باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

زیارتگاه سخی

زیارت‌گاه سخی
Saqikabul.jpg
اطلاعات اوليه
بنيانگذار: احمدخان ابدالی
تأسیس: اواخر قرن ۱۲ق
کاربری: زیارت‌گاه
مکان: کابل افغانستان
وقایع مرتبط: خرقه پیامبر و نظرگاه امام علی(ع)
مشخصات
معماری
بازسازی: حیات بیگم در ۱۲۹۸-۱۲۹۹ش

زیارتگاه سَخی شاه مردان، معروف به زیارت سخی مکانی در منطقه کارته‌سخی کابل پایتخت افغانستان که خرقه منتسب به پیامبر اکرم(ص) به سال ۱۱۸۲ق در مسیر انتقال از بدخشان به قندهار مدتی در آن قرار گرفت. به گفته حاملان خرقه، حضرت علی (ع) در کنار خرقه، با عده‌ای نماز خوانده است. از آن زمان این مکان، محل زیارت شیعیان و اهل‌سنت است و در تحویل سال نو در آن، علم سخی برافراشته می‌شود.

محتویات

موقعیت

زیارت سخی در دامنه غربی کوه آسمایی(کوه تلویزیون) و در منطقه کارته‌سخی کابل واقع است.[۱] در غرب آن دانشگاه کابل و بیمارستان علی‌آباد و حسینیه عرفان، در محوطه جنوبی آن مسجدی به نام امام علی (ع) توسط میر علی‌احمد حجت، و در بیرون محوطه، در تپه‌ سلام، مسجد و مدرسه علمیه محمدیه قرار دارد که توسط واعظ بهسودی ساخته شده است. پیرامون غربی و جنوبی این زیارت‌گاه قبرستانی قرار دارد[۲] که قبور سید علی‌احمد حجت،[۳] حیات بیگم مادر امان‌الله‌خان، واعظ بهسودی و تعدادی از کشته‌شدگان خشونت‌های حکومت‌های کمونیستی، مجاهدان و طالبان در آن قرار دارد.[۴]

تاریخچه

نوشتار اصلی: خرقه مبارکه

خرقه منسوب به پیامبر اکرم از سال ۱۱۰۹ تا ۱۱۸۱ق در فیض‌آباد بدخشان بود.[۵] گفته شده است در اواخر سال ۱۱۸۱ق ولی‌الله خان اعتمادالدوله به دستور احمدخان اَبدالی، خرقه منسوب به پیامبر(ص) را از فیض آباد مرکز ولایت بدخشان به سمت قندهار انتقال داد و در اوایل سال ۱۱۸۲ق خرقه وارد کابل شد، آن را در محل زیارت‌گاه کنونی قرار دادند. مدت نگه‌داری این خرقه از ۸ ماه تا ۴۰ روز گفته شده است. در این مدت افرادی از کابل و نواحی اطراف به زیارت خرقه می‌آمدند.[۶] سال انتقال خرقه ۱۱۸۰ق[۷] و ۱۱۸۲ق نیز ذکر شده است.[۸]

پس از چند روز حاملان صوفی خرقه، دو شب پیاپی در خواب دیدند که شخص سبز پوشی که شمشیرش را بر سنگی گذاشته است؛ کنار خرقه نماز با عده‌ای نماز می‌خواند. صوفی از این شخص پرسید که کیست، و آن شخص سبز پوش خود را علی (ع) معرفی کرد. به همین دلیل از آن پس این مکان به قدم‌گاه حضرت علی (ع) معروف شد. آنان گفتند وقتی از خواب بیدار شدند؛ دیدند که سنگ مذکور دو نیم شده است.[۹] این سنگ در دیوار شمالی زیارت‌گاه، در جانب کوه، به سنگ ذوالفقار معروف است.‌ حاملان خرقه پس از رسیدن به قندهار، واقعه را برای احمدخان ابدالی نقل کردند. او دستور داد در آنجا زیارت‌گاهی به نام سخی، شاه مردان ساخته شود. تاریخچه این زیارت‌گاه بر کتیبه‌ای در داخل آن بر دیوار نصب شده است[۱۰]

بنا

دورنمای زیارتگاه

بنای نخستین این زیارتگاه را احمدخان ابدالی(۱۱۳۴–۱۱۸۶ق/۱۷۲۲–۱۷۷۳م) احداث کرد.[۱۱] در سال ۱۱۸۷ق چاه آبی در نزدیکی زیارتگاه حفر و درختانی غرس شد. در سال ۱۲۹۸ش حیات بیگم، مادر امان‌الله‌خان، شاه افغانستان، در پی موفقیت فرزندش برای بازگرداندن استقلال افغانستان از انگلیس، تعمیر آن را آغاز کرد و در سال ۱۲۹۹ش به پایان برد[۱۲] و گنبد دیگری ساخت. آیت‌الله میر علی احمد حجت نیز چند گنبد کوچک دیگر به آن افزود.[۱۳] آیت‌الله حجت در سال ۱۳۴۳ش در جنوب روضه سخی، مسجدی بنا کرد.[۱۴]

مراسم برافراشتن علم سخی

مراسم برافراشتن علم سخی در زیارتگاه سخی

هر سال در نوروز پرچمی در این مکان به نام حضرت علی(ع) توسط اهل سنت و شیعه برافراشته می‌شود و در این مراسم یک عالم شیعه و یک عالم سنی به نوبت سخنرانی می‌کنند.[۱۵] افراد عالی‌رتبه دولتی هم در این مراسم شرکت می‌کنند و پرچم مذکور تا ۴۰ روز برافراشته می‌ماند.[۱۶]

حملات تروریستی

داعش مسئولیت چند حمله تروریستی را در زیارت کارته‌سخی و مسیر آن به عهده گرفته است. اولین حمله در شب عاشورا، ۲۰مهر(میزان) ۱۳۹۵ش با حمله چند عضو داعش به افراد داخل این زیارتگاه اتفاق افتاد.[۱۷] دومین حمله نیز در مسیر این زیارتگاه در اولین روز فروردین(حمل) ۱۳۹۷ش با انفجار بمب در بین افرادی که برای شرکت در مراسم برافراشتن علم امام علی به سمت این زیارتگاه می‌رفتند، رخ داد.[۱۸] در ۱ فروردین ۱۳۹۸ نیز بر اثر انفجار ۳ بمب کارگذاری شده بین مردم در مسیر منتهی به زیارتگاه سخی،۶ نفر کشته شدند.[۱۹]

پانویس

  1. بختیاری، شیعیان افغانستان، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰؛ احمدی‌نژاد بلخی، «آرامگاه‌های خاندان پیامبر(ص) در افغانستان»، ص۱۰۱.
  2. بختیاری، شیعیان افغانستان، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۵.
  3. احمدی‌نژاد بلخی، «آرامگاه‌های خاندان پیامبر(ص) در افغانستان»، ص۱۰۰.
  4. «روایت‌نگاری خبرنگار تسنیم از زیارتگاه معروف سخی در کابل»
  5. وکیلی پویلزائی، تاریخ خرقه شریفه، ۱۳۶۶ش، ص۱۸.
  6. وکیلی پویلزائی، تاریخ خرقه شریفه، ۱۳۶۶ش، ص۲۸.
  7. بختیاری، شیعیان افغانستان، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰.
  8. خامه‌یار، «آثار منسوب به پیامبر خدا(ص) در افغانستان».
  9. بختیاری، شیعیان افغانستان، ۱۳۸۵ش، ص۳۸۰-۳۸۱.
  10. طاووسی مسرور، «محلی برای گردآمدن»، ص۷۸.
  11. روایت‌نگاری خبرنگار تسنیم از زیارتگاه معروف سخی در کابل
  12. وکیلی پویلزائی، تاریخ خرقه شریفه، ۱۳۶۶ش، ص۲۸.
  13. روایت‌نگاری خبرنگار تسنیم از زیارتگاه معروف سخی در کابل
  14. زیارتگاه سخی در نوروز
  15. احمدی، «نوروز در افغانستان».
  16. خبرگزاری فارس، ««زیارت سخی» مکان مقدس شیعیان و اهل تسنن در کابل»
  17. خبرگزاری فارس، «۴۴ کشته و زخمی در حمله به زیارت سخی کابل»
  18. سایت روزنامه اطلاعات روز، «نوروز خونین کابل»
  19. خبرگزاری ابنا، «داعش مسئولیت حمله به مراسم جشن نوروز در کابل را به عهده گرفت»

منابع

  • احمدی، عبدالبصیر؛ «نوروز در افغانستان»، نشریه چشم‌انداز ارتباطات فرهنگی، ش۲۲، فروردین ۱۳۸۵ش.
  • احمدی‌نژاد بلخی، سید حسن، آرامگاه‌های خاندان پیامبر در افغانستان، قم، مجمع ذخائر اسلامی، ۱۳۹۴ش.
  • بختیاری، محمدعزیز، شیعیان افغانستان، قم، مؤسسه شیعه‌شناسی، ۱۳۸۵ش.
  • خامه‌یار، احمد، «آثار منسوب به پیامبر خدا(ص) در افغانستان»، فصل‌نامه میقات حج، ش ۸۳، بهار ۱۳۹۲، ص۳۸-۵۹.
  • طاوسی مسرور، سعید، «محلی برای گردآمدن»، ماهنامه زمان، کانون اندیشه جوان، تهران، سال دوازدهم، شماره ۱۱۸، شهريور و مهر ۱۳۹۲ش.
  • وکیلی پویلزائی، عزالدین، تاریخ خرقه شریفه قندهار، کابل، ۱۳۶۶ش/۱۴۰۷ق.