باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

سوره اَنعام ششمین سوره‌ و از سوره‌های مکی قرآن است که در جزء هفتم و هشتم جای دارد. علت نامگذاری این سوره به نام «اَنعام»، (به معنای چهارپایان) سخن گفتن از چهارپایان در پانزده آیه آن است. محور اصلی سوره انعام، اصول عقاید دین، یعنی توحید، نبوت و معاد است. در این سوره احتجاج و گفتگوی حضرت ابراهیم با کافران درباره پرستش ستارگان و خورشید آمده است.

مائده سورهٔ انعام اعراف
سوره انعام.jpg
شماره سوره: ۶
جزء : ۷ و ۸
نزول
ترتیب نزول: ۵۵
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۱۶۵
تعداد کلمات: ۳۰۵۵
تعداد حروف: ۱۲۴۲۰

آیه ۲۰ درباره شناخت ویژگی‌های پیامبر(ص) توسط اهل کتاب و آیه وزر (۱۶۴) از آیات مشهور سوره انعام است. برخی از آیات سوره انعام از جمله حرام‌بودن قتل و دشنام‌دادن به کافر و دروغ‌بستن به خدا و پیامبر(ص) و خوردن از گوشت حیوانی که با ذکر نام خدا ذبح نشده است، از آیات الاحکام این سوره شمرده شده است.

بنابر برخی روایات، این سوره همراه با هفتاد هزار فرشتهٔ تسبیح‌گوی و به صورت یک‌‌جا بر پیامبر(ص) نازل شده است و هرکس آن را قرائت کند، آن فرشتگان تا روز قیامت برای او تسبیح می‌گویند.

جلسه ختم انعام از جلسات مردمی در ایران است که در آن سوره انعام با هدف برآوردن شدن حاجات قرائت می‌شود.

محتویات

معرفی

نامگذاری

نام‌گذاری این سوره به نام اَنعام (چهارپایان) به دلیل سخن گفتن از چهارپایان در پانزده آیه آن (آیات ۱۳۶ تا ۱۵۰) است. در این سوره، واژه انعام شش بار به کار رفته است.[۱]

محل و ترتیب نزول

سوره انعام جزو سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، پنجاه و پنجمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در چینش کنونی مُصحَف، ششمین سوره است[۲] و در جزء هفتم و هشتم قرآن جای دارد.

تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

سوره انعام ۱۶۵ آیه، ۳۰۵۵ کلمه[۳] و ۱۲۴۲۰ حرف[۴] دارد و از نظر حجم، جزو سوره‌های سَبعُ طِوال (سوره‌های طولانی) است و بیش از یک جزء قرآن را دربرمی‌گیرد.[۵] سوره انعام جزو سوره‌های جمعیُ النزول است؛ چراکه بنابر روایات، تمام آیات این سوره یک‌‌جا بر پیامبر(ص) نازل شده است.[۶] همچنین از آن رو که با حمد خداوند آغاز می‌شود، جزو سوره‌های حامدات است.[۷]

محتوا

به گفته علامه طباطبایی، محور اصلی سوره، مانند دیگر سوره‌های مکی، اصول عقاید دین، یعنی توحید، نبوت و معاد است و به‌ویژه بر یکتاپرستی تأکید شده است. به گزارش المیزان، بیشتر آیات سوره، استدلال‌هایی را بر ضد مشرکان در زمینه‌های توحید و نبوت و معاد مطرح کرده است. این سوره برخی از احکام فقهی، به‌ویژه مُحَرّمات شرعی را هم بیان کرده است.[۸]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سوره انعام
پاسخ به شبهات کافران پیرامون رسالت پیامبر اسلام
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مقدمه: آیه ۱-۷
لجاجت کافران در پذیرش دین خدا
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خاتمه: آیه ۱۶۱-۱۶۵
حقانیت آیین توحیدی پیامبر اسلام
 
شبهه هفتم: آیه ۱۴۸-۱۶۰
خدا خواسته که ما مشرک باشیم و خوراکی‌ها را حرام کنیم
 
شبهه ششم: آیه ۱۳۶-۱۴۷
دین خدا همان بدعت‌های رایج میان مشرکان است
 
شبهه پنجم: آیه ۱۲۴-۱۳۵
چرا آیات قرآن بر ما نازل نمی‌شود
 
شبهه چهارم: آیه ۱۰۹-۱۲۳
اگر پیامبر معجزه‌ای ما می‌خواهیم بیاورد، به او ایمان می‌آوریم
 
شبهه سوم: آیه ۹۱-۱۰۸
خداوند هیچ کتابی نازل نمی‌کند
 
شبهه دوم: آیه ۳۷-۹۰
چرا خدا هیچ نشانه‌ای بر حقانیت پیامبر نازل نمی‌کند
 
شبهه اول: آیه ۸-۳۶
چرا ما فرشته‌ای که بر پیامبر نازل می‌شود، نمی‌بینیم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب اول: آیه ۱۶۱
آیین پیامبر همان آیین حضرت ابراهیم است
 
پاسخ اول: آیه ۱۴۸-۱۴۹
خدا به اجبار کسی را هدایت یا گمراه نمی‌کند
 
آیه ۱۳۶ - ۱۳۹
نمونه‌هایی از بدعت‌های مشرکان در تحریم خوراکی‌ها
 
پاسخ اول: آیه ۱۲۴
مقام رسالت شایستگی می‌خواهد
 
پاسخ اول: آیه ۱۰۹-۱۱۳
پیامبر هر معجزه‌ای بیاورد، بازهم مشرکان ایمان نمی‌آورند
 
پاسخ اول: آیه ۹۱-۹۲
خداوند تورات و قرآن را نازل کرده است
 
پاسخ اول: آیه ۳۷-۴۶
خداوند قدرت آوردن هر نشانه‌ای را دارد
 
پاسخ اول: آیه ۸
اگر همه انسان‌ها فرشتگان را ببینند، قیامت فرا می‌رسد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم: آیه ۱۶۲-۱۶۳
در آیین پیامبر هیچ‌گونه شرکی راه ندارد
 
پاسخ دوم: آیه ۱۵۰
اگر می‌گویید خدا چیزی را حرام کرده، دلیل بیاورید
 
پاسخ اول: آیه ۱۴۰-۱۴۴
خدا به تحریم این خوراکی‌ها حکم نکرده است
 
پاسخ دوم: آیه۱۲۵-۱۲۷
افراد بی‌ایمان روحی پلید دارند
 
پاسخ دوم؛ آیه ۱۱۴-۱۱۵
با وجود قرآن به معجزه دیگری نیاز نیست
 
پاسخ دوم: آیه ۹۳
این ادعا دروغ و افترای بر خداست
 
پاسخ دوم: آیه ۴۷-۴۹
نشانه حقانیت پیامبر، عذاب منکران است
 
پاسخ دوم: آیه ۸
اگر همه انسان‌ها فرشتگان را ببینند، قیامت فرا می‌رسد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب سوم؛ آیه ۱۶۴-۱۶۵
هیچ دلیلی برای گرایش پیامبر به شرک وجود ندارد
 
پاسخ سوم: آیه ۱۵۱-۱۵۲
محرمات دین خدا مشخص است
 
پاسخ دوم: آیه ۱۴۵-۱۴۷
خوردنی‌های حرام در دین خدا مشخص است
 
پاسخ سوم: آیه ۱۲۸-۱۳۰
شما از شیاطین پیروی می‌کنید
 
پاسخ سوم: آیه ۱۱۶-۱۱۷
به درخواست‌های گمراهان نباید توجه کرد
 
پاسخ سوم: آیه ۹۴-۱۰۸
مدبر هستی برای هدایت بشر کتاب می‌فرستد
 
پاسخ سوم: آیه ۵۰
آوردن معجزه در اختیار پیامبر نیست
 
پاسخ سوم: آیه ۱۰
شما می‌خواهید پیامبر را تمسخر کنید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ چهارم: آیه ۱۵۳-۱۵۵
تنها از آیین پیامبر اسلام پیروی کنید
 
 
 
 
 
پاسخ چهارم؛ آیه ۱۳۱-۱۳۴
خداوند به اعمال شما آگاه است
 
پاسخ چهارم: آیه ۱۱۸-۱۲۳
اگر معجزات الهی را باور دارید، به احکام دینی عمل کنید
 
 
 
 
 
پاسخ چهارم: آیه ۵۱-۵۶
نشانه حقانیت پیامبر، طردکردن مؤمنان فقیر نیست
 
پاسخ چهارم: آیه ۱۲-۱۳
شما می‌خواهید معاد را انکار کنید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ پنجم: آیه ۱۵۶-۱۵۷
با نزول قرآن، حجت بر شما تمام شد
 
 
 
 
 
پاسخ پنجم: آیه ۱۳۵
ستمکاران هرگز به سعادت نمی‌رسند
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ پنجم: آیه ۵۷
قرآن بهترین نشانه و معجزه است
 
پاسخ پنجم: آیه ۱۹-۲۰
شما می‌خواهید در برابر فرمان خدا سرکشی کنید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ ششم: آیه ۱۵۸-۱۶۰
پیش از فرارسیدن عذاب، ایمان بیاورید
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ ششم: آیه ۵۸-۵۹
اگر معجزه درخواستی شما آورده شود، همه هلاک می‌شوید
 
پاسخ ششم: آیه ۱۹-۲۰
خدا به حقانیت پیامبر گواهی می‌دهد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ هفتم: آیه ۶۰-۹۰
نشانه‌های توحید دلیل حقانیت پیامبر است
 
نتیجه‌گیری: آیه ۲۱-۳۶
سخنان کافران از روی لجاجت است، نه منطق


روایت‌ها و قصه‌ها

آیات مشهور

آیه وزر، آیه ۲۰ درباره شناخت ویژگی‌های پیامبر توسط اهل کتاب و آیه ۱۶۰ درباره پاداش ده برابری کار نیک از آیات مشهور سوره انعام است.

آیه ۱۷

«وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّـهُ بِضُرٍّ‌ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ‌ فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ‌ ﴿۱۷﴾»
 (ترجمه: و اگر خدا به تو زيانى برساند، كسى جز او برطرف كننده آن نيست، و اگر خيرى به تو برساند پس او بر هر چيزى تواناست.)

هدف سوره انعام را ریشه‌کن کردن عوامل شرک دانسته‌اند؛ به همین دلیل در این آیه ضمن تقبیح توجه به غیرخدا، بیان می‌دارد که برای حل مشکلات و رفع زیان و جلب منفعت به معبودهای ساختگی پناه مبرید؛ چراکه اگر کمترین زیانی به تو برسد برطرف کننده آن کسی جز خدا نخواهد بود و اگر خیر و برکتی نصیب تو شود، فقط در پرتو قدرت خداوند است.[۱۰] این آیه را بیان‌گر حکومت اراده خدا بر تمام اراده‌های دیگر دانسته‌اند و به صراحت عقیده نثویین (دوگانه پرستان) را که قائل به دو منشأ برای خیر و شر هستند رد می‌کند.[۱۱]

منظور از شر منتسب به خدا در این آیه را سلب نعمت دانسته‌اند که در جای خود خیر است؛ زیرا گاه برای تنبه، تعلیم و تربیت و برطرف ساختن غرور نیاز است.[۱۲]

آیه ۲۰

«الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ... ﴿۲۰﴾»
 (ترجمه: كسانى كه كتاب [آسمانى] به آنان داده‏‌ايم همان‌گونه كه پسران خود را مى‌شناسد، او (پيامبر) را مى‌شناسد.)

این آیه یک بار دیگر در سوره بقره آیه ۱۴۶ تکرار شده است[۱۳] و در پاسخ به مشرکانی است که مدعی بودند ما مراجعه به اهل کتاب كردیم و اطلاعاتى از پیامبر(ص) نداشتند. قرآن با این سخن، این پیام را می‌رساند که اهل کتاب نه تنها از اصل ظهور و دعوت پیامبر(ص) آگاه بودند، بلکه جزئیات و خصوصیات و نشانه‌های دقیق او را می‌دانستند.[۱۴] چنان‌که از عبدالله بن سلام که از علمای یهود بود و اسلام را پذیرفت نقل شده است که گفت: من او را بهتر از فرزندم می‌شناسم.[۱۵]

آیه مفاتح الغیب (۵۹)

«وَعِندَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ‌ وَالْبَحْرِ‌ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِن وَرَ‌قَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْ‌ضِ وَلَا رَ‌طْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ ﴿۵۹﴾»
 (ترجمه: و كليدهاى غيب، تنها نزد اوست. جز او [كسى‌] آن را نمى‌داند و آنچه در خشكى و درياست مى‌داند، و هيچ برگى فرو نمى‌افتد مگر [اينكه‌] آن را مى‌داند، و هيچ دانه‌اى در تاريكي‌هاى زمين، و هيچ تر و خشكى نيست مگر اينكه در كتابى روشن [ثبت ]است.)

گفته شده است «تر و خشک»، کنایه از همه چیز است و عمومیت را می‌رساند. مفسران درباره مقصود از «کتاب مبین»، اختلاف‌نظر دارند.[۱۶] تفسیر المیزان می‌گوید کتاب مبین هرچه باشد، این دنیا ـ که شامل موجودات است ـ نیست، بلکه کتابی است که برنامه موجودات در آن ثبت است و بر موجودات مقدم است و بعد از فنای آنها هم باقی می‌ماند.[۱۷] در تفسیر نمونه نیز آمده است بیشتر به نظر می‌رسد منظور از «کتاب مبین» همان مق