باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات (کتاب)

(تغییرمسیر از روضات الجنات)
روضات الجنات
کتاب روضات الجنات.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: سید محمدباقر خوانساری
موضوع: دایرة المعارف اعلام
زبان: عربی
مجموعه: ۸ جلد
اطلاعات نشر
ناشر: مکتبة اسماعیلیان

رَوضاتُ الجَنّات فی اَحوالِ العُلماء و السادات کتابی در شرح حال بزرگان و سادات به ویژه علمای شیعه، نوشته سید محمدباقر خوانساری به زبان عربی. کتاب شامل معرفی علما، فلاسفه، عرفا، ادبای گذشته تا زمان نویسنده و همه مشاهیر و اعلام در هر صنفی بوده و ترتیب آن برحسب حروف الفبا در حروف اول و دوم نام افراد است. دسته بندی کلی کتاب به دو بخش فقهای شیعه و اعلام غیر از فقهای شیعه (شامل علمای غیرفقیه از هر دو فرقه شیعه و سنی) است. ذیل هر نامی، نام، نسب، کتابها و نیز جرح و تعدیل و توثیقات وی ذکر شده است. بر این اساس کتاب روضات از نام ابراهیم بن محمد سعید بن هلال ثقفی (در ابتدای جلد اول) آغاز و به یوسف بن عبدالله (در پایان جلد هشتم) ختم می‌شود.

محتویات

درباره مؤلف

نسب سید محمدباقر خوانساری به خاندان روضاتی می‌رسد. تحصیلات خود را در خوانسار، نزد جدش جعفر بن حسین خوانساری آغاز کرد و در اصفهان از محضر محمد باقر شفتی و در کربلا از سید ابراهیم موسوی قزوینی کسب دانش کرد. او از پدر و برخی بزرگان و استادانش اجازه روایت و اجتهاد گرفت.

مهمترین اثر وی روضات الجنات است که به سبب نگارش آن به صاحب روضات معروف گردید.

شریعت اصفهانی، ابوتراب خوانساری و سید محمد کاظم طباطبائی یزدی از مهمترین شاگردان او به شمار می‌آیند و از برجسته‌ترین فرزندان او می‌توان به میرزا محمد مسیح و میرزا احمد اشاره کرد.

خوانساری در ۱۳۱۳ق در اصفهان درگذشت و در تخت فولاد به خاک سپرده شد.

موضوع کتاب

علم تاریخ در اسلام شاخه‌های بسیاری دارد از جمله شامل مغازی(جنگها)، سیره‌ها، علم رجال، ملل و نحل و .. است. علما نیز در این زمنیه ها تألیفات گوناگونی دارند، بعضی شرح حال روات (راویان) را جمع کرده‌اند و بعضی ادبا و ... ولی نادرند کسانی که در یک کتاب جامع، بین همه این طبقات جمع کرده باشند از جمله کتاب وفیات الاعیان ابن خلکان، الوافی بالوفیات صفدی و نیز روضات الجنات سید خوانساری است. [۱]

موضوع و محتوا

موضوع کتاب شرح حال و معرفی علما، حکما، عرفا، ادبای گذشته و همه مشاهیر و اعلام شیعه و سنی تا زمان نویسنده است. کتاب برحسب حروف الفبا در حروف اول و دوم نام افراد، مبوب و مرتب شده و بیشتر ابواب شامل ۲۸ قسمت است.

مطالب کتاب در دو بخش کلی دسته بندی شده است: فقهای شیعه و اعلام غیر از فقهای شیعه (شامل علمای غیرفقیه از هر دو فرقه شیعه و سنی). مثلاً اسامی فقهای شیعه که نام آنان با همزه شروع شده، اسامی حکمایی که نامشان با همزه شروع شده، اسامی دیگر فضلای شیعه و سنی که نامشان با همزه شروع شده، اسامی ادبا و ... .

غالبا ذیل هر نام، نام، نسب، آثار و نیز جرح و تعدیل و توثیقی ذکر شده است.

این کتاب فهرست اعلام نیز دارد.

انگیزه تألیف

مؤلف می‌گوید ۳۰ سال عمر خود را روی این کتاب گذاشته تا بتواند درباره شرح حال صاحبان تصنیف، این اطلاعات را در ۸ جلد ارائه نماید.

نگارش کتاب در ۲ ذی‌الحجه ۱۲۸۶ق به پایان رسیده است. مؤلف می‌نویسد: به مناسبت شرح حال هر بزرگی در خصوص عقیده و مسلکی که داشته بحث دقیقی به عمل آورده و مسائل بسیاری را بر خلاف سایر کتب تراجم در مورد شهرها بیان کرده است.

شروح و تعلیقات

  • نفحات الروضات این کتاب تلخیص و مختصر روضات الجنات است. محمدباقر الفت اصفهانی آن را نوشته است. نفحات الروضات در مکتب القرآن تهران در ۱۴۱۳ق، به تحقیق و تعلیق سید احمد روضاتی منتشر شده است.
  • کلمات علی ساحل البحر أو حواشی الروضات این کتاب حاشیه ای بر روضات نوشت. محمدباقر الفت اصفهانی است و در مکتب القرآن تهران در ۱۴۱۳ق، به تحقیق و تعلیق سید احمد روضاتی منتشر شده است.

پانویس

  1. مدخل خوانساری، دایرة المعارف تشیع، ج ۷، ص ۳۱۷

منابع

  • امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۲۱ ق.
  • میرزا محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانة الادب، انتشارات خیام