باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

سید محمدباقر شَفتی
سید محمدباقر شفتی
اطلاعات فردی
نام کامل: سید محمدباقر شفتی
لقب: حجت الاسلام
تاریخ تولد: ۱۱۸۱ق
زادگاه: زنجان
تاریخ وفات: ۱۲۶۰ق
شهر وفات: اصفهان
اطلاعات علمی
استادان: پدرش • سید علی طباطبائیوحید بهبهانیشیخ جعفر کاشف الغطاءملامهدی نراقیعلامه بحرالعلوم
شاگردان: محمدمهدی کلباسی • محمدشفیع جاپلقیملا صالح برغانی قزوینیمحمد تنکابنیمحمدباقر خوانساری
محل تحصیل: کربلانجفکاظمینقم
تألیفات: تحفة ابرار المستنبط • (الملتقط) من آثار الائمة الاطهار • الزهرة البارقة • شرح تهذیب الاصول • مطالع الانوار
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: ساخت مسجد سید اصفهان

سید محمدباقر بن سیدمحمدتقی شَفتی بیدآبادی (۱۱۸۱-۱۲۶۰ق)، فقیه شیعی در دوره قاجاریه. شفتی از صاحبان فتوا و مفتی قضات قرن سیزدهم قمری و از نخستین فقیهانی بود که به لقب حجت الاسلام مشهور شد. مسجد سید اصفهان با حمایت وی ساخته شده است.

محتویات

زندگی‌نامه

نسب سیدمحمدباقر بن محمدتقی به سادات موسوی می‌رسید و اصالتا رشتی بود. او را به اعتبار علم و ادب غروی حائری کاظمی و به اعتبار زادگاه و اقامتگاه و مدفن عراقی، اصفهانی بیدآبادی می‌گفتند.[۱]

سید محمدباقر شفتی در روستای چرزه از توابع طارم زنجان متولد شد؛ اما چند سال بعد به شفت (از شهرهای استان گیلان) مهاجرت کرد. نام پدرش سید محمدنقی بود. نسب او با ۲۱ واسطه به امام موسی کاظم(ع) می‌رسد. مقدمات علوم را پیش پدر خواند و سپس جهت تکمیل معلومات خود در سال ۱۱۹۷ در ۱۶ یا ۱۷ سالگی به عراق مهاجرت کرد[۲] و در جمع شاگردان سید علی طباطبایی جای گرفت. یک سال در کربلا ماند و در این مدت از وحید بهبهانی بهره برد. همچنین گفته شده است او نزد علامه بحرالعلوم نیز شاگردی کرده است.[۳]

شفتی پس از یک‌سال به نجف رفت و در درس سید مهدی طباطبایی بروجردی و شیخ جعفر کاشف الغطا حاضر شد. تا ۱۲۰۴ق در نجف ماند و سپس به کاظمین رفت و در درس سید محسن اعرجی حاضر شد. شفتی در سال ۱۲۰۵ق به ایران و قم آمد و حدود ۶ ماه در درس میرزا ابوالقاسم بن ملامحمد گیلانی حاضر شد و از او اجازه کامل و مبسوطی دریافت کرد. از وی نقل شده است که در مدت این شش ماه به اندازه مدتی که در عتبات بودم رشد و ترقی کردم.[۴] سپس به کاشان رفت و در درس ملا مهدی نراقی حاضر شد و سرانجام در حدود ۱۲۱۶ یا ۱۲۱۷ق رهسپار اصفهان شد.[۵]

گفته شده است وی از شیخ شیخ جعفر کاشف الغطاء، سید علی اکبر کربلایی، میرزا ابوالقاسم قمی و دیگران اجازه روایت داشته است.[۶]

شاگردان

آثار

  • تحفة ابرار به فارسی
  • (الملتقط) من آثار الائمة الاطهار.
  • الزهرة البارقة فی احوال المجاز و الحقیقه.
  • مطالع الانوار فی شرح شرایع الاسلام.
  • رساله‌ای در حکم زیارت عاشورا
  • رسالة فی مشترکات الرجال
  • رساله‌ای در تحقیق حال ابوبصیر و تمییز او از ثقاتی که این کنیه را داشتند.
  • رساله‌ای در تحقیق حال ابان بن عثمان و رد کسانی که او را از اصحاب اجماع می‌پنداشتند.
  • رساله‌ای در مشتق.
  • رساله‌ای در احکام شک و سهو در نماز.
  • رساله‌ای در عدم جواز بقا بر تقلید مجتهد میت.
  • حواشی بر فروع کافی.
  • رساله‌ای در حکم اقامه حدود در زمان غیبت. شفتی اقامه حدود را در زمان غیبت بر مجتهدان واجب می‌دانست. بر همین اساس حکم قتل ۸۰ تا ۹۰ نفر را اجرا کرد. گفته شده است ۱۲۰ نفر.
  • جوابات المسائل.[۸]

فعالیت‌های اجتماعی

حجت الاسلام شهر

گفته شده است که همراهی محمدابراهیم کلباسی، ملا علی نوری و دیگران سبب افزایش اعتبار اجتماعی او شد. کلباسی همواره سید را گرامی می‌داشت؛ او جلوتر از سید شفتی راه نمی‌رفت و پیوسته مردم را به پیروی از وی فرا می‌خواند. او بر منبر می‌گفت: اگر رسول خدا(ص) زندگی خاکی داشت و می‌خواست کسی را به فرمانداری و داوری شرعی سپاهان گسیل دارد، بی‌تردید آن فرد سید حجت الاسلام بود.[۹]

ساخت مسجد سید اصفهان

نوشتار اصلی: مسجد سید اصفهان

مسجد سید اصفهان از بناهای تاریخی دوره قاجار در حدود ۱۲۴۵ق به همت سید محمدباقر شفتی رشتی ساخته شد.[۱۰] این مسجد در زمینی به مساحت ۸۰۷۵ مترمربع در محله بیدآباد اصفهان بنا شده و دارای دو شبستان بزرگ، گنبد، دو چهلستون، دو مهتابی و سه ایوان و گلدسته به عنوان مسجد و نیز مدرس و بیش از ۴۵ حجره در طبقه فوقانی به منظور سکونت طلاب است. دو در در جنوب شرقی و جنوب غربی و دو در واقع در سمت شمال مسجد، محله‌ای اطراف را از طریق مسجد به یکدیگر متصل می‌کنند.[۱۱] او در این مسجد مکانی را برای دفن خود مشخص کرد.[۱۲]

کمک به محرومان

گفته شده است که روزی به یکی از راهبران مذهبی اهل‌سنت کردستان دوهزار تومان هدیه داد. در روز عید غدیری، نیز بر منبر رفت و تعدادی کیسه‌ طلا و نقره را در برابرش قرار داد و به تهیدستان گفت کنار یکی از درهای مسجد گرد آیند و یک یک وارد شده، بهره خویش برگیرند و از در دیگر بیرون روند. حدود یک ساعت هیجده هزار تومان زر و سیم تقسیم شد.

او در وبای اصفهان، یزد، شیراز و نیز گیلان کمک‌های مالی کرد. گفته شده است که شفتی یک مغازه نانوایی و یک قصابی داشت و حدود ۱،۰۰۰ نفر از بینوایان اصفهان را حواله داده بود تا روزانه از سهمیه‌های رایگان نان و گوشت استفاده کنند.[۱۳]

درگذشت

سید شفتی در ۸۵ سالگی، در یک شنبه۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۰ق درگذشت. در پی درگذشت او بازارهای اصفهان چندین روز بسته شد و در مناطق دیگر از جمله شهرهایی از هند، ترکستان و ماوراءالنهر برای او مجالس ختمی به پا شد.[۱۴] قصیده‌ای طولانی به زبان عربی در مرثیه او سروده شد که حدود ۸۰ بیت دارد و با بیت زیر آغاز می‌شود:

لمن العزاء و هذه الزفرات ما هی فی الزمر تبکی السماء و فی الارض الفساد به ظهر[۱۵]

فرزندش سیداسدالله بر او نماز گزارد و در مسجد سید اصفهان به خاک سپرده شد.[۱۶]

پانویس

  1. خوانساری، روضات الجنات، مکتبة اسماعیلیان، ص۹۹.
  2. خوانساری، روضات الجنات، مکتبة اسماعیلیان، ص۱۰۲
  3. اندیشه قم.
  4. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۰.
  5. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  6. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۰.
  7. سایت اندیشه قم.
  8. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۰-۱۰۲.
  9. باشگاه‌اندیشه.
  10. خوانساری، روضات الجنات، مکتبة اسماعیلیان، ص۱۰۳.
  11. وقف میراث جاویدان.
  12. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۳.
  13. اندیشه حوزه.
  14. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۳.
  15. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۴.
  16. خوانساری، روضات الجنات، ج۲، ص۱۰۳.

منابع