باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مشهد اردهال

مَشهَد اَردَهال (مشهد قالی) روستایی در ۴۰ کیلومتری غرب کاشان. به دلیل وجود بقعه‌ای منسوب به سلطان علی بن محمد فرزند امام باقر(ع) بدین نام مشهور شده است. قدمت این بقعه به قرن ششم باز می‌گردد. همه ساله در دومین جمعه پاییز مصادف با شهادت امام‌زاده سلطان‌علی بن محمد باقر آیین سنتی و مذهبی قالی شویان، در مشهد اردهال برگزار می‌شود.

محتویات

سلطان علی بن امام باقر(ع)

نوشتار اصلی: علی بن محمد باقر(ع)

علی بن محمد باقر، فرزند بی‌واسطه امام باقر(ع) است. در منابع غالبا از او با عنوان سلطان علی یاد می‌شود. براساس برخی گزارش‌های تاریخی، او بنا به درخواست دوستداران اهل بیت(ع) از اهالی چهل حصران و فین کاشان در سال ۱۱۳ق به این منطقه هجرت نمود و مدت سه سال به امر تبلیغ وارشاد مردم همت گماشت. علی بن محمد سرانجام در سال ۱۱۶ق به همراه تعدادی از اهالی منطقه توسط نیروهای حکومتی به شهادت رسید. پیکر او در مشهد اردهال به خاک سپرده شد. مراسم قالی شویان هر سال در دومین جمعه مهرماه به یاد شهادت علی بن محمد، همراه با عزاداری و نوحه خوانی در مشهد اردهال برگزار می‌شود.

موقعیت جفرافیایی

آرامگاه سهراب سپهری شاعر شعر نو در مشهد اردهال

مشهد اردهال (مشهد قالی) در ۴۰ کیلومتری غرب کاشان و در مسیر کاشان–دلیجان است.[۱][۲] موسی بن خزرج روایتی از امام رضا(ع) نقل می‌کند که ایشان از موضعی به نام ارداهار تمجید کرده‌است.[۳] در تاریخ قم از این موضع به عنوان یکی از روستاهای اطراف قم یاد شده است.[۴] برخی این ارداهار را همان اردهال فعلی می‌دانند.[۵]

تاریخچه

کاربرد مشهد برای این مقبره سابقه طولانی دارد و در کتاب النقض از آنجا با واژه مشهد یاد شده است.[۶] به نظر برخی در تبار این امامزاده تردیدی وجود ندارد.[۷]

در دوره سلجوقیان، مزار این امامزاده در آبادی کامل بوده و سید ابوالرضا فضل الله راوندی قصاید فراوانی درباره این بنا و بانیان آن سروده است.[۸]

مراسم قالی‌شویان

نوشتار اصلی: قالی‌شویان (آیین)

آیین سنتی و مذهبی قالی‌شویان، مراسمی است که همه ساله در دومین جمعه پاییز مصادف با شهادت امامزاده سلطان‌علی بن محمد باقر در مشهد اردهال برگزار می‌شود. در این مراسم که به «جمعه قالی» نیز شهرت یافته، اهالی فین کاشان در یک مراسم نمادین، با چوب‌دستی‌هایی، قالیچه‌ای را در نهر آبی که در نزدیکی آنجاست شست و شو می‌دهند. هر سال بسیاری از مردم ایران برای حضور در مراسم قالی شویان و دیدن این آیین تاریخی به مشهد اردهال سفر می‌کنند.[۹]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. نقض، عبدالجلیل قزوینی، ص۱۹۹
  2. شیخ عباس قمی، منتهی الامال، ص۱۳۳۰
  3. بحار الأنوار، ج۵۷، ص۲۱۴
  4. تاریخ قم، متن، ص۱۷۷
  5. تاریخ قم، متن، ص۱۷۷
  6. نقض، عبدالجلیل قزوینی، ص۱۹۹
  7. مجموعه تاریخی مذهبی مشهد اردهال، صص۲۶-۳۴ به نقل از تاریخ تشیع، رسول جعفریان، ص۲۱۵
  8. دیوان السید الامام فضل الله راوندی، صص۵۲-۵۳،به نقل از تاریخ تشیع، رسول جعفریان، ص۲۱۵
  9. ابوالقاسم مشیری، حضرت سلطانعلی بن امام محمد باقر(ع) و تاریخچه مختصری از مراسم قالی شویان در مشهد اردهال کاشان.

منابع

  • فرّخ یار، حسین، مجموعه تاریخی، مذهبی مشهد اردهال، هیئت امناء سلطان علی بن محمد باقر(ع)، چاپ اول، ۱۳۶۹ش.
  • قزوینی، عبدالجلیل، نقض،سلسله انتشارات آثار ملی، تهران، ۱۳۵۸ش.
  • قمی، حسن بن محمد بن حسن، تاریخ قم، مصحح محمد رضا انصاری قمی، کتابخانه آیه العظمی مرعشی نجفی، قم، ۱۳۸۵ش، چاپ اول.
  • قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال، تحقیق ناصر باقری بیدهندی، انتشارات دلیل ما، قم،اول، ۱۳۷۹ش (دو جلد در یک مجلد).
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار(ط- بیروت)، داراحیاءالتراث العربی، بیروت، ۱۴۰۳ق، چاپ دوم.
  • المشاهد العتره الطاهره، مؤسسه البلاغ، بیروت، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
  • مشیری،ابوالقاسم، حضرت سلطانعلی بن امام محمد باقر(ع) و تاریخچه مختصری از مراسم قالی شویان در مشهد اردهال کاشان، معارف اسلامی(سازمان اوقاف)» اسفند ۱۳۵۵ - شماره ۲۷.