باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مسجد سهله
مسجد-سهله.jpg
اطلاعات اوليه
بنيانگذار: سهیل
تأسیس: قرن اول قمری
کاربری: مسجد
مکان: کوفه
نام‌های دیگر: مسجد سهیل • مسجد بنی‌ظفر • عبدالقیس
مشخصات
مساحت: ۱۷۵۰۰ متر مربع
وضعیت: فعال
معماری
بازسازی: ۱۳۷۸ق
وبگاه: سایت مسجد سهله

مسجد سَهْله از مشهورترین مساجد اسلامی که در قرن اول قمری در نزدیکی مسجد کوفه ساخته شده است.

مسجد سهله، از مساجد منتسب به امام دوازدهم شیعیان است. بنابر برخی روایات، محل زندگی وی پس از ظهور، نیز خواهد بود. در بخش‌های مختلف صحن مسجد، محراب‌هایی ساخته شده که به نام پیشوایان دینی نامگذاری شده؛ از جمله مقام امام صادق، امام سجاد، ابراهیم، ادریس و خضر.

در کتب دعا اعمال مخصوصی برای آن آمده است.

محتویات

نام‌گذاری

عکسی قدیمی و تاریخی از مسجد سهله

مسجد سهله را قبیله بنی‌ظفر، طایفه‌ای از انصار، ساخته‌اند. امام علی(ع)، مسجد بنی ظفر را همانند مسجد کوفه دانسته است.[۱] در علت نامگذاری این مسجد، گفته شده که سهیل، نام سازنده آن است، عبدالقیس، نام طایفه‌ای است که این مسجد در منطقه سکونت آنها بنا شده و بنی‌ظفر هم یکی از طایفه‌های قبیله عبدالقیس است.[نیازمند منبع]ابن الفقیه از حضرت علی(ع) روایت می‌کند که فرمودند: در کوفه چهار بقعه مقدس هست که چهار مسجد در آن ساخته شده است. به حضرت عرض شد: آن مساجد کدامند؟ حضرت فرمود: یکی از آنها مسجد ظفر یا همان مسجد سهله است.[نیازمند منبع]

موقعیت جغرافیایی

مسجد سهله در شرق نجف، یعنی در شهر کوفه قدیم قرار دارد. این مسجد در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی حرم امام علی(ع) با زاویه ۳۷ درجه، و ۲ کیلومتری شمال غربی مسجد کوفه با زاویه ۵۳ درجه است.[نیازمند منبع]

ویژگی‌های ساختمان مسجد

نقشه مسجد سهله

شکل هندسی مسجد سهله، تقریبا مستطیل است، با طول ۱۴۰ متر، عرض ۱۲۵ متر و مساحتی بالغ بر ۱۷۵۰۰ مترمربع. صحن مسجد به ابعاد ۱۲۵ و ۱۴۰ متر با دیواری به طول ۲۲ متر است. در هر یک از اضلاع چهارگانه دیوار، برج‌های نیم‌دایره‌ای ساخته شده است. در میانه ضلع شرقی دیوار، مناره‌ای به ارتفاع ۳۰ متر وجود دارد. درِ اصلی مسجد، در میانه ضلع شرقی و در کنار این مناره است.[نیازمند منبع]

مسجد سهله، سه در و یک مناره نسبتا بلند دارد که در ۱۳۷۸ق تجدید بنا شده است.

جایگاه

این مسجد منزلگاه و عبادتگاه بسیاری از پیامبران از جمله حضرت ابراهیم(ع)، ادریس(ع)، خضر(ع)، و جایگاه برخی از امامان شیعه از جمله مقام امام صادق(ع)، امام سجاد(ع) بوده و بر اساس روایت امام صادق(ع)، حضرت مهدی(عج) پس از ظهور در آن ساکن خواهد شد».[۲]

بنابر حدیثی از امام صادق(ع)، مسجد سهیل خانه ابراهیم(ع) و ادریس بوده و صور در آن دمیده می‌شود و از اطراف آن هفتاد هزار نفر بدون حساب به بهشت می‌روند.[۳]

از امام صادق(ع) نقل است که در آن موضع، خانه‌ای است که ادریس در آن خیاطی می‌کرد.[۴] ابراهیم(ع) از آنجا به سوی عمالقه خارج شده است و در آن مکان صخره‌ای است که تصویرهای پیامبران در آن است و از آن مسجد خاکی برداشته شده که خداوند انبیا را با آن خلق کرده است. آنجا مقام حضرت خضر[۵] و جایی است که حضرت موسی با خضر ملاقات کرد[۶] همچنین آمده است که شخص گرفتار و پریشان به آن مسجد نمی‌رود مگر آنکه خداوند برای او گشایشی فراهم آورد.[۷][۸]

از امام باقر(ع) نقل شده است که خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرد مگر آنکه در آن مسجد نماز گزارده است، در آنجا عدل الهی آشکار می‌شود و منازل و جایگاه‌های پیامبران، اوصیاء و صالحین است.[۹] از امام سجاد(ع) نقل شده است که هر کس در مسجد سهله دو رکعت نماز به جای آورد، خداوند دو سال بر عمر او می‌افزاید.[۱۰]

مقام‌ها

نقشه مسجد سهله

در بخش‌های مختلف صحن مسجد سهله، مکان‌هایی منسوب به پیامبران و اهل بیت(ع) هست که در اصطلاح، مقام خوانده می‌شوند. این مقام‌ها عبارتند از:

  1. مقام ابراهیم(ع)، در شمال غربی و بین دیوار غربی و شمالی.
  2. مقام یونس(ع)، در جنوب غربی و بین دیوار جنوبی و غربی.
  3. مقام ادریس(ع)، در بین دیوار شرقی و شمالی. آن را مقام عیسی و همچنین «بیت الخضر» هم می‌نامند.
  4. مقام صالح(ع)، در سمت شرقی بین دیوار جنوبی و شرقی. به مقام صالحین، انبیا و مرسلین معروف است.
  5. مقام امام سجاد(ع)، در میانه مسجد، کمی مایل به سمت شرقی.
  6. مقام امام صادق(ع)، درست در وسط مسجد. براساس روایات تاریخی، امام جعفر صادق مدتی در آنجا اقامت کرده و به عبادت و دعا مشغول بوده است.
  7. مقام امام زمان، در قسمت میانی مسجد، کمی مایل به سمت جنوب، در بین مقام‌های امام سجاد و یونس.[نیازمند منبع]

انتساب به امام زمان

در مسجد سهله، مقامی به حضرت مهدی(عج) منسوب است که در قسمت میانی مسجد و در بین مقام‌های امام سجاد(ع) و حضرت یونس قرار دارد. برخی روایات، مسجد سهله را محل زندگی امام زمان پس از ظهور معرفی کرده‌اند.[۱۱]

اعمال

از بعض کتب مزاریه نقل شده: که چون خواستی وارد مسجد شوی، نزد درگاه بایست و بگو:

سپس آیة الکرسی و سوره فلق و سوره ناس را بخوان و خدا را هفت مرتبه تسبیح و هفت مرتبه حمد و هفت مرتبه تهلیل و هفت مرتبه تکبیر بگو یعنی هریک از سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الاّ اللّه و اللّه اکبر را هفت مرتبه بگو و بخوان:

سید ابن طاووس فرموده: چون اراده کردی به مسجد سهله بروی، در شب چهارشنبه بین مغرب و عشا وارد آن مسجد شو. که فضیلت آن از اوقات دیگر بیشتر است همین که وارد مسجد شدی نماز مغرب و نافله آن را بجا آور، آنگاه دو رکعت نماز تحیت مسجد قربة الی اللّه بخوان، چون فارغ شدی دستها را به جانب آسمان بلند کن و بگو:

سپس به سجده برو و خشوع کن،و خدا را به جهت هرچه خواهی بخوان پس از ان دو رکعت نماز در گوشه‌ای که طرف مغرب و شمال است بخوان، که آن محل خانه حضرت ابراهیم(ع) است و از آنجا به جنگ «عمالقه» رفت، چون از نماز و تسبیحات حضرت زهرا(س) فارغ شدی چنین بگو:

پس در گوشه‌ای دیگر که سمت مغرب و قبله است دو رکعت نماز بگذار و دستها را بردار و بگو: اللَّهُمَّ إِنِّي صَلَّيْتُ هَذِهِ الصَّلاةَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ وَ طَلَبَ نَائِلِكَ وَ رَجَاءَ رِفْدِكَ وَ جَوَائِزِكَ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ تَقَبَّلْهَا مِنِّي بِأَحْسَنِ قَبُولٍ وَ بَلِّغْنِي بِرَحْمَتِكَ الْمَأْمُولَ وَ افْعَلْ بِي مَا أَنْتَ أَهْلُهُ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

سپس به سجده برو،و دو طرف صورت خویش را به خاک بگذار، آنگاه به گوشه‌ای که بر طرف مشرق است برو و در آنجا دو رکعت نماز بخوان و دستهایت را بگشا و بگو:

سید بن طاووس می‌گوید از بعض کتب مزاریه[مربوط به زیارت] غیر معروفه نقل شده: که پس از آن می‌روی به گوشه دیگر که در جانب مشرق قرار گرفته و در آنجا دو رکعت نماز می‌خوانی و می‌گویی:

پس از آن دو رکعت نماز در خانه‌ای که میان مسجد است بجا می‌آوری و میگویی:

سپس دو طرف صورت خود را بر خاک بگذار.

این مکان شریف در این زمان معروف به مقام امام زین العابدین(ع) است و در کتاب «مزار قدیم» نقل کرده: بعد از دو رکعت نماز در این مقام بخواند دعای: اللّهمّ انّی اسالک یا من لا تراه العیون را و این دعا در اعمال دکه باب امیر مؤمنّان(ع) در مسجد کوفه ذکر شد.[۱۲]

نیز نقل شده است که در این مسجد دو رکعت نماز بین شام و خفتن مستحب است. از حضرت صادق(ع) روایت شده: هر غمناکی چنین کند و دعا نماید، حق تعالی غمش را برطرف کند.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. محمدحسین رجبی، کوفه و نقش آن در قرون نخستین اسلامی، ص۴۲۷.
  2. رجوع کنید به: کافی، ج۳، ص۴۹۵؛ تهذیب الأحکام، ج۳، ص۲۵۲؛ وسائل الشیعة، ج ۵، ص۲۶۷؛ مرآت العقول، ج ۱۵، ص۴۹۱؛ ارشاد مفید، ج ۲، ص۳۸۰؛ غیبت شیخ طوسی، ص۴۷۱؛ کشف الغمّة، ج ۳، ص۲۵۳؛ مزار شیخ مفید، ص۲۵؛ المزار الکبیر، ص۱۳۴؛ ابن قولویه، همان، ۲۹.
  3. یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۹۰ و ۲۹۱.
  4. در گوشه جنوب غربی، سمت قبله، مقام حضرت ادریس است.
  5. در ضلع جنوبی مقام امام زمان(عج) و امام زین العابدین(ع) و مقام خضر قرار دارد.
  6. رجوع کنید به: ابن بابویه، ۱۴۱۴، ج ۱، ص۲۳۲؛ طوسی، ۱۳۷۶ش، ج ۳، ص۲۷۷.
  7. یاقوت حموی، معجم البلدان، جلد ۳، ص۲۹۰ و ۲۹۱.
  8. حسینی الجلالی، مزارات اهل البیت و تاریخهما، ص۶۲ ۶۳.
  9. حسینی الجلالی، مزارات اهل البیت و تاریخهما، ص۶۲-۶۳.
  10. بحار الانوار، ج ۹۷، ص۴۳۶، ح ۶.
  11. کلینی، الکافی، ج ۳، ص۴۹۵؛ مجلسی، بحار الأنوار، ج ۵۲، ص۳۱۸؛ ابن مشهدی، المزار الکبیر، ص۱۳۴؛ مفید، الارشاد، ج ۳، ص۳۸۰.
  12. قمی، شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، اعمال مسجد سهله.

منابع

  • کلینی، محمدبن یعقوب، کافی،‌ دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۸۹ق.
  • مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، به کوشش مؤسسه آل البیت، دوم، بیروت،‌ دارالمفید، ۱۴۱۳ق.
  • دکتر اصغر قائدان، عتبات عالیات عراق.

نگارخانه تصاویر

پیوند به بیرون