باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

شیخ عیسی قاسم
عیسی قاسم.jpg
شناسنامه
نام کامل شیخ عیسی احمد قاسم
زادروز ۱۹۴۱ م.
زادگاه الدراز بحرین
تاریخ درگذشت در قید حیات
اطلاعات سیاسی
پست‌ها رهبری معنوی قیام مردم بحرین

شیخ عیسی احمد قاسم، عالم دینی شیعی و فعال سیاسی ـ اجتماعی بحرین. او سابقه تحصیل در حوزه علمیه قم و نجف و شاگردی شهید سید محمدباقر صدر را دارد و مدتی عضو مجلس قانون‌گذاری و مجلس ملی بحرین بوده است. هدف وی از فعالیت‌های اجتماعی مختلف مانند برگزاری نماز جمعه، تأسیس احزاب و تشکل‌ها، دفاع از حقوق شیعیان بحرینی اعلام شده است. او هم‌اکنون رهبر معنوی قیام مردم بحرین شناخته می‌شود و عضو شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام است.

رژیم آل خلیفه در ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ از وی سلب تابعیت کرد.

محتویات

معرفی

عیسی احمد قاسم در سال ۱۹۴۱ میلادی در روستای دراز در حومه منامه پایتخت بحرین به دنیا آمد. خانواده وی از اقشار متوسط جامعه و پدرش ماهیگیر بود. عیسی پدرش را در ۴ سالگی از دست داد و زیر نظر مادرش بزرگ شد[۱].

وی پس از گذراندن دوران ابتدایی و متوسطه، دو سال در تربیت معلم مشغول به تحصیل شد و در سال ۱۹۵۹ میلادی مجوز تدریس گرفت و پس از آن در مدارس بحرین مشغول به تدریس شد[۲].

تحصیلات حوزوی

تحصیل در بحرین

شیخ عیسی همزمان با تحصیل در دبیرستان و تربیت معلم، به دروس حوزوی اشتغال داشت. او برای تحصیل دروس حوزوی به النعیم در نزدیک منامه می‌رفت. عمده‌ترین اساتید وی در بحرین عبارت بودند از :

تحصیل در نجف اشرف

شیخ عیسی قاسم در سال ۱۹۶۲ میلادی برای ادامه تحصیل به نجف مسافرت کرد و در آنجا ضمن تحصیل در دانشکده فقه و اخذ مدرک کارشناسی رشته «فقه الشریعه» از آن دانشکده، در دروس آیت الله سید محمد باقر صدر شرکت کرد.[۵].

او در سال ۱۹۶۸ میلادی به بحرین بازگشت و به تدریس در مدارس بحرین مشغول شد، اما مجددا در سال ۱۹۷۰ به نجف بازگشت و دروس حوزوی را ادامه داد[۶].

تحصیل در قم

شیخ عیسی قاسم در ابتدای دهه ۱۹۹۰ برای تحصیل به قم هجرت کرد. اساتید عمده وی در قم عبارت بودند از:

او سال ۲۰۰۱ م به بحرین بازگشت.

فعالیت‌های سیاسی ـ اجتماعی

عضویت در مجالس قانون‌گذاری بحرین

شیخ عیسی قاسم عضو شورای مؤسسان قانون اساسیبحرین- سال ۱۹۷۱

پس از جدایی بحرین از ایران در سال ۱۹۷۱ میلادی، تدوین قانون اساسی در دستور کار دولت بحرین قرار گرفت. شیخ عیسی قاسم در آن مقطع در نجف به تحصیل مشغول بود. مردم بحرین از شیخ قاسم خواستند با بازگشت به این کشور خود را برای حضور در این پارلمان کاندیدا نماید. شیخ نیز به درخواست مردم پاسخ مثبت داد و به بحرین بازگشت و موفق شد با بالاترین رأی به پارلمان بحرین راه یابد و در کنار جریان اسلام‌گرای پارلمان، نقش مهمی در تدوین مواد و بندهای اسلامی در قانون اساسی بحرین ایفا کند. وی در همان سال، نامزد نمایندگی در مجلس ملی نیز شد و با به دست آوردن آرای لازم به این مجلس راه یافت.[۸]

تأسیس احزاب و تشکل‌های دینی

شیخ عیسی قاسم با اعتقاد به ضرورت ایجاد تشکلی برای دستیابی به اهداف خود، با کمک جمعی دیگر از عالمان و دلسوزان بحرینی، اقدام به تأسیس احزاب و تشکل‌هایی در بحرین کرد. مهمترین این مراکز عبارتند از:

شیخ عیسی قاسم در جمعیة الوفاق نقشی فراتر از یک مؤسس دارد و بیشتر رهبر معنوی این جنبش به شمار می‌رود؛ چرا که دبیرکل الوفاق، شیخ علی سلمان، شاگرد شیخ عیسی قاسم است و حتی زمانی که شیخ عیسی قاسم برای تحصیل به ایران مهاجرت کرد، شیخ علی سلمان را به عنوان جانشین خود برای اقامه نماز جمعه منصوب کرد[۱۲].

شیخ عیسی قاسم علاوه بر تشکل‌های بحرینی مذکور، در برخی مؤسسات بین المللی از جمله مجمع جهانی اهل بیت[۱۳] حضور و فعالیت داشته است.

اقامه نماز جمعه

شیخ عیسی قاسم در طول سال‌های حضورش در بحرین همواره نماز جمعه را در مسجد امام صادق (ع) در الدراز بحرین اقامه کرده و در خطبه‌های نماز، مواضع خود را اعلام کرده است.

جمعة التلبیة

مواضع صریح شیخ عیسی قاسم بر ضد حکومت آل خلیفه، ناخشنودی حکومت را به دنبال داشت و وزیر دادگستری بحرین، به شیخ عیسی قاسم در مورد مواضعش در نماز جمعه هشدار داد و وی را به منع از اقامه نماز جمعه تهدید کرد[۱۴].

این تهدید، واکنش علما و شیعیان بحرین را به دنبال داشت. در روز ۱۹ آبان ۱۳۹۱، کلیه نمازهای جمعه در بحرین تعطیل شد و شیعیان علیرغم موانعی که حکومت در مسیر حرکت به سمت دراز ایجاد کرده بود و با تحمل ضرب و جرح نیروهای دولتی برای اقامه نماز جمعه، به دراز رفتند و نماز جمعه را به امامت شیخ عیسی قاسم اقامه کردند. این روز در جریان مقاومت مردم بحرین به جمعة التلبیة معروف شده است[۱۵].

پیش از آن وزیر دادگستری نامه‌ای به شیخ عیسی نوشته و وی را متهم به ایجاد فتنه در کشور و تشویق مردم و زیرپاگذاشتن قانون نموده و خطاب به وی نوشته بود: شما در جایگاهی نیستید که از منبر رسول الله درباره مسلمانان حکم صادر و گروهی را متهم و گروهی را ظالم معرفی کنید.[۱۶].

این نامه خشم شیعیان را برانگیخته و سبب شده بود نمازهای جمعه بحرین در ۴ شهریور ۱۳۹۰ تعطیل شود و فقط نماز جمعه با حضور انبوه شیعیان به امامت شیخ عیسی قاسم برگزار گردد[۱۷].

رهبری قیام ۱۴ فوریه

شیخ عیسی قاسم با توجه به سوابق علمی و مبارزاتی در میان شیعیان بحرین جایگاه ویژه‌ای دارد. وی استاد بسیاری از فعالان سیاسی بحرینی است و به همین جهت همگان او را رهبر شیعیان بحرین در جریان بیداری اسلامی می‌دانند.

وی هر چند در آغاز قیام ۱۴ فوریه که در اعتراض به سیاست‌های آل خلیفه در بحرین شکل گرفت، به خاطر مصالحی سکوت اختیار کرد[۱۸] اما بعد، مواضع خود را به صراحت بیان کرد و رهبر قیام گردید و با حضور در جمع معترضان و هم‌چنین عیادت از مجروحان و زندانیان به بیان اعتراض خود علیه حکومت ادامه می‌دهد.

تظاهرات لبیک یا بحرین

شیخ عیسی در واکنش به اظهارات پادشاه بحرین که مخالفان دولت را اندک خوانده بود، در خطبه‌های نماز جمعه ۱۲اسفند ۹۰ تمامی مردم بحرین را دعوت به مشارکت فعال در راهپیمایی روز جمعه ۱۹ اسفند با عنوان لبیک یا بحرین نمود. او در خطبه نماز جمعه این روز اعلام کرد که شخصاً در این راهپیمایی مشارکت خواهد کرد. این تظاهرات در ۱۹ اسفند و همزمان با سالروز اشغال بحرین از سوی نیروهای نظامی سعودی و با حضور بیش از ۵۰۰ هزار نفر برگزار گردید که نسبت به کل جمعیت بحرین، میزان چشمگیری بود. تظاهرکنندگان با سردادن شعارهایی خواستار تغییر رژیم آل‌خلیفه، خروج فوری اشغالگران سعودی و آزادی بازداشت‌شدگان سیاسی شدند.[۱۹]

اقدامات آل خلیفه علیه وی

علاوه بر تهدیدات وزیر دادگستری حکومت آل خلیفه، در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۲، ده‌ها نظامی مسلح رژیم آل خلیفه به منزل وی حمله کردند و با شکستن قفل درها و به هم ریختن و تخریب لوازم منزل، به تفتیش آن پرداختند.

نظامیان آل‌خلیفه در طول این عملیات، زنان و کودکان حاضر در منزل را در اتاقی حبس کردند. این اقدام اعتراضات گسترده‌ای را هم در داخل بحرین و هم در خارج بحرین به دنبال داشت.[۲۰]

سلب تابعیت

این رژیم در ادامه فشارهای خود بر شیخ عیسی قاسم، در تاریخ ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ از وی سلب تابعیت بحرینی کرد.[۲۱] این اقدام، واکنش‌هایی در داخل بحرین و در سطح بین‌الملل به دنبال داشت.[۲۲][۲۳][۲۴]

مواضع و دیدگاه‌ها

چهارمین دوره جایزه جهانی المصطفی با موضوع نکوداشت «آیت‌الله شیخ عیسی قاسم»

وی معتقد است که

  • باید به خواست و اراده مردم توجه شود و مردم در جریان انتخاباتی آزاد دولت منتخب خود را بر سر کار بیاورند.[۲۵]
  • شیعه و سنی با یکدیگر برادر هستند و ایجاد اختلاف و نزاع‌های مذهبی میان آنان توطئه آمریکا و استعمار است.[۲۶]

پاسداشت

در ۳۱ فروردین ۱۳۹۳ همایش «مسیح بحرین‌» با هدف تقدیر از شیخ عیسی قاسم در دانشگاه امیر کبیر برگزار گردید.[۲۷]

جامعة المصطفی العالمیه نیز در ۹ دی ۱۳۹۴ چهارمین دوره جایزه جهانی المصطفی را با موضوع نکوداشت «آیت‌الله شیخ عیسی قاسم»، با حضور شماری از عالمان جهان اسلام در سالن مرکز همایش‌های بین‌المللی صدا و سیما در تهران برگزار کرد. در این مراسم از ۴۵ جلد از آثار آیت‌الله شیخ عیسی قاسم رونمایی گردید و لوح تقدیر و جایزه جهانی المصطفی به نماینده وی داده شد.[۲۸]

پانویس

  1. السيرة الذاتية لآية الله قاسم ومهزلة دعوى تجنيسه
  2. السيرة الذاتية لآية الله قاسم ومهزلة دعوى تجنيسه
  3. نگاهی به زندگی و آثار مرحوم علامه الغریفی
  4. میان اصلاح و انقلاب: شیخ قاسم، شیعیان بحرینی و جمهوری اسلامی ایران
  5. زندگی‌نامه رهبر انقلابیون بحرین
  6. صحیفة الوسط؛ شیخ عیسی قاسم
  7. زندگی‌نامه حجت الاسلام شیخ عیسی قاسم
  8. زندگی‌نامه شیخ عیسی قاسم
  9. جمعیة التوعیة الاسلامیة
  10. المجلس الاسلامی العلمائی
  11. جمعیة الوفاق الوطنی
  12. روایتی از بانفوذترین روحانی بحرین
  13. هیئت امنای مجمع جهانی اهل بیت
  14. احتمال ممنوعیت اقامه نماز جمعه رهبر شیعیان بحرین
  15. حشود غفيرة تصلي خلف الشيخ قاسم وتحت شعار "جمعة التلبية"
  16. شیخ عیسی قاسم:آل‌خلیفه چاره‌ای جز اصلاحات ندارد
  17. گزارش آسوشیتدپرس از نماز جمعه امروز بحرین
  18. شیخ عیسی آمریکا را شیطان بزرگ می‌داند
  19. شیخ عیسی قاسم درجمع ۵۰۰ هزار بحرینی
  20. واکنش ها به تجاوز به بیت شیخ عیسی قاسم
  21. خبرگزاری اهل بیت
  22. خبرگزاری اهل بیت
  23. تابناک
  24. خبرگزاری اهل بیت
  25. بحران کنونی بحرین با انتخابات آزاد حل می‌شود
  26. شیخ عیسی قاسم: شیعه و سنی برادر یکدیگر
  27. از مسیح بحرین تجلیل شد
  28. پایگاه خبری جامعه المصطفی