باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

اطلاعات یاران امامان
نام کامل: حَریز بن عبداللّه سجستانی
خویشاوندان
سرشناس:
ابوحریز عبداللّه‌ بن حسین ازدی قاضی سجستان
علت وفات: به دست خوارج سجستان
از یاران: امام صادق (ع)
فعالیت‌های اجتماعی: قیام علیه خوارج سجستان، نگارش کتاب الصلاة، كتاب الصوم، كتاب النوادر و كتاب الزكاة

حَریز بن عبداللّه سجستانی؛ راوی‌، محدّث‌ و فقیه‌ شیعی قرن دوم هجری قمری است. پدرش قاضی سجستان بود. عموم روایات وی از زرارة بن اعین و محمد بن مسلم نقل شده است.

رجالیان شیعه اشاره كرده‌اند كه حریز چندین كتاب داشته است که از جمله اصول اربعمأة شمرده می‌شوند. اغلب روایات وی، راجع به نماز بوده که تقریباً تمام متن اثر مشهور حریز، كتاب الصلاة، در باب الصلاةِ کتب اربعه باقی‌مانده است. وی بدون اجازه امام صادق (ع)، علیه خوارج سجستان دست به شمشیر برد و به دست آنان کشته شد.

محتویات

ولادت و نسب

كنیه او را ابومحمد[۱] و ابوعبداللّه[۲] ذكر كرده‌اند. حریز از موالی (آزادشدگانِ)[نیازمند منبع] قبیله اَزْد، از قبایل ساكن در كوفه، بوده است. عقیلی[۳] از مُحدِّثی بصری به نام ابوحریز عبداللّه‌ بن حسین ازدی كوفی یاد كرده كه قاضی سجستان بوده است. به نظر می‌رسد، این محدث، با توجه به گرایش‌های شیعی و نیز كنیه‌اش، پدر حریز باشد.[۴] ابن‌ماكولا[۵] و ابن‌حجر عسقلانی[۶] وی را قطعاً پدر حریز دانسته‌اند. حریز نیز احتمالاً در كوفه به‌ دنیا آمده است.

اما او علی‌رغم اینكه كوفی بود، به سجستانی (نام قدیم سیستان) شهرت داشت. نجاشی [۷] سبب شهرت حَریز به سجستانی را اشتغال وی به تجارت روغن در سجستان دانسته، اما برقی،[۸]کشی[۹] و شیخ طوسی[۱۰] بدون اشاره به كار حریز، تنها از انتقال او از كوفه و سكونتش در سجستان سخن گفته‌اند. حریز در سجستان در درگیری با خوارج كشته شد. امام صادق (ع) حریز را به‌ سبب رفتارش در درگیری با خوارج سجستان، سرزنش كرده است.[۱۱]

فقیه

حریز از فقیهان برجسته عصر خود بوده و یونس‌ بن عبدالرحمان قمی وی را به‌اعتبار دانش گسترده‌اش در فقه ستوده[۱۲] و در منابع رجالی اهل سنّت نیز از او به عنوان یكی از مشایخ شیعه یاد شده است.[۱۳] كشی[۱۴]از گفتگوی میان حریز و ابوحنیفه، درباره برخی مسائل فقهی، گزارشی آورده است.

مشایخ

راویان روایت از حریز

آثار

  • کتاب الصلاه
  • کتاب نوادر[۲۲]
  • کتاب الزکاة
  • کتاب الصیام[۲۳]

روایات موجود در این کتب در جوامع حدیثی شیعه نقل شده است.

پانویس

  1. نجاشی، ص ۱۴۴
  2. كشی، ص ۳۸۵ ؛ شوشتری، ج ۳، ص ۱۶۴
  3. سفر۲، ص ۲۴۰
  4. مدرسی طباطبائی، ج۱، ص ۲۴۴
  5. ج۲، ص۸۶
  6. ج۳، ص۱۴
  7. نجاشی، ص۱۴۴
  8. ص ۴۱
  9. ص ۳۸۵
  10. ص ۱۶۲
  11. كشی، ص۳۳۶؛ نجاشی، ص۱۴۴ ـ ۱۴۵؛ شیخ صدوق، ص۲۰۷
  12. كشی، ص ۳۸۵
  13. دارقطنی، ج ۱، ص ۳۵۶
  14. ص ۳۸۴ ـ ۳۸۵
  15. دارقطنی، ج ۱، ص ۳۵۶
  16. ابن‌ماكولا،ج ۲، ص ۸۶
  17. كلینی، ج ۱، ص ۴۰، ۴۰۴
  18. كلینی، ج ۲، ص ۲۲۳
  19. کلینی، ج ۲، ص ۱۲۵، ۱۵۱، ۲۶۹
  20. شوشتری، ج ۳، ص ۱۶۸
  21. ابن‌ماكولا،ج ۲، ص ۸۶
  22. نجاشی، ص ۱۴۵.
  23. طوسی، ص ۱۶۲.

منابع

  • ابن‌ادریس حلّی، كتاب‌السرائر الحاوی لتحریرالفتاوی، قم، ۱۴۱۱ق.
  • ابن‌ حجر عسقلانی، لسان‌المیزان، چاپ عبدالفتاح ابوغده، بیروت، ۱۴۲۳ق.
  • ابن‌ ماكولا، الاكمال فی رفع‌الارتیاب عن المؤتلف و المختلف من الأسماء والكنی و الأنساب، چاپ عبدالرحمان‌بن یحیی معلمی یمانی، حیدرآباد، ۱۴۰۶ق.
  • ابن‌ندیم، الفهرست، انتشارات نگاه، تهران، ۱۳۸۴ش.
  • برقی، احمد، كتاب‌الرجال، چاپ جلال‌الدین محدث ارموی، تهران، ۱۳۴۲ش.
  • خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، بیروت، ۱۴۰۳ق.
  • دارقطنی، علی، المؤتلف و المختلف، چاپ موفق‌بن عبداللّه‌بن عبدالقادر، بیروت، ۱۴۰۶ق.
  • زراری، احمد، رسالة ابی‌غالب الزراری الی ابن‌ابنه فی ذكر آل اعین، چاپ محمدرضا حسینی، قم، ۱۴۱۱ق.
  • سرخه‌ای، احسان، كتب مسائل در نگارش‌های حدیثی با تأكید بر مسائل علی‌بن جعفر، علوم حدیث، ش ۳ و ۴ ، ۱۳۸۴ش.
  • شوشتری، محمدتقی، قاموس الرجال، جامعه مدرسین، قم.
  • شیخ صدوق، كتاب مَن لایحضُرُه‌الفقیه، چاپ علی‌اكبر غفاری، قم، ۱۴۱۴ق.
  • شیخ طوسی، فهرست كتب الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول، چاپ عبدالعزیز طباطبائی، قم، ۱۴۲۰ق.
  • شیخ مفید، الاختصاص، چاپ علی‌اكبر غفاری، قم.
  • عقیلی، محمد، كتاب‌الضعفاءالكبیر، چاپ عبدالمعطی امین قلعجی، بیروت، ۱۴۱۸ق.
  • عمادی حائری، محمد، درنگی در منابع مكتوب الایضاح، علوم حدیث، ش ۱، ۱۳۸۵ش.
  • قاضی نعمان، الایضاح، چاپ محمدكاظم رحمتی، بیروت، ۱۴۲۸ق.
  • كشی، محمد، اختیار معرفةالرجال، (تلخیص) محمدبن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد، ۱۳۴۸ش.
  • کلینی، محمد، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۶۳ش.
  • مدرسی طباطبائی، تربت‌ پاكان‌ آثار و بناهای قدیم‌ محدوده كنونی دارالمؤمنین‌ قم‌، ق، ۱۳۵۵ش‌.
  • نجاشی، احمد، فهرست اسماء مصنّفی الشیعة المشتهر ب رجال‌النجاشی، چاپ موسی شبیری زنجانی، قم، ۱۴۰۷ق.

پیوند به بیرون