محمدحسن مامقانی

شیخ محمدحسن مامقانی
محمدحسن مامقانی.jpg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: ۲۲ شعبان سال ۱۲۳۸ق
زادگاه: مامقان
تاریخ وفات: ۱۸ محرم سال ۱۳۲۳ق
محل دفن: نجف
شهر وفات: نجف
استادان: شیخ مرتضی انصاری، ملاّ علی خلیلی نجفی، سید حسین کوه کمری، شیخ راضی فقیه عراقی، شیخ مهدی کاشف الغطاء
شاگردان: سید ابوالحسن اصفهانی، حسن علی نخودکی اصفهانی، سید محسن امین، محمدحسین کاشف الغطا، علی علیاری، عبدالله مامقانی، ابوالقاسم مامقانی
محل تحصیل: نجف، تبریز
اجازه روایت از: سید علی طباطبایی
اجازه اجتهاد از: سید علی طباطبایی

محمدحسن مامقانی یا ممقانی (۱۲۳۸ق - ۱۳۲۰ق) از فقهای شیعه که پس از وفات میرزای شیرازی به مرجعیت رسید و در ترکیه، قفقاز و ایران، به‌ویژه در نواحی آذربایجان و تهران مقلّدانی داشت.

زندگی نامه

محمد حسن مامقانی در ۲۲ شعبان سال ۱۲۳۸ق. در مامقان (در نزدیکی تبریز) متولد شد. پدر او عبدالله مامقانی بود که به مرجعیت رسید و بسیاری از مردم آذربایجان از او تقلید می‌کردند. پس از تولد محمدحسن، خانواده وی به کربلا مهاجرت کرد و در آنجا ساکن شد.

محمدحسن مامقانی در ۱۸ محرم سال ۱۳۲۳ق. از دنیا رفت و در نجف به خاک سپرده شد.[۱] نقل شده است در سال ۱۳۸۸ق در هنگام گسترش مقبره، دیواره لحد فرو ریخت و پیکر وی را پس از شصت سال سالم یافتند.[۲]

فرزندان

عبدالله مامقانی(درگذشته ۱۳۵۱ق) صاحب کتاب تنقیح المقال

ابوالقاسم مامقانی (درگذشته ۱۳۵۱ق) نویسنده «مقباس الکرامه فی شرح تبصرة العلامه» و «غایة المامول فی علم الاصول»

تحصیلات

تا سال ۱۲۵۵ق در کربلا به یادگیری مقدمات علوم اسلامی پرداخت و در ۱۷ سالگی برای ادامه تحصیل به نجف مهاجرت کرد. در سال ۱۲۵۸ق به درخواست مردم و توصیه صاحب جواهر به مامقان بازگشت تا به ترویج دین بپردازد. پس از مدتی به تبریز رفت و تحصیلات خود را نزد اساتید آن شهر ادامه داد و در ضمن به تدریس مشغول شد. در سال ۱۲۷۰ق دوباره به نجف بازگشت و در حوزه علمیه نجف به تحصیل و تدریس پرداخت و به درجه اجتهاد رسید.[۳] او از سید علی طباطبایی نویسنده ریاض المسائل، اجازه روایت و اجازه اجتهاد دریافت کرد.

اساتید و شاگردان

برخی از اساتید و شاگردان او عبارتند از:

اساتید
شاگردان

مرجعیت

بعد از وفات آیت الله سید محمد حسن شیرازی در سال ۱۳۱۲ق، آیت الله مامقانی به مرجعیت رسید و در ترکیه، قفقاز و ایران به‌ویژه در نواحی آذربایجان و تهران مقلّدانی داشت.[۵]

سفرها

آیت الله مامقانی علاوه بر سفرهای تحصیلی، سفرهای دیگری نیز برای تبلیغ و زیارت داشته است. وی در سال ۱۲۶۶ق. به قفقاز رفت و بیش از یک سال در شهرهای قلعه شیشه، نخجوان، گنجه و... اقامت کرد و به تبلیغ دین پرداخت.

در سال ۱۳۲۲ق. نیز به قصد زیارت، همراه فرزندش عبدالله مامقانی عازم مشهد شد. آنان از راه کربلا، کرمانشاه و تهران، به مشهد رفتند و در هر شهری که وارد می‌شدند، مورد استقبال مردم قرار می‌گرفتند. او در طی سفر ضمن بیان تعالیم دینی به سؤالات و استفتائات مردم نیز پاسخ می‌داد.

ملاقات مظفرالدین شاه قاجار با او

در همین سفر وقتی برای زیارت عبدالعظیم حسنی وارد ری شد و در آنجا اقامت کرد، مظفرالدین شاه قاجار چند نفر از وزرا و شاهزادگان را به دیدار او فرستاد و از وی دعوت کرد برای دیدار با شاه به تهران برود ولی او نپذیرفت و ناگزیر خود مظفرالدین شاه به ملاقات وی آمد.[۶]

آثار

  • «اصالة البرائة»
  • «بشری الوصول الی اسرار علم الاصول» در هشت جلد
  • «ذرایع الاعلام فی شرح شرایع الاسلام» در شش جلد
  • «غایة الآمال»
  • «المواعظ»[۷]

پانویس

  1. امین، اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۵۰
  2. پورتال اهل بیت
  3. امین، اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۵۰
  4. امین، اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۵۱
  5. معارف الرجال، ج۲، ص۱۳ و ۲۴۴ زندگانی و شخصیت شیخ انصاری، ص۲۳۹، و دانشمندان آذربایجان، ص۱۱
  6. امین، اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۵۱
  7. امین، اعیان الشیعه، ج۵، ص۱۵۱

منابع

  • امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م.
  • حرزالدین، محمدحسین، معارف الرجال، کتابخانه عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی، قم، ۱۴۰۵ق.