقر
  • حرزهای امام صادق
  • حرزهای امام کاظم
  • حرزهای امام رضا
  • حرزهای امام جواد
  • حرزهای امام هادی
  • حرزهای امام حسن عسکری
  • حرز حضرت حضرت مهدی
  • قنوتهای امام حسن
  • قنوتهای امام حسین
  • قنوتهای امام زین العابدین
  • قنوتهای امام باقر
  • قنوتهای امام جعفر صادق
  • قنوتهای امام موسی بن جعفر
  • قنوت حضرت علی بن موسی
  • قنوتهای امام محمّد بن علی التقی
  • قنوتهای امام علی بن محمّد بن علی نقی
  • قنوتهای حضرت امام حسن بن علی عسکری
  • قنوت حضرت حجة بن حسن
  • دعاهای رسول خدا
  • دعاهای حضرت علی بن ابی طالب
  • دعاهای حضرت فاطمه
  • دعاهای انتخابی از امام حسن مجتبی
  • دعاهای انتخابی از امام حسین
  • دعاهای امام زین العابدین علی بن الحسین
  • دعاهای امام ابو جعفر محمد بن علی
  • دعاهای امام جعفر صادق
  • دعاهای امام موسی
  • دعاهای امام علی بن موسی الرضا
  • دعاهای حضرت امام محمّد تقی
  • مناجات جهت استخاره در کارها
  • مناجات برای طلب درگذشتن از گناهان
  • مناجات جهت اراده سفر
  • مناجات در طلب کردن رزق
  • مناجات به پناه بردن ( به خدای تعالی )
  • مناجات به طلبیدن قبول توبه
  • مناجات به طلب نمودن حج
  • مناجات جهت برطرف شدن ظلم و ستم
  • مناجات به شکرگزاری خدای تعالی
  • مناجات برای طلب کردن حاجتها
  • دعاهای امام علی نقی
  • دعاهای امام حسن عسکری
  • دعاهای حضرت مهدی
  • حجاب حضرت رسول
  • حجاب امیرالمؤمنین
  • حجاب امام حسن بن علی
  • حجاب امام حسین بن علی
  • حجاب امام زین العابدین علی بن الحسین
  • حجاب امام محمّد باقر
  • حجاب امام جعفر صادق
  • حجاب امام موسی کاظم
  • حجاب امام علی بن موسی الرّضا
  • حجاب امام محمّد تقی
  • حجاب امام علی نقی
  • حجاب امام حسن عسکری
  • حجاب حضرت صاحب الزمان
  • ادعیه پراکنده
  • دعای آدم
  • دعای نوح
  • دعای ادریس
  • دعای ابراهیم
  • دعای یوسف
  • دعای یعقوب
  • دعای ایوب
  • دعای موسی
  • دعای یوشع
  • دعای خضر و الیاس
  • دعای یونس
  • دعای داوود
  • دعای آصف بن برخیا
  • دعای عیسی
  • دعای سلمان فارسی
  • دعای اسیری
  • ادعیه اسم اعظم
  • ادعیه فرج و عافیت
  • یادآوری
  • شرایط دعا کردن
  • وقت اجابت دعا.[۲]

منابع کتاب

سید بن طاووس ، که قصدش تنها تهیه کتابی در ادعیه بوده ، تمام سندهای ادعیه و روایات را حذف کرده و تنها به ذکر نام راوی از معصوم(ع) اکتفا نموده و البته در بسیاری موارد نام مأخذ دعا را هم آورده است.[۳]

ترجمه مهج الدعوات توسط محمدتقی طبسی

ترجمه و چاپ

این کتاب توسط محمدتقی طبسی از عالمان قرن ۱۲ هجری به درخواست شاه سلطان حسین صفوی ترجمه و کتابت و تصحیح شده و در روز جمعه ۱۱ رجب سال ۱۱۱۷ق کتابت آن اتمام یافته و از جمله نفایس کتب خطی در خزانه آستان قدس رضوی است‏.[۴]

مهج الدعوات بارها به چاپ رسیده از جمله:

  1. در بمبئی سال ۱۲۹۹ هجری و در همان سال در ایران.
  2. در سال ۱۳۳۴ هجری در تبریز، در این چاپ، مقدمه ‏ای با عنوان طاووسیه، از سید محمود حسینی طباطبائی تبریزی در ابتدای آن آمده که شرح حال خاندان ابن طاووس است.
  3. چاپ کتاب همراه با ترجمه صدرالمعالی در حاشیه کتاب در سال ۱۳۲۳ هجری.
  4. چاپ کتاب توسط انتشارات دارالذخائر قم از روی نسخه سال ۱۳۲۳ هجری عکس برداری شده است. در این چاپ، ترجمه و حواشی و رساله طاووسیه همراه کتاب هستند.

پانویس

  1. ترجمه مهج الدعوات، ۱۳۷۹ ش، ص۱۲ و ۱۳.
  2. ترجمه مهج الدعوات، ۱۳۷۹ ش، ص۵۵۱.
  3. کتابخانه دیجیتال نور.
  4. ترجمه مهج الدعوات، ۱۳۷۹ ش، ص۸.

منابع

  • ابن طاووس، علی بن موسی، مهج الدعوات و منهج العبادات‏، قم، دار الذخائر، ۱۴۱۱ ق.
  • ابن طاووس، علی بن موسی، مهج الدعوات و منهج العبادات‏، ترجمه محمد تقی طبسی‏، تهران، رایحه، ۱۳۷۹ ش.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه ای علوم اسلامی نور.