باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

نیایش
مسجد جامع خرمشهر.jpg

دعای دوم صحیفه سجادیه، از دعا‌های صحیفه سجادیه امام سجاد(ع). این دعا در ۲۶ فراز تنظیم شده و موضوع اصلی آن درود بر نبی مکرّم اسلام، محمد(ص) است.

محتویات

آموزه‌های دعا

  • خداوند از هیچ کاری عاجز نیست، هرچند آن کار عظیم باشد، و هیچ چیز بر او پنهان نیست، هرچند کوچک باشد.
  • امت پیامبر، خاتم همه امت‌ها هستند (دین اسلام دین خاتم است).
  • امام شاهد بر اعمال امت است (امام بر خُرد و کلان رفتار ما علم دارد).
  • محمد(ص) امین وحی، بزرگوارتر از تمام خلق، برگزیده در میان بندگان، پیشوای رحمت، قافله‏‌سالار خوبی و کلید برکت است.
  • پیامبر(ص) در دعوت به سوی حق و اجرای فرمان خدا زحمات بسیاری کشید و سختی‌های طاقت‌فرسایی را تحمل کرد، به گونه‌ای که جانش را به زحمت انداخت و بدنش را هدف ناراحتی قرار داد و با نزدیکانش در افتاد و با قبیله‌اش جنگید و رشته خویشاوندی خود را گسیخت و نزدیک‌ترین بستگان خود را به علّت انکار حق، از خویش دور کرد و دورترین مردم را به‏ خاطر قبول دین، به خودش نزدیک کرد و حتی به دیار غربت هجرت نمود. خواست او این بود که دین خدا را عزیز کند.
  • درخواست جایگاهی رفیع در بهشت برای پیامبر(ص)، جایگاهی که هیچ فرشته مُقرِّب و پیامبر مرسلی ندارد.
  • قبولی شفاعت پیامبر(ص) برای اهل بیت پاکیزه‌اش و مؤمنان امتش.
  • وعده الهی قطعی است و او وفادار به عهدش است.

شرح‌ها

این دعا در این آثار شرح شده است:

شرح‌های فارسی

  • دیار عاشقان، اثر حسین انصاریان، جلد۲، صفحه ۲۱ تا ۳۵۶ (به صورت مفصل).
  • شهود و شناخت، اثر محمدحسن ممدوحی کرمانشاهی، جلد ۱، صفحه ۲۶۷ (به صورت مختصر).
  • شرح و ترجمه صحیفه سجادیه اثر سیداحمد فهری.
  • اسرار خاموشان اثر محمدتقی خلجی، جلد۲، صفحه ۱۱ تا ۱۳۱.
  • سیمای پیامبر اعظم در صحیفه سجادیه اثر محمد سلطان مرادی
  • محمد راز آفرینش : اثر سید جواد هاشمی

شرح‌های عربی

شرح‌های لغوی

آثاری که لغات دعا را توضیح داده و معنا کرده‌اند:

  • تعلیقات علی الصحیفه السجادیه اثر محمد بن مرتضی فیض کاشانی.
  • حل لغات الصحیفه السجادیه اثر محمدباقر شفیع حسینی.
  • شرح الصحیفه السجادیه اثر عزالدین جزائری.

متن و ترجمه دعا

دعای دوم صحیفه سجادیه

متن ترجمه[۱]
وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ بَعْدَ هَذَا التَّحْمِيدِ فِي الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ:

(۱) وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی مَنَّ عَلینَا بِمُحَمَّدٍ نَبِیهِ- صَلَّی اللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ دُونَ الْأُمَمِ الْمَاضِیةِ وَ الْقُرُونِ السَّالِفَةِ، بِقُدْرَتِهِ الَّتِی لَا تَعْجِزُ عَنْ شَی‏ءٍ وَ إِنْ عَظُمَ، وَ لَا یفُوتُهَا شَی‏ءٌ وَ إِنْ لَطُفَ.
(۲) فَخَتَمَ بِنَا عَلَی جَمِیعِ مَنْ ذَرَأَ، وَ جَعَلَنَا شُهَدَاءَ عَلَی مَنْ جَحَدَ، وَ کثَّرَنَا بِمَنِّهِ عَلَی مَنْ قَلَّ.
(۳) اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ أَمِینِک عَلَی وَحْیک، وَ نَجِیبِک مِنْ خَلْقِک، وَ صَفِیک مِنْ عِبَادِک، إِمَامِ الرَّحْمَةِ، وَ قَائِدِ الْخَیرِ، وَ مِفْتَاحِ الْبَرَکةِ.
(۴) کمَا نَصَبَ لِأَمْرِک نَفْسَهُ
(۵) وَ عَرَّضَ فِیک لِلْمَکرُوهِ بَدَنَهُ
(۶) وَ کاشَفَ فِی الدُّعَاءِ إِلَیک حَامَّتَهُ
(۷) وَ حَارَبَ فِی رِضَاک أُسْرَتَهُ
(۸) وَ قَطَعَ فِی إِحْیاءِ دِینِک رَحِمَهُ.
(۹) وَ أَقْصَی الْأَدْنَینَ عَلَی جُحُودِهِمْ
(۱۰) وَ قَرَّبَ الْأَقْصَینَ عَلَی اسْتِجَابَتِهِمْ لَک.
(۱۱) وَ وَالَی فِیک الْأَبْعَدِینَ
(۱۲) وَ عَادَی فِیک الْأَقْرَبِینَ
(۱۳) و أَدْأَبَ نَفْسَهُ فِی تَبْلِیغِ رِسَالَتِک
(۱۴) وَ أَتْعَبَهَا بِالدُّعَاءِ إِلَی مِلَّتِک.
(۱۵) وَ شَغَلَهَا بِالنُّصْحِ لِأَهْلِ دَعْوَتِک
(۱۶) وَ هَاجَرَ إِلَی بِلَادِ الْغُربَةِ، وَ مَحَلِّ النَّأْی عَنْ مَوْطِنِ رَحْلِهِ، وَ مَوْضِعِ رِجْلِهِ، وَ مَسْقَطِ رَأْسِهِ، وَ مَأْنَسِ نَفْسِهِ، إِرَادَةً مِنْهُ لِإِعْزَازِ دِینِک، وَ اسْتِنْصَاراً عَلَی أَهْلِ الْکفْرِ بِک.
(۱۷) حَتَّی اسْتَتَبَّ لَهُ مَا حَاوَلَ فِی أَعْدَائِک
(۱۸) وَ اسْتَتَمَّ لَهُ مَا دَبَّرَ فِی أَوْلِیائِک.
(۱۹) فَنَهَدَ إِلَیهِمْ مُسْتَفْتِحاً بِعَوْنِک، وَ مُتَقَوِّیاً عَلَی ضَعْفِهِ بِنَصْرِک
(۲۰) فَغَزَاهُمْ فِی عُقْرِ دِیارِهِمْ. (۲۱) وَ هَجَمَ عَلَیهِمْ فِی بُحْبُوحَةِ قَرَارِهِمْ (۲۲) حَتَّی ظَهَرَ أَمْرُک، وَ عَلَتْ کلِمَتُک، «وَ لَوْ کرِهَ الْمُشْرِکونَ‏».[۲]
(۲۳) اللَّهُمَّ فَارْفَعْهُ بِمَا کدَحَ فِیک إِلَی الدَّرَجَةِ الْعُلْیا مِنْ جَنَّتِک
(۲۴) حَتَّی لَا یسَاوَی فِی مَنْزِلَةٍ، وَ لَا یکافَأَ فِی مَرْتَبَةٍ، وَ لَا یوَازِیهُ لَدَیک مَلَک مُقَرَّبٌ، وَ لَا نَبِی مُرْسَلٌ.
(۲۵) وَ عَرِّفْهُ فِی أَهْلِهِ الطَّاهِرِینَ وَ أُمَّتِهِ الْمُؤْمِنِینَ مِنْ حُسْنِ الشَّفَاعَةِ أَجَلَّ مَا وَعَدْتَهُ
(۲۶) یا نَافِذَ الْعِدَةِ، یا وَافِی الْقَوْلِ، یا مُبَدِّلَ السَّیئَاتِ بِأَضْعَافِهَا مِنَ الْحَسَنَاتِ إِنَّک‏ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ‏.
دعای آن حضرت پس از این ستایش در درود بر رسول خدا:

(۱) سپاس خدایی را که بر ما منّت نهاد به وجود محمّد(ص) در میان امّت‏‌های گذشته و قرون سپری‌شده، به قدرت و توانی که از هیچ چیز هرچند بزرگ، ناتوان نباشد و هیچ چیز هرچند کوچک از نظرش نهان نماند.
(۲) و ما را خاتم همه امّت‌ها قرار داد و بر منکران حق و حقیقت گواه گرفت، و ما را از باب ایثار نعمت بر آنان که‌اندک بودند فزونی بخشید.
(۳) بارالها پس درود فرست بر محمد که امین وحی تو و بزرگوارتر از تمام خلق تو و بنده پسندیده در میان عبادِ توست، آن پیشوای رحمت، و قافله‏‌سالار خوبی، و کلید برکت،
(۴) چنان که او جان خویش را برای اجرای فرمان تو به زحمت انداخت
(۵) و در راه تو بدنش را هدف ناراحتی قرار داد
(۶) و در دعوت به سوی تو با نزدیکانش در افتاد
(۷) و برای خشنودی تو با قبیله خود جنگید
(۸) و در راه احیای دینت رشته خویشاوندی خود را گسیخت
(۹) و نزدیک‌ترین بستگان خود را به علّت انکار حق از خویش دور کرد،
(۱۰) و دورترین مردم را به‏ خاطر قبول دین تو به خود نزدیک فرمود،
(۱۱) و محض‏ تو با دورترین مردم دوستی کرد،
(۱۲) و با نزدیکترین آنان دشمنی نمود
(۱۳) و جانش را در رساندن پیام تو خسته کرد
(۱۴) و به جهت فراخواندن مردم به آیین تو به زحمت افکند،
(۱۵) و به نصیحت نمودن پذیرندگانِ دعوتت مشغول ساخت،
(۱۶) تا آنجا که به دیار غربت و محل دور از اهل و عشیره و مرکز سکونت و نشو و نما و تولّد و آرامگاه جانش هجرت نمود. خواست او این بود که دین تو را عزیز کند و علیه کافران یاری جوید،
(۱۷) تا جایی که هر چه درباره دشمنانت اراده کرده بود با پایداری به دست آورد
(۱۸) و آنچه در مورد عاشقانت تدبیر نموده بود انجام گرفت.
(۱۹) پس در حالی که از تو کمک می‏‌خواست، و در ضعف خود از تو نیرو می‏‌گرفت به ‏جنگ کافران برخاست
(۲۰) و تا پایان برنامه در پایگاه دیارشان مبارزه نمود
(۲۱) و در میان قرارگاهشان بر آنان هجوم برد،
(۲۲) تا فرمانت آشکار و کلمه‏‌ات برتری یافت، گرچه مشرکان‏ را خوشایند نبود.
(۲۳) بارالها مرتبه‏ او را به ‏سبب زحماتی‏ که در راه تو کشید به بالاترین درجات بهشت بالا بر،
(۲۴) تا اندازه‌‏ای که هیچ کس در هیچ مقام و منزلت با او یکسان نباشد، و در هیچ مرتبه با حضرتش برابر نگردد، و در آستانت هیچ ملک مقرب و پیامبر مرسل با او برابری نکند،
(۲۵) و قبول شفاعتش را در اهل بیت پاکیزه‏‌اش و مؤمنان از امّتش بیش از آنچه به‏ او وعده فرموده‏‌ای به او اعلام فرما.
(۲۶) ای خدایی که وعده‏‌ات نافذ است،‌ای آن که عهدت وفاست،‌ای مولایی که بدی‌ها را به چندین برابر به خوبی‌ها تبدیل می‏‌کنی، همانا که تو صاحب فضل عظیمی.

پانویس

منابع

  • انصاریان، حسین، دیار عاشقان: تفسیر جامع صحیفه سجادیه، چ۳، تهران: پیام آزادی، ۱۳۷۴ش.
  • جزائری، عزالدین، شرح الصحیفه السجادیه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۲ق.
  • حسینی مدنی، سید علیخان، ریاض السالکین فی شرح صحیفة سیدالساجدین، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۹ق.
  • خلجی، محمدتقی، اسرار خاموشان، قم: پرتو خورشید، ۱۳۸۳ش.
  • شفیع حسینی، محمدباقر، حل لغات الصحیفه السجادیه، مشهد: تاسوعا، ۱۴۲۰ق.
  • فضل‌الله، سید محمدحسین، آفاق الروح، ۲ج، بیروت: دارالمالک، ۱۴۲۰ق.
  • فهری، سیداحمد، شرح و ترجمه صحیفه سجادیه، تهران: اسوه، ۱۳۷۵ش.
  • فیض کاشانی، محمدبن مرتضی، تعلیقات علی الصحیفه السجادیه، تهران: مؤسسه البحوث و التحقیقات الثقافیه، ۱۴۰۷ق.
  • مغنیه، محمدجواد، فی ظلال الصحیفه السجادیه، چ۴، قم: دار الکتاب الاسلامی، ۱۴۲۸ق.
  • ممدوحی کرمانشاهی، حسن، شهود و شناخت: ترجمه و شرح صحیفه سجادیه، با مقدمه آیت‌الله جوادی آملی، چ۲، قم: بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.

پیوند به بیرون