باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

سوره فُصِّلَت‌ْ یا حم سجده، چهل و یکمین سوره و از سوره‌های مکی و سجده‌دارِ قرآن که در جزء ۲۴ و ۲۵ قرآن جای گرفته است. واژه «فصلت» به معنای «شیوا بیان شده» در آیه سوم آمده و به همین جهت این سوره به این نام‌ شهرت یافته است‌. سوره فصلت بیشتر درباره روی‌برگرداندن کافران از قرآن سخن می‌گوید. وحدانیت خدا، نبوت پیامبر(ص)، قیامت و اشاره به سرگذشت قوم عاد و ثمود از دیگر موضوعات مطرح‌شده در آن است.

غافر سورهٔ فصلت شوری
سوره فصلت.jpg
شماره سوره: ۴۱
جزء : ۲۴ و ۲۵
نزول
ترتیب نزول: ۶۱
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۵۴
تعداد کلمات: ۷۹۶
تعداد حروف: ۳۳۶۴

از آیات مشهور این سوره، آیه ۳۴ است که پیامبر را دعوت می‌کند در برابر بدرفتاری‌های کافران، رفتاری نیکو داشته باشد؛ همچنین آیه ۴۱ و ۴۲ که مفسران گفته‌اند دلیلی بر تحریف‌ناپذیری قرآن است. درباره فضیلت تلاوت این سوره از جمله از پیامبر(ص) روایت شده است هر کس سوره فصلت را قرائت کند، به تعداد تمامی حروف تشکیل‌دهنده این سوره، ده حسنه به او داده می‌شود.

محتویات

معرفی

  • نامگذاری

این سوره را فُصِّلَت نامیده‌اند؛ به سبب آنکه در آیه سوم، واژه «فصلت» به معنای «چیزی که شیوا بیان شده» وصف قرآن بیان شده است. سوره فُصّلت را سوره سجده و مصابیح نیز گفته‌اند؛ زیرا جزو چهار سوره عزائم(سوره‌های سجده‌دار) است و اینکه واژه مصابیح در آیه دوازدهم آن آمده است.[۱]

  • ترتیب و محل نزول

سوره فصلت جزو سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، شصت و یکمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در چینش کنونی مُصحَف، چهل و یکمین سوره است[۲] و در جزء ۲۴ و ۲۵ قرآن جای دارد.

  • تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

این سوره ۵۴ آیه، ۷۹۶ کلمه و ۳۳۶۴ حرف دارد و از نظر حجمی جزو سوره‌های مثانی و کمی بیش از یک حزب (یک‌چهارم جزء) است. سوره فصلت همچنین جزو سوره‌های حامیمات است؛ یعنی سوره‌هایی که با حروف مقطعه «حم» (خوانده می‌شود حا میم) شروع می‌شوند.[۳] آیه ۳۷ این سوره دارای سجده واجب است. یعنی با قرائت یا شنیدن آن آیه، واجب است فرد سجده کند.[۴]، قرائت سوره‌هایی که سجده واجب دارند، در نمازهای واجب جایز نیست.[۵]

محتوا

سوره فصلت بیشتر درباره روی‌برگرداندن کافران از قرآن سخن می‌گوید و این مطلب در سه جای این سوره تکرار شده است. در پایان سوره نیز سخن از خدایی بودن قرآن آمده است. دیگر مطالبی که در این سوره مطرح شده این موضوعات است: مسئله وحدانیت خدا، نبوت خاتم الانبیاء(ص)، نزول و اوصاف و خصوصیات قرآن، مسئله معاد و احوال قیامت، شهادت‌دادن چشم و گوش و پوست و تمام اعضا و جوارحِ دوزخیان بر علیه آنان و سرگذشت قوم عاد و قوم ثمود.[۶]

 
 
 
 
 
 
 
 
اقدامات کافران در مخالفت با قرآن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اقدام پنجم؛ آیه ۵۲-۵۴
تردید در اصالت قرآن
 
اقدام چهارم؛ آیه ۴۴-۵۱
ادعای نامفهوم‌بودن معارف قرآن
 
اقدام سوم؛ آیه ۳۷-۴۳
انکار آیات تکوینی و تشریعی خدا
 
اقدام دوم؛ آیه ۲۶-۳۶
جلوگیری از انتشار معارف قرآن
 
اقدام اول؛ آیه ۱-۲۵
روی‌گردانی از معارف توحیدی خدا
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب اول؛ آیه ۵۲
گمراهی منکران اصالت قرآن
 
پاسخ اول؛ آیه ۴۴
کافران اهل درک معارف قرآن نیستند
 
مطلب اول؛ آیه ۳۷-۳۹
نکوهش استکبار در برابر آیات تکوینی خدا
 
آیه ۲۶
تلاش کافران برای جلوگیری از استماع قرآن
 
آیه ۱-۵
بهانه کافران برای روی‌گردانی از قرآن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم؛ آیه ۵۳-۵۴
دلالت آیات الهی بر حقانیت قرآن
 
پاسخ دوم؛ آیه ۴۵-۴۶
همانندی رفتار کافران با یهودیان لجوج
 
مطلب دوم؛ آیه ۴۰
کیفر انکار آیات تشریعی
 
مطلب اول؛ آیه ۲۷-۳۳
کیفر دشمنی با آیات الهی
 
پاسخ اول؛ آیه ۶-۸
به خدای واحد روی آورید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ سوم؛ آیه ۴۷-۵۱
بررسی ریشه انکار معارف قرآن
 
مطلب سوم؛ آیه ۴۱-۴۳
حقانیت معارف قرآن
 
مطلب دوم؛ آیه ۳۴-۳۶
روش مقابله با کافران مانع‌تراش
 
پاسخ دوم؛ آیه ۹-۱۲
برای آفریننده جهان شریک قرار ندهید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ سوم؛ آیه ۱۳-۱۸
یادآوری هلاکت مشرکان امت‌های پیشین
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ چهارم؛ آیه ۱۹-۲۵
یادآوری عذاب اخروی


آیات مشهور

نیکی در برابر بدرفتاری‌ها

«وَلَا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَلَا السَّیئَةُ ۚ ادْفَعْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَینَک وَبَینَهُ عَدَاوَةٌ کأَنَّهُ وَلِی حَمِیمٌ﴿۳۴﴾ (ترجمه: و نیکی با بدی یکسان نیست. [بدی را] آنچه خود بهتر است دفع کن؛ آنگاه کسی که میان تو و میان او دشمنی است، گویی دوستی یکدل می‌گردد.)

در آیه بالا توصیه‌ای اخلاقی و اجتماعی مطرح شده است. به همین علت این آیه در مباحث اخلاق مورد توجه مفسران و معلمان اخلاق قرار گرفته است. اگرچه دو واژه «حسنه» و «سیئه» مفهوم گسترده‌ای دارند و شامل هر نیکی و بدی می‌شوند، اما در این آیه منظور از آن دو، نیکی و بدی در تبلیغ دین است. این آیه به پیامبر توصیه می‌کند بدی‌ها را با خوبی پاسخ بده و اهل انتقام نباش تا موفق شوی.[۸]

تحریف‌ناپذیری قرآن

نوشتار اصلی: عدم تحریف قرآن

«لَّا یأْتِیهِ الْبَاطِلُ مِن بَینِ یدَیهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ ۖ تَنزِیلٌ مِّنْ حَکیمٍ حَمِیدٍ﴿۴۲﴾ (ترجمه: از پیش روی آن و از پشت سرش باطل به سویش نمی‌آید؛ وحی [نامه‌]ای است از حکیمی ستوده‌[صفات‌].)

عدم تحریف قرآن یا تحریف‌ناپذیری قرآن، از اعتقادات عموم مسلمانان است که بر اساس آن معتقدند قرآنی که در دست مسلمانان است، دقیقاً همان است که بر پیامبر(ص) وحی شده و نه چیزی به آن افزوده و نه از آن کم شده است. مفسران و متکلمان در ردّ و انکار هر گونه تحریف، به آیات و روایاتی استناد کرده‌اند. آیات ۴۱ و ۴۲ سوره فصلت از جمله این آیات است.[۹]

بازگشت نتیجه اعمال، به خود شخص

«مَّنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَیهَا ۗ وَمَا رَ‌بُّک بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِیدِ﴿۴۶﴾ (ترجمه: هر که کار شایسته کند، به سود خود اوست؛ و هر که بدی کند، به زیان خود اوست، و پروردگار تو به بندگان [خود] ستمکار نیست.)

این آیه به یک قانون کلی درباره اعمال آدمی می‌پردازد که قرآن بارها بر آن تأکید کرده است. منظور این آیه این است که اگر کافران به قرآن و سخن پیامبر ایمان نیاورند نه به خداوند و نه به پیامبرش، زیانی نمی‌رسد بلکه خود کافران هستند که زیان خواهند دید.[۱۰]

داستان‌ها و روایت‌های تاریخی

  • عذاب قوم عاد و ثمود، دعوت پیامبران، انکار پیامبران از سوی قوم، خودبرتربینی عاد، نزول تندباد و نابودی عاد، دعوت ثمود به هدایت، نپذیرفتن هدایت، نزول صاعقهٔ عذاب (آیات ۱۳-۱۷).

فضیلت و خواص

همچنین ببینید: فضائل سور

در فضیلت تلاوت این سوره نقل شده هر کس سوره فصلت را قرائت کند، به تعداد تمامی حروف تشکیل دهنده این سوره، ده حسنه به او داده می‌شود.[۱۱] و موجب نورانیت و سرور و شادی قاری آن در روز قیامت می‌شود و در دنیا به گونه‌ای زندگی می‌کند که همه او را ستایش کنند و به حال او غبطه بخورند.[۱۲] برخی نیز برای قرائت این سوره خواصی چون بهبود بیماری‌های قلبی، چشم و بهبود درد شکم نقل کرده‌اند.[۱۳]

خواندن سوره فصلت در نمازهای مستحب، به ویژه رکعت پنجم نماز شب در شب جمعه[۱۴] و نیز تلاوت آن در شب جمعه[۱۵] و نخستین رکعت از دو رکعتی که در داخل کعبه بین دو ستون بر سنگ سرخ خوانده می‌شود، مستحب است.[۱۶]

متن و ترجمه

سوره فصلت

بِسْمِ اللَّهِ الرَّ‌حْمَٰنِ الرَّ‌حِیمِ به نام خداوند رحمتگر مهربان
حم ﴿۱﴾ تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّ‌حْمَٰنِ الرَّ‌حِیمِ ﴿۲﴾ کتَابٌ فُصِّلَتْ آیاتُهُ قُرْ‌آنًا عَرَ‌بِیا لِّقَوْمٍ یعْلَمُونَ ﴿۳﴾ بَشِیرً‌ا وَنَذِیرً‌ا فَأَعْرَ‌ضَ أَکثَرُ‌هُمْ فَهُمْ لَا یسْمَعُونَ ﴿۴﴾ وَقَالُوا قُلُوبُنَا فِی أَکنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُونَا إِلَیهِ وَفِی آذَانِنَا وَقْرٌ‌ وَمِن بَینِنَا وَبَینِک حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ ﴿۵﴾ قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ‌ مِّثْلُکمْ یوحَیٰ إِلَی أَنَّمَا إِلَٰهُکمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِیمُوا إِلَیهِ وَاسْتَغْفِرُ‌وهُ ۗ وَوَیلٌ لِّلْمُشْرِ‌کینَ ﴿۶﴾ الَّذِینَ لَا یؤْتُونَ الزَّکاةَ وَهُم بِالْآخِرَ‌ةِ هُمْ کافِرُ‌ونَ ﴿۷﴾ إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ‌ غَیرُ‌ مَمْنُونٍ ﴿۸﴾ قُلْ أَئِنَّکمْ لَتَکفُرُ‌ونَ بِالَّذِی خَلَقَ الْأَرْ‌ضَ فِی یوْمَینِ وَتَجْعَلُونَ لَه‌اندادًا ۚ ذَٰلِک رَ‌بُّ الْعَالَمِینَ ﴿۹﴾ وَجَعَلَ فِیهَا رَ‌وَاسِی مِن فَوْقِهَا وَبَارَ‌ک فِیهَا وَقَدَّرَ‌ فِیهَا أَقْوَاتَهَا فِی أَرْ‌بَعَةِ أَیامٍ سَوَاءً لِّلسَّائِلِینَ ﴿۱۰﴾ ثُمَّ اسْتَوَیٰ إِلَی السَّمَاءِ وَهِی دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْ‌ضِ ائْتِیا طَوْعًا أَوْ کرْ‌هًا قَالَتَا أَتَینَا طَائِعِینَ ﴿۱۱﴾فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِی یوْمَینِ وَأَوْحَیٰ فِی کلِّ سَمَاءٍ أَمْرَ‌هَا ۚ وَزَینَّا السَّمَاءَ الدُّنْیا بِمَصَابِیحَ وَحِفْظًا ۚ ذَٰلِک تَقْدِیرُ‌ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ ﴿۱۲﴾ فَإِنْ أَعْرَ‌ضُوا فَقُلْ أَنذَرْ‌تُکمْ صَاعِقَةً مِّثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ ﴿۱۳﴾ إِذْ جَاءَتْهُمُ الرُّ‌سُلُ مِن بَینِ أَیدِیهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۖ قَالُوا لَوْ شَاءَ رَ‌بُّنَا لَأَنزَلَ مَلَائِکةً فَإِنَّا بِمَا أُرْ‌سِلْتُم بِهِ کافِرُ‌ونَ ﴿۱۴﴾ فَأَمَّا عَادٌ فَاسْتَکبَرُ‌وا فِی الْأَرْ‌ضِ بِغَیرِ‌ الْحَقِّ وَقَالُوا مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۖ أَوَلَمْ یرَ‌وْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِی خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۖ وَکانُوا بِآیاتِنَا یجْحَدُونَ ﴿۱۵﴾ فَأَرْ‌سَلْنَا عَلَیهِمْ رِ‌یحًا صَرْ‌صَرً‌ا فِی أَیامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِیقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْی فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا ۖ وَلَعَذَابُ الْآخِرَ‌ةِ أَخْزَیٰ ۖ وَهُمْ لَا ینصَرُ‌ونَ ﴿۱۶﴾ وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَینَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَیٰ عَلَی الْهُدَیٰ فَأَخَذَتْهُمْ