باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

فیض العلام فی عمل الشهور و وقایع الایام (کتاب)

فیض العلام
کتاب فیض العلام.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ عباس قمی
تاریخ نگارش: ۱۳۳۱ق
موضوع: اعمال و ادعیه ماه‌های قمری
زبان: فارسی
مجموعه: یک جلد
اطلاعات نشر
ناشر: نور مطاف
تاریخ نشر: ۱۳۸۹ش

فیْضُ العَلّام فی عَمَل الشُّهور و وَقایعِ الْاَیّام رساله‌ای به زبان فارسی درباره روزها و شب‌های ۱۲ ماه سال قمری، تألیف شیخ عباس قمی (متوفای ۱۳۵۹ق). او در این اثر که در سال ۱۳۳۱ق در قم نوشته، ابتدا فضیلت و اعمال هر ماه و سپس بعضی از حوادث آن ماه را ذکر می‌کند. مؤلف در پایان به فضایل و اعمال شب و روز جمعه به اختصار پرداخته است. این اثر به وقایع الایام هم شهرت دارد و مؤلف آن را با نام «هدایة الانام الی وقایع الایام» تلخیص کرده است.

محتویات

مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ عباس قمی

عباس بن محمد رضا القُمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) مشهور به شیخ عباس قمی و نیز محدّث قمی، عالم شیعه قرن چهاردهم قمری است. او محدّث، مورخ و خطیب بود. مفاتیح الجنان، سفینة البحار و منتهی الآمال از مشهورترین تألیفات اوست. محدث قمی در سال ۱۳۵۹ق در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب(ع) دفن شد.

آثار تألیف‌شده در این موضوع

در موضوع وقایع الایام، تألیفات بسیاری تدوین شده است:

  1. بدایع الکلام فی وقایع الایام، سید مهدی بن محمدباقر طباطبایی یزدی (متوفای ۱۳۴۶ق)
  2. وقایع السنین و الاعوام، عبدالحسین خاتون آبادی معاصر علامه مجلسی.
  3. تحفة الانام فی شرح وقایع الایام، سید جمال‌الدین محمد بن حسین یزدی طباطبایی (متوفای حدود ۱۳۱۳ق)
  4. تشریح الصدور فی وقایع الایام و الدهور، علی بن علی‌رضا خویی (متوفای ۱۳۵۰ق)
  5. تفصیل وقایع الایام، محمدعلی بن مهدی آل عبدالغفار (متوفای ۱۳۴۵ق)
  6. توضیح المقاصد فی وقایع الایام، شیخ بهایی (متوفای ۱۱۰۳۰ق)
  7. حوادث الایام فی بیان وقایع الایام، بحرالعلوم.
  8. عدة الدهور فی وقایع الایام و الشهور، سید کاظم یزدی معروف به حیدری (قرن۱۴)
  9. قلائد النحور فی وقایع الایام و الشهور، شیخ ذبیح‌الله محلاتی (متوفای ۱۴۰۶ق)
  10. نفائح العلام فی وقایع الایام، علی‌اکبر مروج‌الاسلام.
  11. تقویم المحسنین فی معرفة الساعات و الشهور و السنین، ملا محسن فیض کاشانی (متوفای ۱۰۹۱ق)
  12. وقایع الایام، ملا علی خیابانی (متوفای ۱۳۶۷ق).[۱]

تاریخ تألیف و انگیزه آن

تاریخ نگارش فیض العلام، سال ۱۳۳۱ق در قم بوده است.[۲]

قمی در مقدمه فیض العلام تصریح می‌کند که قصد داشته، این رساله را به اجمال بنگارد و مشتمل بر جمیع آن چه در مصابیح (مصباح المتهجد و مصباح کفعمی) و اقبال بوده، بیاورد. وی همچنین درباره روش تألیف، محتوا و ابواب کتاب هم اشاره‌ای کوتاه می‌کند.[۳]

محتوا

کتاب به ترتیب ماه‌های قمری مرتب شده و مؤلف پس از مقدمه‌ای کوتاه، ابتدا به اعمال مشترک ماه‌ها و سپس به اعمال مختص آن ماه پرداخته و در هر روز، وقایع و رویدادهای آن را ذکر می‌کند. خاتمه کتاب هم در باب مختصری از فضایل و اعمال شب و روز جمعه است. وی با اینکه شروع ماه‌های قمری محرم است، از ماه رمضان آغاز کرده و انگیزه خویش را از این کار، اقتدا به شیخ مفید و شیخ طوسی در ذکر اعمال سال‌ها ذکر می‌کند. قمی علاوه بر مطالب پیش گفته، تحقیقات و نکات خویش را با عنوان «فقیر گوید» و «حاشیةُُُُ مِنْه» می‌آورد.[۴]

ابواب دوازده‌‌گانه

هدایة الانام الی وقایع الایام

چاپ‌ها

برخی از چاپ‌های فیض العلام عبارتند از:

  • بی‌جا، کانون انتشار، ۱۳۹۱ق/۱۳۵۱ش. در این چاپ، میرزا علی محدث‌زاده فرزند مؤلف، کتاب را بر اساس نسخه اصل، تصحیح کرده و علاوه بر توضیحات، مقدمه‌ای با موضوع «دعا و ارتباط آن دو با یکدیگر» به آن اضافه می‌کند.[۶]
  • تهران، مرکز نشر کتاب، ۱۳۷۵ق.
  • تهران، راستان، ۱۳۸۱ش.
  • قم، نسیم کوثر، ۱۳۸۳ش.
  • قم، صبح پیروزی، ۱۳۸۵ش.
  • قم، نور مطاف، ۱۳۸۹ش.
  • تهران، دریای معرفت، ۱۳۹۲ش.
  • بیروت، ترجمه عربی، تعریب: سید محمد باقر قزوینی، مؤسسه البلاغ.

گزیده این اثر هم توسط خود محدث قمی با نام «هدایة الانام الی وقایع الایام» تلخیص و فهرست شده است.[۷]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. قمی، فیض العلام، ۱۳۸۹ش، ص۱۰و۱۱.
  2. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۱۹.
  3. قمی، فیض العلام، ۱۳۸۹ش، ص۲۱و۲۲.
  4. قمی، فیض العلام، ۱۳۸۹ش، ص۱۱و۱۲.
  5. قمی، فیض العلام، ۱۳۸۹ش، فهرست کتاب.
  6. قمی، فیض العلام، ۱۳۸۹ش، ص۱۱.
  7. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۱۹.

منابع

  • قمی، عباس، فیض العلام، قم، نور مطاف، ۱۳۸۹ش.
  • کنگره بزرگداشت، محدث ربانی، نور مطاف، قم، ۱۳۸۹ش.