باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مناجات خَمسَ عَشَر زمان قرائت
۱ مناجات التائبین روز جمعه
۲ مناجات الشاکین روز شنبه
۳ مناجات الخائفین روز یکشنبه
۴ مناجات الراجین روز دوشنبه
۵ مناجات الراغبین روز سه شنبه
۶ مناجات الشاکرین روز چهارشنبه
۷ مناجات المطیعین روز پنج شنبه
۸ مناجات المریدین روز جمعه
۹ مناجات المحبین روز شنبه
۱۰ مناجات المتوسلین روز یکشنبه
۱۱ مناجات المفتقرین روز دوشنبه
۱۲ مناجات العارفین روز سه شنبه
۱۳ مناجات الذاکرین روز چهارشنبه
۱۴ مناجات المعتصمین روز پنج شنبه
۱۵ مناجات الزاهدین شب جمعه

مُناجاتُ الشّاکِرین یا مناجات شکرگزاران، از مناجات‌های پانزده‌گانه است که از امام سجاد (ع) نقل شده و عوامل غفلت از شکرگزاری نعمت‌های خدا، عجز از شکرگزاری و نیز کوتاهی بندگان در قدردانی و شکر آنها از موضوعات این مناجات است که امام سجاد (ع)، نعمت‌های مادی و معنوی را نام می‌برد.

محتویات

سند

مناجات الشاکرین از امام سجاد (ع) نقل شده و در الصحیفة الثانیة السجادیة، بحارالانوار[۱] و مفاتیح الجنان [۲] آمده است. علامه مجلسی زمان قرائت این دعا را روز چهارشنبه تعیین کرده است. [۳]

آموزه‌های دعا

  • معرفی عوامل غفلت از شکرگزاری از نعمت‌های خدا: پی در پی آمدن، ریزش و جوشش مدام و غیر قابل شمارش بودن نعمت‌ها؛
  • بیان عجز از شکرگزاری و نیز کوتاهی در قدردانی و شکر آن‌ها؛
  • اشاره به پناه آوردن امیدواران به ساحت پروردگار و آستان مهر و رأفت الهی؛
  • بیان برخی از نعمت‌های معنوی؛
  • تشبیه نور ایمان، به جامه و زیورهایی برای انسان؛
  • تشبیه احسان‌های خداوند، به تاجی بر سر انسان؛
  • بیان بی شمار بودن نمعمت‌های خداوند، حتی از تصور و فهم انسان؛
  • بیان اینکه هر شکر نعمتی، خودش نعمتی است از جانب خداوند که شکرش لازم است.[۴]

متن و ترجمه دعا

مناجات الشاکرین
متن

اِلهى‏ اَذْهَلَنى‏ عَنْ اِقامَةِ شُكْرِكَ تَتابُعُ طَوْلِكَ،

وَ اَعْجَزَنى‏ عَنْ‏ اِحْصآءِ ثَنآئِكَ فَيْضُ فَضْلِكَ،

وَ شَغَلَنى‏ عَنْ ذِكْرِ مَحامِدِكَ تَرادُفُ‏ عَوآئِدِكَ،

وَ اَعْيانى‏ عَنْ نَشْرِ عَوارِفِكَ تَوالى‏ اَياديكَ

وَ هذا مَقامُ مَنِ‏ اعْتَرَفَ بِسُبُوغِ النَّعْمآءِ،

وَ قابَلَها بِالتَّقْصيرِ،

وَ شَهِدَ عَلى‏ نَفْسِهِ‏ بِالْإِهْمالِ وَ التَّضْييعِ،

وَ اَنْتَ الرَّؤُفُ الرَّحيمُ الْبَّرُ الْكَريمُ،

الَّذى‏ لايُخَيِّبُ قاصِديهِ،

وَ لا يَطْرُدُ عَنْ فِنآئِهِ امِليهِ،

بِساحَتِكَ تَحُطُّ رِحالُ‏ الرَّاجينَ،

وَ بِعَرْصَتِكَ تَقِفُ امالُ الْمُسْتَرْفِدينَ،

فَلا تُقابِلْ امالَنا بِالتَّخْييبِ وَ الْأَياسِ،

وَ لا تُلْبِسْنا سِرْبالَ الْقُنُوطِ وَ الْإِبْلاسِ،

اِلهى‏ تَصاغَرَ عِنْدَ تَعاظُمِ الائِكَ شُكْرى‏،

وَ تَضآئَلَ فى‏ جَنْبِ اِكْرامِكَ اِيَّاىَ‏ ثَنآئى‏ وَ نَشْرى‏،

جَلَّلَتْنى‏ نِعَمُكَ مِنْ اَنْوارِ الْأيمانِ حُلَلاً،

وَ ضَرَبَتْ‏ عَلَىَّ لَطآئِفُ بِرّكَ مِنَ الْعِزِّ كِلَلاً،

وَ قَلَّدَتْنى‏ مِنَنُكَ قَلائِدَ لا تُحَلُّ،

وَ طَوَّقَتْنى‏ اَطْواقاً لا تُفَلُّ،

فَآلائُكَ جَمَّةٌ ضَعُفَ لِسانى‏ عَنْ اِحْصآئِها

وَ نَعْمآؤُكَ كَثيرَةٌ قَصُرَ فَهْمى‏ عَنْ اِدْراكِها فَضْلاً عَنِ اسْتِقْصآئِها،

فَكَيْفَ لى‏ بِتَحْصيلِ الشُّكْرِ،

وَ شُكْرى‏ اِيَّاكَ يَفْتَقِرُ اِلى‏ شُكْرٍ،

فَكُلَّما قُلْتُ لَكَ الْحَمْدُ، وَجَبَ عَلَىَّ لِذلِكَ اَنْ اَقُولَ لَكَ الْحَمْدُ،

اِلهى‏ فَكَما غَذَّيْتَنا بِلُطْفِكَ، وَ رَبَّيْتَنا بِصُنْعِكَ،

فَتَمِّمْ عَلَيْنا سَوابِغَ النِّعَمِ،

وَ ادْفَعْ عَنَّا مَكارِهَ النِّقَمِ،

وَ آتِنا مِنْ حُظُوظِ الدَّارَيْنِ

اَرْفَعَها وَ اَجَلَّها، عاجِلاً وَ آجِلاً،

وَ لَكَ الْحَمْدُ عَلى‏ حُسْنِ بَلائِكَ وَ سُبُوغِ نَعْمآئِكَ،

حَمْداً يُوافِقُ رِضاكَ،

وَ يَمْتَرِى الْعَظيمَ مِنْ بِرِّكَ وَ نَداكَ،

يا عَظيمُ يا كَريمُ،

بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرَّاحِمينَ.

ترجمه

خدایا! بخشش پی در پی تو انجام دادن سپاسگزاریت را از یاد من برد

و ریزش فضل و احسانت مرا از شمردن ثنا و ستایشت عاجز کرد

و پشت سر هم آمدن نیکی‌هایت مرا از ذکر ستودنی‌هایت بازداشت

و پیاپی رسیدن نعمت‌هایت مرا از نشر دادن نیکوئی‌هایت درمانده کرد

و اینجا که من هستم جای کسی است که اعتراف به وفور نعمت‌های تو

و در مقابل آنها به کوتاهی کردن خود دارد

و به اهمالکاری و تلف کردن عمر خویش گواهی دهد

و تو‌ای خدای با عطوفت و مهربان و نیکوکار و بزرگواری

که رو آورندگان بسویت را نومید نسازی

و آرزومندات را از درگاهت نرانی،

امیدواران به آستانه تو بار امید خود را بیندازند

و آرزوهای عطاخواهان به میدان وسیع کرم تو توقف کنند

پس‌ای خدا! تو آرزوهای ما را با نومیدی و یأس روبرو مگردان

و جامه ناامیدی و دل شکستگی بر ما مپوشان خدایا!

در برابر نعمت‌های بزرگت سپاسگزاری من کوچک است

و در جنب اکرام و بزرگواری تو ثنا و ستایش من خُرد و ناقابل است.

نعمت‌های تو زیورهایی از انوار ایمان بر من پوشانده

و ریزهکاری‌های نیکیت خیمههایی از عزت بر سرم زده

و احسان‌هایت گردن بندههایی به گردنم انداخته که باز نشود

و طوق‌هایی بدان آویخته که نگسلد،

نعمت‌های بسیار تو زبان مرا از شمردنش ناتوان کرده

و بخشش‌های فراوانت خِرد و فهم مرا از ادراکش کوتاه کرده، تا چه رسد به پیبردن به پایانش

و با این ترتیب من چگونه میتوانم تو را سپاسگزاری کنم

و همان سپاسگزاری من تازه احتیاج به سپاسگزاری دیگری دارد

و هرگاه بگویم ستایش مخصوص تو است برای همین جمله لازم است دوباره بگویم ستایش مخصوص تو است

خدایا چنانچه به لطف خویش ما را خوراک دادی و به پرورش خود پروریدی

پس نعمت‌های فراوانت را بر ما کامل کن

و ناگواری‌های سخت و بد را از ما دور کن

و عطا کن به ما از بهره‌های دو جهان

برتر و بهترش را، چه اکنون و چه در آینده

و ستایش تو را است برای آزمایش نیکویت و نعمتهای فراوانت

ستایشی که برابر خوشنودیت باشد

و احسان و بخشش بزرگ تو را به سوی ما جلب کند

ای بزرگ و‌ ای بزرگوار

به رحمتت‌ای مهربانترین مهربانان.

پانویس

  1. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۴۶.
  2. قمی، مفاتیح الجنان،۱۷۰ ـ ۱۶۹.
  3. مجلسى، بحار الأنوار، ج ۹۱، ص ۱۴۶.
  4. مصباح، سجاده‌های سلوک، ج۱، ص ۴۳۵ ـ ۴۱۲.

منابع

  • مصباح یزدی، محمد تقی، سجاده‌های سلوک شرح مناجات‌های حضرت سجاد (ع)، انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ۱۳۹۰ش.
  • مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، نشر مشعر، قم، ۱۳۸۷ش.