باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

آرامگاه شهدای کربلا2.jpg
آرامگاه شهدای کربلا
اطلاعات یاران امامان
نام کامل: سعد بن حرث (حارث) بن سلمة انصاری عجلانی کوفی
نسب: طایفۀ بنی عجل از قبیلۀ خزرج
وفات: ۶۱ق روز عاشورا
مدفن: کربلا
از یاران: امام حسین (ع)
فعالیت‌های اجتماعی: در شمار خوارج نهروان؛ حضور در سپاه عمر سعد؛ شهادت در رکاب امام حسین (ع)

سَعْد بن حَرْث (حارِث) بن سَلَمَة انصاری عَجْلانی کوفی، (شهادت ۶۱ق) از شهدای کربلا. سعد در واقعه کربلا از لشکریان عمر بن سعد بود، که با شنیدن ندای استغاثۀ امام حسین(ع)، در دفاع از آن حضرت، به جنگ سپاه کوفه رفت و به شهادت رسید.

محتویات

حضور در کربلا

در سپاه کوفه

وی از طایفۀ بنی عجل از قبیلۀ خزرج بود. نقل شده که سعد و برادرش ابو الحتوف از خوارج نهروان بودند و از کوفه با سپاه عمر سعد به قصد مقابله با امام حسین(ع) به کربلا آمده بودند.[۱]

یاری امام حسین(ع)

بعدازظهر عاشورا هنگامی که تمامی اصحاب و یاران امام(ع) به شهادت رسیدند و سپاه کوفه امام(ع) را محاصره کرده بود، حضرت ندای « اَلا مِنْ ناصِرٍ فَیَنْصُرنا، اَلا مِنْ ذابٍّ یَذُبُّ عَنْ حَرَمِ رَسولِ اللهِ(ص)» را سر داد. زنان و کودکان خیمه‌گاه حسینی ندای استغاثه سیدالشهداء(ع) را شنیدند و شروع به ناله و فریاد کردند.

سعد و برادرش ابوحتوف بن حارث صدای زنان و کودکان آل رسول الله(ص) را شنیدند، شعار خوارج را سر دادند «لا حکم الا لله و لاطاعة لمن عصاه»،[۲] سپس اعلام کردند که حسین فرزند دختر پیامبر اسلام(ص) است که ما آرزوی شفاعت جد او را در روز قیامت داریم، چگونه با وی بجنگیم در حالی که آن حضرت در این حال است و یار و یاوری ندارد و تنها در صحرای کربلا طلب کمک می‌کند.

سپس شمشیرهای خود را از غلاف خارج نموده و هر دو آنان به سپاه بنی امیه و لشکر ابن سعد حمله کرده و عدۀ زیادی را کشته و جمع کثیری را زخمی و مجروح نمودند و هر دوی آنها در یک مکان به شهادت رسیدند.[۳]

البته نقل شده که ایشان پس از شهادت امام(ع) با شنیدن صدای ضجه و ناله زنان، به سوی سپاه عمرسعد حمله کرده و به شهادت رسید.[۴]

اشکال سندی

محقق شوشتری در مورد سند این قضیه تردید کرده است. وی معتقد است که رویکرد خوارج نسبت به یاری دادن حکومت‌ها منفی بوده و نیز باتوجه به شعار معروف خوارج -«لا حُکْمَ الَّا لِلَّهِ»-، بعید است که به یاری امام حسین(ع) رفته باشند.[۵]

البته در مقابل نیز گفته شده که شاید این همراهی با سپاه کوفه از روی اجبار بوده و حضور ایشان در کربلا و دیدن قساوت سپاه عمر سعد نسبت به خاندان رسول الله(ص) و مظلومیت امام(ع) و اهل بیتش، دل ایشان را همچون حرّ، متمایل به امام حسین(ع) کرده است.[نیازمند منبع]

پانویس

  1. سماوی، ابصار العین، ۱۴۱۹ق، ص۱۵۹؛ حسینی حائری شیرازی، ذخیرة الدارین، زمزم هدایت، ص۴۵۶؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۱۹؛ محلی، الحدائق الوردیة، صنعا، ج۱، ص۲۱۱؛ مامقانی، تنقیح المقال، مطبعة المرتضویة، ج۲، ص۱۲.
  2. حسینی حائری شیرازی، ذخیرة الدارین، زمزم هدایت، ص۴۵۶؛ رکـ: تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۲۸؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۱۹؛ محلی، الحدائق الوردیة، صنعا، ج۱، ص۲۱۱؛ مامقانی، تنقیح المقال، مطبعة المرتضویة، ج۲، ص۱۲.
  3. سماوی، ابصار العین، ۱۴۱۹ق، ص۱۵۹ و ۲۲۲؛ حسینی حائری شیرازی، ذخیرة الدارین، زمزم هدایت، ص۴۵۶؛ رکـ: تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۲۸؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۱۹؛ محلی، الحدائق الوردیة، صنعا، ج۱، ص۲۱۱؛ مامقانی، تنقیح المقال، مطبعة المرتضویة، ج۲، ص۱۲.
  4. سماوی، ابصار العین، ۱۴۱۹ق، ص۱۵۹؛ امین، اعیان الشیعه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۱۹.
  5. تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۲۸.

منابع

  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۲۱ ق.
  • تستری، محمدتقی، قاموس الرجال، قم، مؤسسه نشر الاسلامی، ۱۴۱۴ق.
  • حسینی حائری شیرازی، عبدالمجید بن محمدرضا، ذخیرة الدارین فیما یتعلق بمصائب الحسین علیه‌السلام و أصحابه، تحقیق باقر دُرْیاب نجفی، قم، زمزم هدایت، بی‌تا.
  • سماوی، محمد بن طاهر، ابصار العین فی انصار الحسین علیه‌السلام، تحقیق محمد جعفر طبسی، [بی جا]، مرکز الدراسات الاسلامیة لحرس الثورة، ۱۳۷۷ش/۱۴۱۹ق.
  • مامقانی، عبد الله، تنقیح المقال فی علم الرجال، نجف اشرف، مطبعة المرتضویه، بی‌تا.
  • محلی، حمید بن احمد، الحدائق الوردیة فی مناقب الأئمة الزیدیة، تحقیق مرتضی بن زید محطوری، صنعا، مکتبه بدر، بی‌تا.