باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

مسار الشیعة
کتاب مسار الشیعة.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ق)
تاریخ نگارش: ۳۸۹ق.
موضوع: تاریخ، ایام و مناسبت ها
زبان: عربی
اطلاعات نشر
ناشر: دارالمفید
تاریخ نشر: ۱۴۱۴ق

مَسارُ الشیعَة فی مُختَصَرِ تَواریخ الشَّریعَة، کتابی به زبان عربی تألیف شیخ مفید است. این کتاب، نوعی تقویم تاریخی - دینی درباره تاریخ تولد و شهادت ائمه اطهار(ع) و دیگر وقایع مهم تاریخ اسلام است. این کتاب در موضوع خود از معتبرترین و قدیمی‌ترین منابع امامیه می‌باشد که در شناخت ایام و مناسبت‌های اسلامی نگاشته شده است.

محتویات

نام کتاب و معنای آن

نام کامل کتاب «مسار الشیعة فی مختصر تواریخ الشریعة» می‌باشد که در برخی منابع با نام «تواریخ الشرعیة» یاد شده است.[۱] شیخ مهدی نجف، محقق کتاب در ابتدای آن می‌گوید: «عنوان کتاب به معنای جشن‌ها و شادی‌های شیعه در شریعت است اما این مخالف مضمون کتاب و غرض مؤلف کتاب بوده؛ زیرا از ایام حزن و اندوه نیز سخن گفته است.» وی در ادامه می‌گوید: «از مقدمه کتاب استفاده می‌شود نام کتاب «مختصر فی تاریخ ایام مسار الشیعة و اعمالها من القرب فی الشریعة و ما خالف فی معناه» باشد که هم ایام شادمانی و هم روزهای حزن و هم اعمال مقرب را در برمی‌گیرد.»[۲]

انگیزه نگارش

شیخ مفید انگیزه تألیف کتاب را این‌گونه بیان کرده که به درخواست یکی از شاگردانش و چون یکی از اساتیدش در علوم نقلی، رساله‌ای در این موضوع (روزهای شادی و عزا) داشته که به سبب اختصار نیاز مخاطب را برآورده نمی‌ساخت، دست به نگارش این اثر زد.[۳]

شیوه و سبک نگارش

شیخ مفید در بیان وقایع و حوادث، به کتاب‌های خویش، المزار، الارشاد و المقنعه اعتماد کرده و به صورت مختصر مطالبی را بیان داشته، هر چند در برخی مناسبت‌ها مانند واقعه غدیر، لیلة المبیت و... به تفصیل سخن گفته و از دیگر منابع بهره برده است. ترتیب و سامان کتاب بر اساس ماه‌های قمری است و از ماه رمضان شروع شده و به ماه شعبان پایان می‌یابد.[۴] وی پس از بیان هر یک از روزها و مناسبت‌ها، بر اساس خبار و روایات اهل بیت، به اعمال واجب و مستحب آن نیز اشاره کرده است.[۵]

ویژگی‌ها

این کتاب از معدود کتاب‌هایی است که نسخه اصل آن به خط مؤلف در دسترس بوده و این کتاب با توجه به نسخه اصل که تاریخ نگارش آن سال ۳۸۹ق است تصحیح و تحقیق شده و از نظر فلسفه و تاریخ، از گنجینه‌های گران‌بهای فرهنگ و تمدن اسلامی به شمار می‌آید.[۶] نسخه خطی این کتاب، روزگاری در دست شیخ بهایی بوده و اکنون در کتابخانه دانشگاه تهران نگهداری می‌شود.[۷]

نسخه‌ها

چند نسخه خطی از مسار الشیعه وجود دارد:

چاپ‌ها

این کتاب تاکنون چندین بار چاپ شده است.

  1. چاپ قاهره، سال ۱۳۱۳ق.
  2. چاپ در ایران سال‌های ۱۳۱۳ق و ۱۳۱۵ق.
  3. چاپ در ضمن مجموعه موسوعه نفیسه با عنایت آیت‌الله مرعشی نجفی. این اثر در قم چاپ گردید و در بیروت نیز با حروف‌چینی امروزین بازچاپ شد.
  4. چاپ کنگره شیخ مفید با تحقیق شیخ مهدی نجف در سال ۱۴۱۴ق در انتشارات دارالمفید. در این چاپ به نسخه‌ای خطی با تاریخ کتابت ۳۹۱ق به‌خط مظفر بن علی بن منصور سالار اعتماد شده است.[۹]

پانویس

  1. تهرانی، الذریعة، ج۲۰، ص۳۷۵.
  2. مفید، مسار الشیعه، ۱۴۱۴ق، ص۴.
  3. مفید، مسار الشیعه، ۱۴۱۴ق، ص۱۸.
  4. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۳۰۵.
  5. مفید، مسار الشیعة، ۱۴۱۴ق، ص۵.
  6. مفید، مسار الشیعة، ۱۴۱۴ق، ص۶.
  7. سیری در مسار الشیعه، ۱۳۸۶، ص۳۱۰.
  8. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۳۰۳.
  9. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۳۰۳.

منابع

  • مفید، محمد بن نعمان، مسار الشیعة، بیروت،‌ دار المفید، ۱۴۱۴ق.
  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة، بیروت،‌ دار الاضواء.
  • سیری در مسار الشیعه، آینه میراث، بهار و تابستان ۱۳۸۶(پیاپی ۳۶ و ۳۷).
  • احمدی، مهدی، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۹ش.

پیوند به بیرون