باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

صادق آملی لاریجانی

صادق آملی لاریجانی
صادق آملی لاریجانی.jpeg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: ۱۳۳۹ش
زادگاه: نجف
محل زندگی: قم تهران
اطلاعات علمی
استادان: آیت الله میرزا هاشم آملی، آیت الله وحید خراسانی، آیت الله جوادی آملی، آیت الله حسن‌زاده آملی
محل تحصیل: قم
تألیفات: فلسفه علم اصول، فلسفه تحلیلی، قبض و بسط در قبض و بسطی دیگر، فقیهان امامی و عرصه‌های ولایت فقیه از قرن چهارم تا سیزدهم
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، رئیس پیشین قوه قضاییه، عضو فقهای شورای نگهبان، عضو مجلس خبرگان رهبری، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم

صادق آمُلی لاریجانی (متولد ۱۳۳۹ش در نجف) فقیه، رئیس فعلی مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس سابق قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران است. او عضو مجلس خبرگان رهبری، شورای نگهبان و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است. لاریجانی همچنین عضو هیئت امنا و هیئت علمی در چند دانشگاه و مرکز علمی است. وی فرزند آیت الله میرزاهاشم آملی و داماد و شاگرد آیت الله وحید خراسانی است.

نظریه اجتهاد متوسط و «واقعی بودن الزامات اخلاقی» از جمله نظریه‌های علمی لاریجانی است. او آثاری شامل تألیف و ترجمه مانند فلسفه علم اصول،‌ معرفت دینی: نقد نظریه قبض و بسط تئوریک شریعت،‌ فلسفه تحلیلی: دلالت و ضرورت،‌ فلسفه اخلاق در قرن حاضر(ترجمه) و فقیهان امامی و عرصه‌های ولایت فقیه از قرن چهارم تا سیزدهم دارد.

محتویات

زندگینامه

صادق آملی لاریجانی یا صادق اَردِشیر لاریجانی در سال ۱۳۳۹ش در نجف متولد شد. او اصالتا مازندرانی است.[۱] پدر او آیت الله میرزاهاشم آملی از مراجع نجف و قم و از شاگردان آیات عظام سید ابوالحسن اصفهانی،‌ میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی بود.[۲] مادر وی نیز دختر آیت الله سیدمحسن اشرفی، از مراجع شهر اشرف (بهشهر)‌ بود.[۳] او یک ساله بود که خانواده‌اش از نجف به قم نقل مکان کردند.[۴] وی پس از گذراندن تحصیلات دبیرستان به جهت علاقه و با تشویق پدر به علوم حوزوی روی آورد.[۵] لاریجانی داماد آیت الله وحید خراسانی، از مراجع تقلید شیعه است. [۶]

فعالیت علمی

صادق لاریجانی به فعالیت علمی در حوزه و دانشگاه مشغول بوده و هست.

فعالیت‌های حوزوی

لاریجانی در سال ۱۳۵۶ش وارد حوزه علمیه شد و دروس سطح عالی حوزه مانند رسائل و مکاسب را نزد استادانی همچون آیت الله صلواتی و سید کاظم حسینی حائری گذارند. سپس در دروس خارج فقه و اصول فقه از پدرش و آیت الله وحید خراسانی بهره برد. در کنار فقه و اصول،‌ به تحصیل فلسفه اسلامی نزد آیت الله جوادی آملی و آیت الله حسن‌زاده آملی و همچنین فلسفه غرب مشغول شد.[۷]

او پس از تدریس کتب سطح عالی حوزه، از سال ۱۳۶۸ش به تدریس خارج فقه و اصول فقه پرداخت.[۸]

وی پس از فوت پدرش، از سال ۱۳۷۱ش ریاست مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(ع) را برعهده گرفت.[۹]

فعالیت‌های دانشگاهی

صادق لاریجانی در کنار فعالیت‌های علمی در حوزه، در دانشگاه‌ نیز مشغول فعالیت علمی بوده است. برخی از فعالیت‌های علمی دانشگاهی وی عبارتند از: عضو هیئت امنا [۱۰] و هیئت علمی دانشگاه قم، [۱۱] عضو هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع)،[۱۲] عضو هیئت علمی و هیئت امنای دانشنامه جهان اسلام،[۱۳] رئیس هیئت امنای مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی(نور).[۱۴]

او همچنین عضو هیئت تحریریه برخی از فصلنامه‌های علمی کشور همچون فصلنامه پژوهشهای کلامی و فلسفی [۱۵] و فصلنامه علمی و پژوهشی حکومت اسلامی [۱۶] است. وی صاحب امتیاز و مدیر مسئول فصلنامه پژوهش‌های اصولی نیز هست.[۱۷]

لاریجانی در دانشگاه قم و دانشگاه علوم اسلامی رضوی در زمینه فقه،‌ کلام جدید و فلسفه(فلسفه تطبیقی، فلسفه اخلاق و فلسفه غرب) به تدریس و پژوهش مشغول بوده است.[۱۸]

لاریجانی به زبان انگلیسی تسلط دارد و کتبی نیز از انگلیسی به فارسی ترجمه کرده است. [۱۹]

نظریات علمی

نظریه اجتهاد متوسط، نظریه واقعی بودن الزامات اخلاقی و نقد نظریه حق الطاعه شهید صدر از جمله نظریه‌های مشهور صادق آملی لاریجانی است.

براساس این نظریه تقلید در برخی مبادی و مبانی استنباط فقهی نیز صحیح است؛‌ همان‌طور که می‌توان در فروعات فقهی تقلید کرد؛ یعنی کسی که توان اجتهاد در برخی از مبادی استنباط دارد،‌ می‌تواند در مبادی دیگری که توان اجتهاد ندارد از مرجع تقلید خود، تقلید کند و با ضمیمه کردن آن دو به نتیجه آن در احکام فرعی فقهی عمل کند.[۲۰] از دیدگاه صادق لاریجانی، همه ادله تقلید در احکام فرعی فقهی، در تقلید در مبادی و مبانی استنباط احکام نیز جاری است.[۲۱]

لاریجانی برآن است که این نظریه دو ثمره مهم دارد: الف: محققان حوزوی و غیرحوزوی می‌توانند به آرای اجتهادی خود عمل کنند. برای مثال کسی که می‌داند مرجعش در توثیق یک راوی یا برداشت از روایت اشتباه کرده است، می‌تواند به نظر مرجع تقلیدش عمل نکند و نظر اجتهادی خود را جایگزین آن کند. ب: ثمره دوم، تغییر در شیوه نوشتن رساله‌های عملیه است. براساس این نظریه مراجع تقلید باید مبادی فتواهایشان را در رساله‌های عملیه ذکر کنند.[۲۲]

  • نظریه واقعی بودن الزامات اخلاقی:

لاریجانی درباره اینکه آیا باید و نبایدهای اخلاقی (الزامات اخلاقی) واقعیت خارجی دارند یا اعتباری و قراردادی‌اند، براین باور است که واقعیت‌های عالَم متضمن نوع خاصی از واقعیت به نام «الزامات اخلاقی» (به تعبیر لاریجانی لزوم‌های اخلاقی) هستند. هر انسانی به نحو شهودی و بالوجدان این الزامات را درک می‌کند و از آنها مفهوم «باید» یا «ضرورت» می‌سازد و در قالب گزاره‌ها به کار می‌گیرد.[۲۳] از دیدگاه وی این نظریه،‌ تحلیلی خاص و نو از مفهوم الزام و لزوم اخلاقی بیان می‌کند که سابقه ندارد.[۲۴] براساس این نظریه، عالم واقع منحصر در محسوسات نیست؛‌ بلکه عالمی فراتر وجود دارد (عالم نفس الامری) که الزامات اخلاقی را نیز دربرمی‌گیرد. عقل این عالم را می‌یابد و واقعیت‌های آن‌(الزامات اخلاقی)‌را درک می‌کند.[۲۵] بنابراین الزامات اخلاقی اعتباری و از سنخ بنای عقلاء نیستند؛ بلکه واقعی هستند و واقعیت آنها نفس الامری است نه مانند واقعیت خارجی ما.[۲۶]

صادق لاریجانی از منتقدان نظریه حق الطاعه شهید صدر است و آن را از سه منظر وجدانی و شهودی، منظر سازگاری درونی و از منظر لوازم بیرونی به نقد کشیده است.[۲۷]

فعالیت سیاسی

برخی از مهم‌ترین فعالیت‌های سیاسی صادق لاریجانی ازین قرار است:

آثار

از لاریجانی آثار مکتوب فراوانی با موضوعات مختلف و در قالب کتاب و مقاله منتشر شده است.

  1. فلسفه علم اصول،‌ قم،‌انتشارات مدرسه علمیه ولی عصر(ع). این مجموعه در ۳۳ جلد تنظیم شده است که به مرور عرضه خواهد شد.
  2. معرفت دینی، نقد نظریه قبض و بسط تئوریک شریعت، تهران،‌ مرکز ترجمه و نشر کتاب تهران، ‌۱۳۷۰ش.
  3. قبض و بسط در قبض و بسطی دیگر، تهران، مرکز ترجمه و نشر کتاب تهران، ‌۱۳۷۲ش.
  4. فلسفه تحلیلی، دلالت و ضرورت،‌ قم،‌انتشارات مرصاد.
  5. واجب مشروط، انتشارات کنگره شیخ انصاری، ‌۱۳۷۴ش.
  6. فلسفه اخلاق در قرن حاضر، نوشته وارنک، تهران،‌ انتشارات علمی و فرهنگی، ‌۱۳۶۲ش (ترجمه).
  7. انسان از آغاز تا انجام، تألیف علامه طباطبایی، تهران،‌ انتشارات الزهراء، ‌۱۳۷۱ش (ترجمه).
  8. فقیهان امامی و عرصه‌های ولایت فقیه از قرن چهارم تا سیزدهم،‌ تألیف محمد علی قاسمی و دیگران،‌ زیرنظر صادق آملی لاریجانی،‌ مشهد،‌ دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ‌۱۴۲۶ق.[۳۰]

مقالات متعددی در مجلاتی همچون نقد و نظر، حکومت اسلامی، کیهان فرهنگی و ماهنامه صبح نیز از ایشان منتشر شده است.[۳۱]

نگارخانه

دیدار رهبری با سران قوه قضاییه، رمضان ۱۳۹۵ش.
صادق لاریجانی در جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام.
صادق لاریجانی و احمد مبلغی در مراسم رونمایی از کتاب فلسفه علم اصول.

پانویس

  1. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان؛ «آملی لاریجانی،‌ صادق»،‌ سایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری
  2. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  3. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  4. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  5. «آملی لاریجانی،‌ صادق»، سایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری؛ «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان.
  6. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  7. «آملی لاریجانی، صادق»، سایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری؛‌ «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان.
  8. «آملی لاریجانی، صادق»، سایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری
  9. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان.
  10. «هیئت امنای دانشگاه قم»، سایت دانشگاه قم
  11. «زندگینامه رئیس جدید قوه قضاییه»،‌ پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  12. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  13. «درباره ما»، سایت دانشنامه جهان اسلام.
  14. «اسامی هیئت امنای مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی»، سایت مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی
  15. «اعضای هیئت تحریریه»،‌ سایت فصلنامه پژوهشهای کلامی و فلسفی
  16. «اعضای هیئت تحریریه»، سایت فصلنامه علمی و پژوهشی حکومت اسلامی
  17. «فصلنامه پژوهش‌های اصولی»،‌ سایت نورمگز.
  18. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان؛ «ناگفته‌های شخصیت علمی آیت الله لاریجانی»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  19. «ناگفته‌های شخصیت علمی آیت الله لاریجانی»، سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  20. حاجی سید جوادی،‌ «گزارشی از کرسی نظریه پردازی اجتهاد متوسط»، ص۳۵۵و۳۵۶.
  21. حاجی سید جوادی،‌ «گزارشی از کرسی نظریه پردازی اجتهاد متوسط»، ص۳۵۷.
  22. حاجی سید جوادی،‌ «گزارشی از کرسی نظریه پردازی اجتهاد متوسط»، ص۳۵۶.
  23. لاریجانی، «نظریه‌ای در تحلیل الزامات اخلاقی وعقلی»، ص۲۰۹ و۲۲۳.
  24. لاریجانی، «نظریه‌ای در تحلیل الزامات اخلاقی وعقلی»، ص۲۰۹ و۲۲۳.
  25. صادقی و دیگران، «تحلیل و بررسی نظریه نفس الامری الزام‌های اخلاقی»، ص۱۰۲.
  26. صادقی و دیگران،‌ «تحلیل و بررسی نظریه نفس الامری الزام‌های اخلاقی»، ص۱۰۴و۱۰۵.
  27. نگاه کنید به: لاریجانی،‌ «نظریه حق الطاعه»، ص۱۱-۲۶.
  28. «آیت الله صادق آملی لاریجانی»،‌ سایت شورای نگهبان؛ «آملی لاریجانی، صادق»، سایت دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری؛‌ «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان.
  29. «نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی»، خبرگزاری میزان
  30. زندگینامه رئیس جدید قوه قضائیه، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.؛ نگاهی به زندگانی آیت الله صادق آملی لاریجانی، خبرگزاری میزان
  31. «زندگینامه رئیس جدید قوه قضائیه»، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.

منابع