سید عبدالکریم بن احمد حلی

اطلاعات فردی
نام کامل: سيد غياث الدين، عبدالكريم بن احمد بن موسى ابن طاووس حلى
تاریخ تولد: ۶۴۸ق
زادگاه: کربلا
محل دفن: حرم امیرالمؤمنین (ع)
شهر وفات: کاظمین
خویشاوندان
سرشناس:
سید بن طاووس
اطلاعات علمی
استادان: احمد بن موسی بن طاووسعلی بن موسی بن طاووسمحقق حلیخواجه نصیرالدین طوسی • ...
شاگردان: احمد بن داود حلی • عبدالصمد بن ابی الجیش حنبلی • شیخ علی بن حسین بن حماد لیثی
تألیفات: فرحة الغریالشمل المنظوم
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
اجتماعی: نقابت سادات علویان

سيد غياث‌الدين، عبدالكريم بن احمد بن موسى بن طاووس حلى (۶۴۸-۶۹۳ق)، عهده‌دار منصب نقابت سادات در دوران عباسی. او برادرزاده سید بن طاووس است و نسبش به امام حسن (ع) می‌رسد.

زندگی‌نامه

در سال ۶۴۸ق در کربلا متولد شد و ۱۶ شوال ۶۹۳ق در کاظمین درگذشت. بنا به نقل مشهور، در کنار حرم امیرالمؤمنین علی(ع) به خاک سپرده شد. اما چنانکه در تاریخ حله آمده، در حله درگذشته و قبر او نیز در نزدیکی قبر عمویش سید رضی الدین ابن طاووس است.[۱]

نسب

نسب خاندان وی به امام حسن بن علی(ع) می‌رسد. ترتیب این تبار، از محمّد بن اسحاق، ملقّب به طاوس، چنین است: «محمّد بن اسحاق بن الحسن بن محمّد بن سلیمان بن داود بن الحسن المثنّی، ابن الحسن السبط، ابن علی بن أبی طالب (علیهم‌السّلام)

نیای او داوود، برادر رضاعی امام جعفر صادق(ع) بوده است. از جانب مادرش، امّ خالد بربریه، که «دعای ام داود» به وی منتسب است، چنان که سید علی بن طاوس در إقبال الأعمال بدان تصریح نموده است. وی برادر زاده سید رضی الدین علی بن موسی ابن طاووس عالم مشهور شیعه و صاحب کتب متعدد از جمله اقبال الأعمال است.[۲]

تحصیلات

عبدالکریم دوران نوجوانی خود را در حله سپری کرد و پس از چند سال برای کسب علم و استفاده از بزرگان عراق رو به بغداد نمود و تا اواخر عمر خویش در بغداد به تحصیل و تدریس پرداخت.

ابن داود حلی صاحب کتاب رجال درباره سید عبدالکریم می‌گوید: «من و او از کودکی با هم بودیم. در اخلاق و معاشرت نمونه بود و در هوش و ذکاوت و قدرت حافظه کسی را مانند او ندیده ام. در مدت کوتاهی در حالی که یازده سال داشت حافظ قرآن شد

سید عبدالکریم در چهار سالگی و در مدت ۴۰ روز خواندن و نوشتن را آموخت و از استاد بی‌نیاز گشت. خانه او پیوسته محل تجمع بزرگان، علما و اشراف بود و محافل علمی برگزار میکرد. او نه تنها فقیه، بلکه شاعر، نسّابه و ادیب هم بود.[۳]

اساتید

سید غیاث الدین در محضر بسیاری از بزرگان عصر خویش شاگردی نمود تا آنکه خود استادی توانمند گشت. از جمله اساتید او عبارتند از:

کتاب فرحه الغری
  1. پدرش احمد بن موسی بن طاووس
  2. عموی علی بن موسی بن طاووس
  3. شیخ حسن بن محمد بن حسین بن طحال
  4. محقق حلی
  5. خواجه نصیرالدین طوسی
  6. یحیی بن سعید قمی
  7. ابن جهیم حلی، معروف به مفید
  8. سید عبدالحمید بن فخار بن معد موسوی.[۴]

شاگردان

از جمله پرورش یافتگان در مکتب او می‌توان به این افراد اشاره کرد:

  1. احمد بن داود حلی
  2. عبدالصمد بن ابی الجیش حنبلی
  3. شیخ علی بن حسین بن حماد لیثی.[۵]

تألیفات

از آثار و تألیفات سید عبدالکریم تنها از دو عنوان نام برده می‌شود:

فرزندان

از جمله فرزندان او «سید محمد» است که در سال ۶۷۰ق در بغداد به دنیا آمد.«سید علی» فرزند دیگر اوست که از علمای بزرگ بوده و سید عبدالحمید بن فخار بن معدّ در اجازه خود به سید عبدالکریم، به او نیز اجازه نقل روایت داده و از او تعریف کرده است.[۷]

نقابت

از جمله افتخارات آل طاووس منصب نقابت است. نقیب به کسی گفته می‌شد که در عین داشتن اجتهاد و علم و دانش فراوان، از تقوای بالایی نیز برخوردار بود و وظیفه او رسیدگی به امور تمامی سادات بود، به طوری که قضاوت در دعواها و سرکشی به مستمندان و سرپرستی ایتام و بی‌سرپرستان، همه به عهده او قرار داشت.این منصب در دوران عباسی بعد از منصب خلافت مهمترین منصب بود. نقابت در این خاندان از ابو عبدالله محمد، که ملقب به طاووس بود، شروع شد و تا چندین نسل ادامه داشت.

سید علی بن موسی، یکی از افتخارات خویش را داشتن این منصب میداند با آنکه پیشنهادهایی نظیر وزارت و صدارت را از حکومت وقت به هیچ وجه قبول نکرد.[۸]

پانویس

  1. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۳،۱۴.
  2. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۲.
  3. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۳.
  4. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۲، ۱۳.
  5. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۳.
  6. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۵.
  7. ابن طاووس، ترجمه فرحة الغری، ۱۳۷۹ش، ص۱۴.
  8. کتاب‌شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور

منابع

  • ابن طاووس، عبدالکریم بن احمد، فرحة الغری، ترجمه علامه مجلسی، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۷۹ ش.
  • مرکز تحقیقات علوم اسلامی نور، نرم افزار سیره معصومان.
به زبان‌های دیگر مطالعه کنید