باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

روضه حضرت مسلم، از روضه‌های مرتبط با واقعه کربلا درباره مصیبت‌های مسلم بن عقیل و شهادت وی در کوفه است. معمولا شیعیان آن را در شب و روز عرفه و نیز در شب اول محرم می‌خوانند.

محتویات

مسلم بن عقیل

نوشتار اصلی: مسلم بن عقیل

مسلم بن عقیل بن ابی طالب، پسر عموی امام حسین(ع) و از یاران او در قیام امام حسین(ع) بر علیه یزید که حدود یک ماه قبل از روز عاشورا در کوفه به شهادت رسید.[۱] مسلم، قبل از حرکت امام حسین(ع) به سوی کوفه، به نمایندگی از وی به کوفه رفت تا اوضاع و شرایط آنجا را مشاهده و به امام گزارش کند که اگر کوفیان در دعوت خویش مصرّ و صادق‌اند، امام به آنجا برود. وی در گزارشی که ۲۷ شب قبل از شهادتش به امام نوشت،[۲] از آمادگی کوفیان خبر داد. با نصب عبیدالله بن زیاد به حکومت کوفه و ترس و هراس کوفیان از او، آنان به ناگاه از اطراف مسلم پراکنده شدند و سرانجام وی در روز عرفه[۳] (سال ۶۰ق) به شهادت رسید.

روضه

در این مجلس روضه‌خوان به ماجرای فرستادن حضرت مسلم به کوفه توسط امام حسین(ع) اشاره می‌کند[۴] و پس از بیان بیعت کوفیان با نماینده امام حسین، مرثیه تنهایی مسلم در کوچه‌های کوفه و رفتن به خانه بانویی به نام طوعه را با حالتی سوزناک برای حاضران می‌خواند.[۵] معمولا در این گونه مجالس از حضرت مسلم به عنوان اولین شهید واقعه کربلا یاد می‌شود.[۶] به همین دلیل شب اول محرم را به روضه وی اختصاص داده شده است[۷] اگر چه در شب و روز عرفه که سال‌زور شهادت وی است نیز این روضه خوانده می‌شود.[۸]

نمونه‌هایی از اشعار

صغیر اصفهانی
مرحبا مسلم که هست از رفعت آن گردون جناب خسرو لب‌تشنگان را بن عم و نایب مناب
گر چه در ملک شهادت نیست شاهی جز حسین لیک شد حصن شهادت را ز مسلم فتح باب
سعی مسلم داد بر اسلام رونق تا به حشر بر روان او سلام مسلمین از شیخ و شاب
صورت او چون حسین و سیرت او چون حسن در مروت مصطفی و در فتوت بوتراب
روز هیجا چون کشیدی تیغ بران از غلاف گفتی از ابر سیه گشتی درخشان آفتاب
کوفیان کردند از وی دوری و نبود عجب روبهان را باشد اندر دل ز شیران اضطراب
میهمان خویش را کشتند بی جرم و گناه باد بر آن میزبانان لعنت حق بی‌حساب
داشت جای آن که از بهر پسرعمش حسین با زبان حال بنویسد که ای عالی جناب
سوی این بی‌آبرو مردم میا ترسم ز کین بر تو و بر اهل‌بیت مضطرت بندند آب
زین سفر بگذر که ترسم اکبرت گردد شهید وز غم گیسوی او لیلا شود بی‌صبر و تاب
زین سفر بگذر که ترسم دست و پای قاسمت گاهِ دامادی شود در کربلا از خون خضاب
زین سفر بگذر که ترسم حنجر اصغر شود پر ز خون از تیر اعدا چون دل زار رباب
زین سفر بگذر که میترسم علمدارت شود با علم دستش قلم ای خسرو مالک رقاب
زین سفر بگذر که می‌ترسم شوند از کین اسیر آل پیغمبر به دست فرقه دور از ثواب
زین سفر بگذر که ترسم عابدینت را برند با غل و زنجیر نالان جانب شام خراب
زین سفر بگذر که می‌ترسم یزید دون زند چوب خیزران بر لب لعل تو در بزم شراب
از جفای کوفی و شامی مگو دیگر صغیر ز آتش نظم تو جان خلق عالم شد کباب[۹]
نغمه‌های مقدم
مسلم اندر کوفه چون بی‌یار شد دستگیر فرقه کفار شد
کوفیان کردند بر حضرت ستم قلب او گردید پر از همّ و غمّ
با زبان حال از بالای بام گفت ای شاه شهیدان السلام
السلام ای زاده زهرا حسین السلام ای پادشاه عالمین
السلام ای زاده خیرالبشر خوب داری از پسرعمت خبر
یا حسین از کوفه کن صرف نظر زین سفر‌ ای شاه خوبان در گذر
گر بیایی کوفه بی‌یاور شوی بی برادر بی علی اکبر شوی
گر بیایی کوفه قربانت کنند بعد کشتن تیربارانت کنند
گر بیایی کوفه ای فخر کبار می‌شود زینب اسیر و خوار و زار[۱۰]

پانویس

  1. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، ص۵۲.
  2. تاریخ‌الطبری،ج‌۵، ص۳۹۵
  3. الامین، أعیان الشیعة، ج۱، ص۵۹۳.
  4. حسینی، ص۲۱
  5. حسینی، ص۲۱؛ حسینی عارف، ص۲۲-۱۸
  6. حافظی، ص۱۷۴
  7. حسینی عارف، ص۱۸
  8. مقدم، ص۱۸۳
  9. مصیبت نامه صغیر اصفهانی، ص۱۳۵
  10. مقدم، ص۱۸۴

منابع

  • ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، تحقیق، تقدیم واشراف: کاظم المظفر، النجف الاشرف: منشورات المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق/ ۱۹۶۵م.
  • الامین، السید محسن، اعیان الشیعة، ج ۱، تحقیق، تحقیق وتخریج: حسن الامین بیروت:‌دار التعارف للمطبوعات (نسخه موجود در لوح فشرده کتابخانه اهل بیت(ع)، نسخه دوم).
  • حافظی، محسن، باران اشک، اسلامیه، تهران، ۱۳۸۰ش.
  • حسینی، سیدهادی، نغمه‌های محرم(۳)، پیام مولف، تهران، ۱۳۸۱ش.
  • حسینی عارف، سیدعلیرضا، چهارده روضه صحیح، قم سنابل، ۱۳۸۹ش.
  • صغیراصفهانی، مصیب نامه، انتشارت ثقفی، اصفهان، ۱۳۴۸ش.
  • طبری، أبو جعفر محمد بن جریر(م ۳۱۰)، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت،‌دار التراث، ط الثانیة، ۱۳۸۷.
  • مقدم، سید محمد تقی، نغمه‌های مقدم، انتشارات مقدم، مشهد، ۱۳۷۶ش.