باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

محمدحسین حائری اصفهانی

(تغییرمسیر از محمد حسین حائری اصفهانی)
محمد حسین حائری اصفهانی
اطلاعات فردی
نام کامل: محمدحسین بن عبدالرحیم حائری اصفهانی
لقب: صاحب فصول
زادگاه: ایوانکی- تهران
محل زندگی: کربلا
تاریخ وفات: جمادی الاول ۱۲۵۵، یا ۱۲۶۱ و یا ۱۲۵۴ق
محل دفن: حرم امام حسین(ع)
شهر وفات: کربلا
خویشاوندان
سرشناس:
عبدالرحیم فصولیمحمدتقی رازی
استادان: شیخ علی کاشف الغطاء، محمدتقی اصفهانی
شاگردان: عبدالحسین فرزندش، سید حسین کوه کمره‌ای، سیدحسن مدرس و زین‌العابدین مازندرانی
محل تحصیل: تهران، اصفهان، کربلا
سایر: تدریس در حوزه علمیه کربلا
اجتماعی: مبارزه با گسترش شیخیه در کربلا و امامت جماعت در حرم امام حسین(ع)

محمدحسین بن عبدالرحیم حائری اصفهانی (درگذشت حدود ۱۲۶۱ق) معروف به صاحب فصول از اصولیان و فقیهان شیعه در قرن سیزدهم قمری است. وی در اصفهان نزد برادرش محمدتقی و در کربلا نزد شیخ علی کاشف الغطاء شاگردی کرد. سیدحسن مدرس و سید حسین کوه کمره‌ای از جمله شاگردان او بودند. مهم‌ترین اثر وی الفصول الغرویه فی الاصول الفقهیه است که به جهت نگارش آن به صاحب فصول مشهور شد. مبارزه با گسترش فرقه شیخیه در کربلا و امامت جماعت در حرم امام حسین(ع) از فعالیت‌های وی در کربلا است.

محتویات

زندگی‌نامه

شیخ محمدحسین در ایوانکی در نزدیکی تهران به دنیا آمد او تحصیلات را در تهران آغاز کرد سپس در اصفهان نزد برادرش شیخ محمدتقی اصفهانی، نویسنده هدایة المسترشدین شاگردی کرد.[۱] پس از آن به کربلا مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا ساکن شد. گفته شده است وی در کربلا به مرجعیت دینی و علمی رسید.[۲] وی نزد شیخ علی بن جعفر نیز شاگردی کرد[۳] و در جمادی الاول ۱۲۵۵ق.[۴]، یا ۱۲۶۱ق[۵] و یا ۱۲۵۴ق[۶] در کربلا درگذشت و در حرم امام حسین(ع) در کنار مقبره سید مهدی طباطبایی به خاک سپرده شد.[۷]

نوادگان

نوادگان او در کربلا از نسل عبدالحسین و در اصفهان از نسل محمدباقر سکونت دارند.[۸] شیخ عبدالرحیم فرزند عبدالحسین معروف به شیخ عبدالرحیم فصولی نوه او است که در سال ۱۳۴۵ق، پس از مذاکراتی با ملک عبدالعزیز سعودی (پادشاه وقت عربستان) رضایت او را برای بازسازی بخشی از قبور ائمه بقیع جلب کرد.[۹][۱۰]

فعالیت‌های علمی

شاگردان

آراء و نظریات علمی

شیخ محمدحسین اصفهانی از جمله فقیهانی است که تقلید از غیر اعلم را هم جایز می‎دانند. مستند آنان دلائلی از جمله به این است که در آیات و روایات مورد استناد در موضوع تقلید، قید اعلمیت نیامده است و از ین‌رو به طور برابر فتوای اعلم و غیر اعلم را در برمی‌گیرد.[۱۵]

بر اساس برخی تحقیقات، نخستین عالم شیعی که سخن از حکم ثانوی به میان آورده است شیخ محمدتقی اصفهانی است.[۱۶] پس از وی، شیخ محمدحسین، از احکام اولیه و ثانویه به «التکالیف الأصلیة و العارضیة» تعبیر کرد.[۱۷]

آثار

فعالیت‌های اجتماعی

شیخ محمدحسین در حرم امام حسین(ع) اقامه جماعت می‌کرد. در دوران صاحب فصول فرقه شیخیه در کربلا حضور فعالی داشتند؛ پیروان این فرقه به تبلیغ و گسترش اندیشه‌ها خود می‌پرداختند. شیخ محمدحسین به مخالفت با آنان برخاست و جلوی نفوذ و گسترش آنان را گرفت.[۲۰] او از عقائد شیخیه برائت می‌جست و آنان را به صورت علنی لعن می‌کرد.[۲۱]

تبارنامه

 
 
 
جعفر کاشف‌الغطا
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محمدرحیم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
؟
 
 
 
محمدتقی رازی نجفی اصفهانی
 
محمدحسین نجفی اصفهانی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سید صدرالدین عاملی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
زمزم بیگم
 
محمد باقر نجفی اصفهانی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
محمدتقی آقا نجفی اصفهانینورالله نجفی اصفهانیمحمدحسین نجفی اصفهانیجمال‌الدین نجفی اصفهانیاسماعیل نجفی اصفهانیمحمدعلی نجفی اصفهانی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
موسی نجفی
 
 
 
محمدرضا نجفی اصفهانی
 
 
 
 
 


پانویس

  1. آغابزرگ الطهرانی، طبقات أعلام الشیعة، ۱۴۰۴ق، ص۲۱۶.
  2. آقا بزرگ، نقباء البشر، قسم۱ از جز ۲، ص۳۹۱-۳۹۰.
  3. امین، اعیان، ج۹، ص۲۳۳.
  4. سبحانی، موسوعة طبقات الفقهاء، ج‌۱۳، ص۵۷۷-۵۷۸.
  5. امین، اعیان، ج۹، ص۲۳۳.
  6. حسینی جلالی، فهرس التراث، ج۲، ص۱۳۱.
  7. آقا بزرگ، نقباء البشر، قسم۱ از جز ۲، ص۳۹۱-۳۹۰.
  8. امین، اعیان، ج۹، ص۲۳۳.
  9. مجله خرد، سال ۱۳۲۸ش، ش۲.
  10. زندگی‌نامه عبدالرحیم فصولی
  11. آقا بزرگ، نقباء البشر، قسم۱ از جز ۲، ص۳۳۴.
  12. سبحانی، موسوعة طبقات الفقهاء، ج‌۱۳، ص۵۷۷.
  13. قمی، فوائدالرضویه، ج۱ ص۱۳۳.
  14. قمی، فوائدالرضویه، ج۱ ص۲۶۸.
  15. غروی تبریزی‌، التنقیح، ج۱، ص۱۰۸؛ حائری، فصول، ص۴۲۳-۴۲۴.
  16. اصفهانی، هدایة المسترشدین، ص۱۱۲.
  17. اصفهانی اصفهانی، فصول، ص۳۳۵.
  18. حسینی جلالی، فهرس التراث، ج۲، ص۱۳۱.
  19. سبحانی، موسوعة طبقات الفقهاء، ج‌۱۳، ص۵۷۸-۵۷۷.
  20. آقا بزرگ، نقباء البشر، قسم۱ از جز ۲، ص۳۹۰.
  21. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۲۶.

منابع

  • آغابزرگ الطهرانی، طبقات أعلام الشیعة: القسم الاول من الجزء الثانی و هو الکرام البررة فی القرن الثالث بعد العشرة، مشهد،‌ دار المرتضی للنشر، ۱۴۰۴ق.
  • اصفهانی، محمدتقی، هدایة المسترشدین، چاپ سنگی، تهران.
  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت،‌ دار التعارف، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
  • حائری اصفهانی، محمدحسین بن عبدالرحیم، الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، قم، داراحیاء العلوم الاسلامیة، ۱۳۶۳ش/۱۴۰۴ق.
  • حسینی جلالی، سید محمدحسین، فهرس التراث، قم، انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۰ش/۱۴۲۲ق.
  • خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، قم، مکتبة اسماعیلیان، بی‌تا.
  • سبحانی، جعفر، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام صادق، ۱۴۱۸ق.
  • قمی، شیخ عباس، فوائد الرّضویة، تحقیق‌ ناصر باقری بیدهندی، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.
  • غروی تبریزی، علی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، قم، انصاریان، ۱۳۷۵ش/۱۹۹۶م/۱۴۱۷ق.