باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

قاسم سلیمانی
قاسم سلیمانی 02.jpg
شناسنامه
زادروز ۲۰ اسفند ۱۳۳۵ش
زادگاه رابُر از توابع کرمان ایران
تاریخ درگذشت ۱۳ دی ۱۳۹۸ش
محل درگذشت بغداد
آرامگاه کرمان
دین اسلام
مذهب شیعه
پیشه پاسدار
اطلاعات سیاسی
پست‌ها فرمانده سپاه قدس و لشکر ۴۱ ثارالله
پس از احمد وحیدی
پیش از اسماعیل قاآنی
اطلاعات علمی و مذهبی

قاسم سلیمانی (۱۳۳۵-۱۳۹۸ش) فرمانده سابق سپاه قدس بود. او در دوران جنگ ایران و عراق فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله و از فرماندهان عملیات‌های والفجر هشت، کربلای چهار و کربلای پنج بود.

قاسم سلیمانی در سال ۱۳۷۹ش از سوی آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، به فرماندهی سپاه قدس منصوب شد. پس از ظهور داعش در عراق و سوریه، سلیمانی به عنوان فرمانده سپاه قدس با حضور در این مناطق و سازماندهی نیروهای مردمی، به مبارزه با این گروه پرداخت. او در ۱۳ دی ۱۳۹۸ش به‌دست نیروهای امریکایی در بغداد به شهادت رسید.

قاسم سلیمانی در سال ۱۳۹۸ش و پس از شهادتش، دارای درجه نظامی سپهبد شد.

محتویات

زندگی‌نامه

قاسم سلیمانی فرزند حسن در ۲۰ اسفند ۱۳۳۵ش در شهرستان رابُر از توابع استان کرمان در ایل عشایر سلیمانی به دنیا آمد. وی در ۱۸ سالگی به استخدام اداره آب کرمان درآمد.[۱] او در حوادث انقلاب اسلامی ایران با روحانی مشهدی به نام رضا کامیاب آشنا شد و او را وارد جریانات انقلاب کرد.[۲] او یکی از گردانندگان اصلی راهپیمایی‌ها و اعتصابات کرمان در زمان انقلاب بود.[۳]

دوران جنگ ایران و عراق

قاسم سلیمانی پس از انقلاب اسلامی ایران، در سال ۱۳۵۹ش عضو سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی شد و با شروع جنگ ایران و عراق، چند گردان را در کرمان آموزش داد و به جبهه‌ها فرستاد.[۴] وی در دوره‌ای فرماندهی سپاه آذربایجان غربی را بر عهده داشت.[۵] سلیمانی در سال ۱۳۶۰ش با حکم محسن رضایی فرمانده وقت سپاه پاسدارن، به عنوان فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله منصوب شد.[۶] وی در جنگ عراق علیه ایران، از فرماندهان عملیات‌های والفجر ۸، کربلای ۴ و کربلای ۵ بود.[۷] عملیات کربلای ۵ از مهم‌ترین عملیات‌های ایران در دوران جنگ دانسته شده که تضعیف موقعیت سیاسی و نظامی ارتش عراق و تثبیت اوضاع به سود قوای نظامی ایران از نتایج آن ارزیابی شده است.[۸][منبع بهتری نیاز است]

سلیمانی پس از پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ش، به مقابله با اشراری پرداخت که از مرزهای شرقی ایران هدایت می‌شدند.[۹] سلیمانی تا قبل از انتصاب به فرماندهی سپاه قدس، با باندهای قاچاق مواد مخدر در مرزهای ایران و افغانستان می‌جنگید.[۹]

او در بهمن سال ۱۳۸۹ش از سوی آیت‌الله خامنه‌ای، فرمانده کل قوای نظامی ایران، درجه سرلشکری را دریافت کرد.[۱۰]

فرماندهی سپاه قدس

قاسم سلیمانی در سال ۱۳۷۹ش از سوی آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران به فرماندهی سپاه قدس منصوب شد.[۱۱] سپاه قدس به عنوان شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۷ یعنی در خاتمه جنگ عراق با ایران سازمان پیدا کرد. و سلیمانی پس از احمد وحیدی دومین فرمانده سپاه قدس ایران شد.[۱۲] بر اساس گزارش نقل شده از مرکز ویژه اطلاعات اسرائیل، قاسم سلیمانی نقش کلیدی در تقویت نفوذ ایران در خاورمیانه به ویژه در ناآرامی‌های منطقه‌ای معروف به بیداری اسلامی (بهار عربی) ایفا کرده است.[۱۳] همچنین در گزارش مذکور آمده است که ایران به کمک راهبردهای قاسم سلیمانی نفوذش را در عراق، سوریه و حمایت از حوثی‌های یمن بیشتر کرده است.[۱۳]

بخشی از پاسخ آیت‌الله خامنه‌ای به نامه قاسم سلیمانی درباره پایان سیطره داعش:

شما با متلاشی ساختن تودۀ سرطانی و مهلک داعش، نه‌فقط به کشورهای منطقه و به جهان اسلام بلکه به همۀ ملت‌ها و به بشریت خدمتی بزرگ کردید.[۱۴]

حضور در عراق، سوریه و مبارزه با داعش

قاسم سلیمانی از فرماندهان مبارزه علیه داعش در عراق[۱۵] و سوریه بود.[۱۶] داعش گروهی تکفیری بود که پس از سقوط صدام در عراق و خلاء قدرت در این منطقه،‌ پدید آمد.[۱۷] ایران برای حفظ امنیت و کنترل منطقه، مبارزه با این گروه را آغاز کرد. به نقل از خبرگزاری ایسنا، در سال ۲۰۱۱م نیروهای تحت فرمان سلیمانی از جمله لشکر فاطمیون و تیپ زینبیون جهت مبارزه با داعش و نیروهای شورشی راهی سوریه شدند.[۱۸][۱۹] در سال ۲۰۱۴ شهر موصل به تصرف داعش درآمد و بغداد، پایتخت عراق نیز تا مرز سقوط پیش رفت؛ قاسم سلیمانی با سازماندهی بخشی از نیروهای حشد الشعبی نقش مؤثری در اخراج داعش از عراق داشت. حیدر العبادی نخست‌وزیر وقت عراق،‌ از قاسم سلیمانی به عنوان یکی از اصلی‌ترین متحدان عراق در مبارزه با داعش نام برد.[۲۰][۲۱]

قاسم سلیمانی در نامه‌ای خطاب به آیت‌الله خامنه‌ای که ۳۰ آبان ۱۳۹۶ش در رسانه‌های ایران منتشر شد، پایان سیطره داعش را اعلام کرد و از برافراشته شدن پرچم سوریه در البوکمال از شهرهای سوریه در نزدیکی مرز عراق خبر داد.[۲۲]

روزنامه اسرائیلی هاآرتص، سلیمانی را متهم به حضور در عملیات موشکی علیه اسرائیل و اقدام علیه یهودیان دنیا کرده‌ است.[۲۳]

دریافت نشان ذوالفقار

اعطای نشان ذوالفقار توسط آیت‌الله خامنه‌ای به قاسم سلیمانی در ۱۳۹۷ش

در ۱۹ اسفند ۱۳۹۷ش آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، نشان ذوالفقار را به سلیمانی اهدا کرد.[۲۴] طبق آئین‌نامه اهدای نشان‌های نظامی جمهوری اسلامی ایران، این نشان به فرماندهان عالی‌رتبه و رؤسای ستادهای عالی‌رتبه در نیروهای مسلح اهدا می‌شود که تدابیر آنها در طرح‌ریزی و هدایت عملیات‌های رزمی موجب حصول نتایج مطلوب شده باشد.[۲۵] پس از انقلاب ایران در ۱۳۵۷ش، سلیمانی نخستین کسی است که نشان ذوالفقار را دریافت کرد.[۲۶]

موقعیت جهانی

در سال ۲۰۱۹م نشریه آمریکایی فارین پالیسی، نام قاسم سلیمانی را در فهرست ۱۰۰ اندیشمند برتر دنیا در بخش دفاع و امنیت ثبت کرده است.[۲۷]

شهادت

قاسم سلیمانی در ۱۳ دی ۱۳۹۸ش در حمله نیروهای امریکایی به خودروی حامل وی در بغداد به همراه چند تن دیگر از جمله ابومهدی المهندس معاون حشد الشعبی (بسیج مردمی عراق) به شهادت رسید.[۲۸]

واکنش‌ها

شهادت وی موجی از اعتراضات را در کشورهای مختلف جهان در پی داشت و مراسم‌هایی در بزرگداشت او در شهرهای مختلف ایران و دیگر کشورهای جهان برگزار گردید.

همچنین شخصیت‌های سیاسی و مذهبی ایران و دیگر کشورها نسبت به شهادت وی واکنش نشان دادند. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در پیامی او را چهره بین‌المللی مقاومت خواند و به مناسبت شهادتش سه روز در ایران عزای عمومی اعلام کرد.[۲۹] دیگر شخصیت‌های سیاسی و مذهبی از جمله رؤسای قوای سه‌گانه ایران و مراجع تقلید ایران و عراق در پیام‌های جداگانه‌ای، شجاعت، اخلاص و فداکاری او را ستودند.[۳۰]

سید حسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان، سید عبدالملک بدرالدین الحوثی رهبر انصارالله یمن و رؤسای جمهور سوریه، لبنان، عراق و ترکیه از شخصیت‌های سیاسی غیرایرانی بودند که شهادت سلیمانی را محکوم کردند. همچنین بسیاری از وزیران خارجه کشورهای مختلف با ایران ابراز همدردی نموده و اقدام آمریکا را محکوم کردند.[نیازمند منبع] همچنین اگنس کالامارد، گزارشگر ویژه سازمان ملل، ترور هدفمند قاسم سلیمانی و ابومهدی مهندس را غیرقانونی و نقض قوانین حقوق بین‌الملل دانست.[۳۱] یرواند آبراهامیان، تاریخ‌نگار امریکایی نیز تأکید کرد که ایرانیان پیش از این امریکا را دولتی توطئه‌گر می‌دانستند، از این پس دولت مذکور را دولتی تروریست هم خواهند دانست.[۳۲] مایکل مور، فیلمساز امریکایی نیز به اقدام دولت امریکا اعتراض کرد و تلویحاً دولت امریکا را جنگ‌طلب خواند.[۳۳]

پیامدها

برخی از پیامدهای شهادت قاسم سلیمانی عبارتند از:

  • تصویب طرح اخراج آمریکایی‌ها از عراق؛ پس از شهادت قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس، برخی از گروه‌های سیاسی عراق و شماری از مردم این کشور خواستار اخراج نیروهای امریکایی از عراق شدند. پارلمان عراق در جلسه‌ای اضطراری که در ۱۵ دی ۱۳۹۸ش برگزار شد طرحی را در رابطه با خروج نیروهای امریکایی از عراق تصویب کرد.[۳۴] هرچند پیشتر در پی حملات آمریکا به مواضع حشد الشعبی بحث اخراج نیروهای آمریکایی از عراق مطرح شده بود و آیت‌الله سید کاظم حائری از مراجع تقلید عراق نیز ماندن نیروهای آمریکایی را در عراق حرام اعلام کرده بود.[۳۵]
  • حمله موشکی ایران به پایگاه هوایی عین‌الاسد:‌ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۱۸ دی ۱۳۹۸ش در پاسخ به ترور قاسم سلیمانی، پایگاه هوایی عین الاسد نظامیان آمریکایی در عراق را مورد حمله موشکی قرار داد.[۳۶]

تشییع

تشییع قاسم سلیمانی در کرمان ۱۷ دی ۱۳۹۸ش

مراسم تشییع قاسم سلیمانی به همراه ابومهدی المهندس و دیگر همراهانشان در ۱۴ دی ۱۳۹۸ش با حضور شخصیت‌های سیاسی و مذهبی و عموم مردم عراق در شهرهای بغداد، کربلا و نجف برگزار شد.[۳۷] سپس پیکرهای شهدای ایرانی و ابومهدی المهندس به ایران منتقل شده و در ۱۵ دی در اهواز و مشهد و در ۱۶ دی در تهران و قم تشییع شدند. جنازه قاسم سلیمانی ۱۷ دی در کرمان تشییع و در ۱۸ دی در این شهر دفن شد.[۳۸]

در تهران آیت‌الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران بر جنازه قاسم سلیمانی و دیگر همراهانش از جمله ابومهدی المهندس نماز گزارد.[۳۹] پایگاه خبری روسی روسیا الیوم، تشییع جنازه وی را پس از تشییع جنازه امام خمینی بزرگترین تشییع جنازه تاریخ برشمرد.[۴۰] در کرمان نیز بر اثر ازدحام جمعیت تعدادی کشته و مصدوم شدند.[۴۱] به گفته سخنگوی سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی حدود ۲۵ میلیون نفر در تشییع سلیمانی شرکت کردند.[۴۲]

تک‌نگاری‌ها

تصویری از جلد کتاب «حاج قاسم»
  • کتاب «حاج قاسم: جستاری در خاطرات حاج قاسم سلیمانی»، کتابی ۱۶۷ صفحه‌ای که در آن برخی از خاطرات و سخنرانی‌های قاسم سلیمانی در دوران جنگ ایران و عراق گردآوری شده است. این کتاب توسط انتشارات «یا زهرا(س)» در سال ۱۳۹۴ش منتشر شده است.[۴۳] کتاب مذکور به زبان عربی ترجمه و توسط جمعیت المعارف در لبنان منتشر شده است.[۴۴]
  • کتاب ذوالفقار: خاطراتی شفاهی از قاسم سلیمانی درباره همرزمانش از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۹۳ش است. این کتاب خاطراتی از دوران جنگ عراق علیه ایران و نیز مبارزه با داعش در سوریه و عراق را دربردارد.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. «روایت زندگی و کارنامه سردار قاسم سلیمانی».
  2. مؤمنیان، «شهیدی که سردار سلیمانی را با انقلابیون علیه شاه پیوند داد».
  3. «سردار سلیمانی چگونه زندگی می‌کند؟».
  4. «روایت زندگی و کارنامه سردار قاسم سلیمانی».
  5. «قاسم سلیمانی مورد احترام دوستان و دشمنانش است».
  6. «روایت زندگی و کارنامه سردار قاسم سلیمانی».
  7. «سردار سلیمانی و کسانی که لقب "مردی در سایه" را به او می‌دهند».
  8. «روایت جالب سردار سلیمانی از امدادهای الهی در عملیات کربلای ۵».
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ «سردار سلیمانی و کسانی که لقب "مردی در سایه" را به او می‌دهند».
  10. «همه سرلشکرهای نیروهای مسلح ایران/ قاسم سلیمانی، رشید، ایزدی، شمخانی و...».
  11. «روایت زندگی و کارنامه سردار قاسم سلیمانی».
  12. «سپاه قدس چگونه تشکیل شد؟»
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ بهمن، «نقش نیروی قدس در حل بحران‌های غرب آسیا»، ص۲۴-۲۵.
  14. «پاسخ رهبر انقلاب به نامه سرلشکر قاسم سلیمانی درباره پایان سیطره داعش».
  15. «حقایقی ناشنیده از حضور سردار قاسم سلیمانی در عراق».
  16. «تصاویری از سردار سلیمانی در نبرد با داعش.»
  17. نباتیان، زمینه‌های فکری سیاسی جریان بعثی تکفیری داعش، ۱۳۹۳ش، ص۸۷.
  18. «اعترافات مامور سابق FBI درباره سردار سلیمانی.»
  19. Soufan, «Qassem Soleimani and Iran’s Unique Regional Strategy», 2018.
  20. «اعترافات مامور سابق FBI درباره سردار سلیمانی.»
  21. Soufan, «Qassem Soleimani and Iran’s Unique Regional Strategy», 2018.
  22. «نامه سرلشکر قاسم سلیمانی به رهبر انقلاب درباره پایان سیطره داعش»..
  23. «Who Is Qasem Soleimani, the Head of Iran's Quds Force That Attacked Israel».
  24. «سردار سلیمانی نشان ذوالفقار را از رهبر انقلاب دریافت کرد+ تصویر نشان».
  25. ««نشان عالی ذوالفقار» به چه کسانی داده می‌شود؟»
  26. «سردار سلیمانی نشان ذوالفقار را از رهبر انقلاب دریافت کرد+ تصویر نشان».
  27. سالاری، «یورو نیوز».
  28. «اخبار لحظه به لحظه از شهادت حاج "قاسم سلیمانی" و "ابومهدی المهندس" و واکنش‌ها به آن»
  29. «پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی شهادت سردار شهید سپهبد قاسم سلیمانی و شهدای همراه او»
  30. پیام‌های تسلیت مراجع تقلید، علما و شخصیت‌های حوزوی به شهادت سردار سلیمانی
  31. «سازمان ملل: ترور سلیمانی غیرقانونی و نقض حقوق بین‌الملل بود»، خبرگزاری مهر.
  32. «آبراهامیان: هدف قرار دادن سلیمانی تروریسم بود»، سایت تابناک.
  33. «واکنش دوباره مایکل مور: معذرت می‌خواهیم این دیوانگی است»، خبرگزاری ایسنا.
  34. «مفاد تصمیم پارلمان عراق درباره اخراج نیرو‌های آمریکایی»
  35. «فتوای آیت الله حائری درباره حضور آمریکایی‌ها در عراق»
  36. «انتقام سخت با شلیک دهها موشک به پایگاه آمریکایی عین‌الاسد»
  37. «پیکرهای پاک سردار سلیمانی و المهندس وارد نجف شدند»
  38. « پیکر سردار سلیمانی به خاک سپرده شد»
  39. «اقامه نماز بر پیکر شهید سپهبد قاسم سلیمانی و یاران مجاهد او»
  40. «طهران تودع سلیمانی بأکبر جنازة منذ تشییع الخمینی»
  41. «جان باختن تعدادی از تشییع کنندگان در کرمان»
  42. «سردار شریف: ۲۵ میلیون نفر در مراسم تشییع «حاج قاسم» شرکت کردند»
  43. «بخش‌های خواندنی کتاب حاج قاسم»، خبرگزاری مهر.
  44. «انتشار ترجمه عربی کتاب «حاج قاسم» در لبنان»، سایت مشرق‌نیوز.

منابع

  • Soufan، Ali، «Qassem Soleimani and Iran’s Unique Regional Strategy»، The Combating Terrorism Center، NOVEMBER 2018، VOLUME 11، ISSUE 10، تاریخ بازدید: ۲۴ دی ۱۳۹۷.
  • «Who Is Qasem Soleimani, the Head of Iran's Quds Force That Attacked Israel»، در سایت روزنامه هائارتز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ می‌۲۰۱۸، تاریخ بازدید: ۲۴ دی ۱۳۹۷.
  • «اعترافات مامور سابق FBI درباره سردار سلیمانی»، در خبرگزاری ایسنا،‌ تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۳۹۷، ۱۱ بهمن ۱۳۹۷.
  • «انتشار ترجمه عربی کتاب «حاج قاسم» در لبنان»، در سایت خبری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۰۷ اسفند ۱۳۹۶، تاریخ بازدید: ۱۴ بهمن ۱۳۹۷.
  • «بخش‌های خواندنی کتاب «حاج قاسم»، در خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آذر ۱۳۹۴، تاریخ بازدید: ۱۴ بهمن ۱۳۹۷.
  • «تصاویری از سردار سلیمانی در نبرد با داعش»، در پایگاه خبری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۰۱ آذر ۱۳۹۶، تاریخ بازدید:‌ ۱۱ بهمن ۱۳۹۷.
  • «پاسخ رهبر انقلاب به نامه سرلشکر قاسم سلیمانی درباره پایان سیطره داعش»، در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۹۶، ۱۴ بهمن ۱۳۹۷.
  • «حقایقی ناشنیده از حضور سردار قاسم سلیمانی در عراق»، در خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۳۹۷.
  • «روایت جالب سردار سلیمانی از امدادهای الهی در عملیات کربلای ۵»، در سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب:‌۱۹ دی ۱۳۹۷، تاریخ بازدید، ۱۳ بهمن ۱۳۹۷.
  • «روایت زندگی و کارنامه سردار قاسم سلیمانی»، در سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲ آذر ۱۳۹۶، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۳۹۷.
  • «سردار سلیمانی چگونه زندگی می‌کند؟»در سایت نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، تاریخ بازدید: ۸ بهمن ۱۳۹۷.
  • «سردار سلیمانی و کسانی که لقب "مردی در سایه" را به او می‌دهند»، در سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۳۹۴، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۳۹۷.
  • «سپاه قدس چگونه تشکیل شد؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۹۸، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۳۹۷.
  • «قاسم سلیمانی مورد احترام دوستان و دشمنانش است»، در سایت خبرگزاری دانشجو، تاریخ بازدید: ۷ بهمن ۱۳۹۷.
  • «نامه سرلشکر قاسم سلیمانی به رهبر انقلاب درباره پایان سیطره داعش»، در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۹۶، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۳۹۷.
  • «همه سرلشکرهای نیروهای مسلح ایران/ قاسم سلیمانی، رشید، ایزدی، شمخانی و...»، در سایت خبرآنلاین،‌ تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۶، تاریخ بازدید: ۱۱ بهمن ۱۳۹۷.
  • بهمن، شعیب، «نقش نیروی قدس در حل بحران‌های غرب آسیا»، در مجله مطالعات راهبردی جهان اسلام، شماره ۶۹، بهار ۱۳۹۶.
  • سالاری، مسعود، «فارین پالیسی»، در سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۵ ژانویه ۲۰۱۹، تاریخ بازدید: ۲۷ ژانویه ۲۰۱۹.
  • مؤمنیان، معصومه، ««شهیدی که سردار سلیمانی را با انقلابیون علیه شاه پیوند داد»، در خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۷، تاریخ بازدید: ۸ بهمن ۱۳۹۷.
  • نباتیان، محمداسماعیل و مختار شیخ‌حسینی، زمینه‌های فکری- سیاسی جریان بعثی-تکفیری داعش، مجمع جهانی اهل بیت، اسفند ۹۳ش.