باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

بنی‌اسرائیل

(تغییرمسیر از بنی اسرائیل)
فرش دستباف مربوط به وقایع بنی‌اسرائیل در بیابان سینا.

بنی اسرائیل، به دوازده فرزند یا قومی گفته می‌شود که به نام پدر و جدشان اسرائیل (یعقوب) نام گذاری شده‌اند. خداوند در قرآن ۴۱ بار از آنها یاد کرده است. اسرائیل و پسرانش به سبب قحطی در کنعان، به مصر رفتند و نسل آنها تا زمان موسی(ع) در مصر ماندند. پس از وفات موسی(ع)، یوشع و پس از وی، عصر داوران بنی‌اسرائیل شروع شد. آنان پادشاه نبودند و فقط به حل اختلافات می‌پرداختند. سال‌ها بعد، عصر پادشاهان بنی‌اسرائیل با طالوت و سپس داود و سلیمان(ع) آغاز شد. بعد از سلیمان(ع) فرزندش به پادشاهی رسید اما ده طایفه از بین دوازده طایفه بنی‌اسرائیل از او پیروی نکردند و فقط دو طایفه بنیامین و یهودا از او پیروی کردند و در منطقه‌ای به نام یهودا در اورشلیم ساکن شدند و نام یهودی از همین طایفه ریشه دارد. در دوران سلیمان(ع)‌ معبدی برای عبادت ساخته شده بود به نام هیکل سلیمان که به سبب اختلاف میان اقوام بنی‌اسرائیل و اشغال اورشلیم چند بار تخریب شد. آنها بعد از آنکه موسی(ع) به طور سینا رفت و مدتی غایب بود به گوساله‌پرستی روی آوردند. خداوند در قرآن از نعمت‌ها،‌ دستورات و توبیخ‌های فراوانی که به بنی‌اسرائیل داده است، نام می‌برد.

محتویات

تاریخچه

بنی‌ اسرائیل، به دوازده فرزند یا قومی گفته می‌شود که به نام پدر و جدشان اسرائیل (یعقوب) نام گذاری شده‌اند.[۱] خداوند در قرآن ۴۱ بار از آنها یاد کرده است.[۲] این قوم در نگاه عرب پیش از اسلام به دلیل برخورداری از کتاب آسمانی، مناسک دینی خاص و پیشینه تاریخی، اقلیتی فرهیخته‌تر دانسته می‌شدند. با وجود فرهنگ قرآنی صدر اسلام، بنی اسرائیل به منزله گروهی با هویت رقیب قرار گرفتند.[۳]

اسرائیل و پسرانش به سبب قحطی در کنعان، به مصر رفتند[۴] و نسل آنها تا زمان موسی(ع) در مصر ماندند و به رهبری موسی(ع) از فشار حکومت فرعون فرار و دوباره به کنعان بازگشتند. آنها حدود چهل سال در صحرای سینا سرگردان بودند[۵] تا اینکه پس از وفات موسی، یوشع جانشین وی شد و بتدریج کنعان را فتح کرد.[۶]

داوران بنی‌اسرائیل

پس از یوشع(ع) شخصیت‌های متعددی به رهبری بنی‌ اسرائیل پرداختند که داوران بنی‌ اسرائیل نامیده‌ می‌شوند. آنان پادشاه نبودند و فقط به حل اختلافات داخلی بنی‌ اسرائیل می‌پرداختند. آخرین داور بنی‌ اسرائیل سموئیل بود و بعد از ایشان، عصر پادشاهان بنی‌ اسرائیل با طالوت و سپس داود و سلیمان(ع) آغاز شد.[۷]

نقاشی گوستاو دوره نقاش معروف فرانسوی از کوروش، فتح بابِل و آزادی بنی‌اسرائیل.

ریشه یهود

به گفته عهد عتیق، سال‌ها پس از شروع پادشاهی و پس از رحلت سلیمان(ع)، فرزندش حکومت را به دست گرفت و چون وی به ستمکاری پرداخت، ده طایفه از طایفه‌های دوازده‌گانه بنی‌ اسرائیل از فرمان او سر باز زدند و تنها دو نوه یهودا و بنیامین در سرزمینی کوچکی به نام یهودا که شامل شهر اورشلیم(قدس) می‌شد برای او باقی ماند. و نام یهودی از اینجا می‌آید. ده نوه دیگر حکومت مستقلی به نام اسرائیل به رهبری یکی از سرداران سلیمان(ع) تشکیل دادند.[۸]

هیکل سلیمان

نام معبدی است که سلیمان(ع) در مدت هفت سال و نیم آن را بنا کرد. این معبد در اورشلیم بر کوه موریا بنا شده بود.[۹] بعد از جدایی بنی اسرئیل از یکدیگر، بُخْتُ‌النَّصْر پادشاه بابِل این معبد را تخریب می‌کند و این قوم به اسارت به بابِل برده شدند.[۱۰]مدتی بعد ایران قدرت یافت و کوروش، بابِل را فتح کرد و به بنی‌ اسرائیل اجازه داد به سرزمین خود برگردند. آنها دوباره معبد را بازسازی کردند ولی بعد از مدتی بین آنها اختلاف ایجاد شد و رومی‌ها که از حضور آنها احساس خطر می‌کردند، در سال ۷۰م اورشلیم را اشغال کردند و معبد سلیمان(ع) را برای مرتبه دوم خراب کردند و پس از آن بنی‌ اسرائیل به کلی در مناطق مختلف پراکنده شدند.[۱۱]

کاربرد واژه

بنی‌‌اسرائیل، در لغت به هر کدام از فرزندان یعقوب(ع) گفته می‌شود اما کاربرد اصطلاحی آن، یک قوم و ملت است؛ نه فقط فرزندان یعقوب(ع). زندگی بنی‌ اسرائیل، ویژگی‌ها و نوع برخورد خداوند با آنها و رفتار آنان با پیامبران، حوادث مختلف و متعددی دارد.[۱۲]

اگر چه قوم بنی اسرائیل پس از یعقوب(ع) و فرزندان او به وجود آمدند، ولی آنچه در قرآن بیشتر به عنوان مخاطب این‌ نام‌ قرار گرفته، پیروان و نسل پس از موسی(ع)است.[۱۳] در قرآن به واژه بنی‌اسرائیل ۱۲ نقیب نسبت داده‌اند که مفسران برای نقیب معانی مختلفی ذکر کردند[۱۴] از جمله:

  • رئیسان قوم.[۱۵]
  • شاهدانی که در برابر آنها خدا یا موسی(ع) با بنی‌اسرائیل بیعت کردند.[۱۶]
  • ضامنانی که خدا یا موسی(ع) از آنها عهد گرفت.[۱۷]
  • فرزندان اسرائیل.[۱۸]

کتب مقدس

اگرچه ترکیب بنی اسرائیل قرآنی است و این اصطلاح به صورت‌ مرکّب‌ نخستین بار در قرآن به کار رفته، اما در کتاب مقدس، حکایات‌ گوناگونی‌ درباره‌ فرزندان و نوادگان یعقوب(ع) بیان شده است.[۱۹] در کتاب مقدس درباره واژه بنی اسرائیل سه معنا مانند نسل اسرائیل (یعقوب)، گروهی از مومنان که اولاد روحانی خدا‌ به‌ شمار می‌آیند و ملک اسرائیل یا قبیله‌های ده‌گانه برای جدایی آنان از یهودا. اما آنچه‌ از‌ این کاربردها رواج بیشتری دارد و به صورت مطلق از این لفظ فهمیده‌ می‌شود معنای نخست این اصطلاح است.[۲۰]

ماجرای بنی اسرائیل و پدرشان اسرائیل در‌ عهد‌ عتیق از ماجرای قحطی کنعان و هجرت یعقوب(ع) به مصر آغاز می‌شود و در ادامه به مشکلات پیش روی بنی‌ اسرائیل و و حضور پیامبران متعددی در میان این قوم اشاره کرده است.[۲۱]

عید پِسَح

بعد از قتل و فشار حاکمان مصر به بنی‌اسرائیل، به‌ ادعای عهد عتیق، موسی(ع) به دستور خداوند برای نجات آنها؛ رهبران قوم را جمع کرد و از‌ آنان خواست برای نجات خود به منطقه کنعان برگردند تا از نعمت‌های آن بهره‌مند شوند. موسی و برادرش‌ هارون به مصر رفتند و با معجزه مشکلاتی را برای فرعون به وجود آوردند که او مجبور شد بنی‌اسرائیل را آزاد کند. یهودیان این روز رهایی را به عنوان‌ عید‌ پسح جشن می‌گیرند.[۲۲]

گوساله پرستی

بنابر گزارش عهد عتیق‌، موسی(ع) در برگشت از طور سینا تاخیر کرد و بنی‌ اسرائیل نزد هارون(ع) رفتند و از او خواستند که برای آنها خدایی بسازد که گوساله‌ای از طلا ساختند و آن را عبادت می‌کردند حضرت موسی(ع) با مشاهده گوساله پرستی بنی اسرائیل ناراحت شد و لوح سنگی را شکست و دوباره برای دریافت‌ آن چهل روز عبادت کرد، تا آنکه این لوح بار دیگر به او داده شد.[۲۳] قرآن این داستان را تقریبا به همین‌شکل نقل می‌کند جز اینکه هارون(ع)‌ را از ساختن بت مبرا دانسته و سازنده گوساله را فردی به نام سامری معرفی می‌کند.[۲۴]

پیامبران

ازمیان پیامبران بنی‌اسرائیل موسی و عیسی(ع) را اولوالعزم و صاحب شریعت می‌گویند. یعنی آزادانه به آنها قوانین و دستوراتی وحی شده که مامور ابلاغ آن بوده‌اند.[۲۵]

گروه دیگر پیامبرانی هستند که از خود شریعتی نداشته‌اند، بلکه مأمور تبلیغ شریعت و قوانینی بودهاند که در آن زمان وجود داشته است. برخی پیامبران بنی‌ اسرائیل از جمله یعقوب، یوسف، یوشع، هارون، داود، سلیمان، الیاس، الیسع، یونس، عزیر، زکریا و دیگر پیامبران از این جمله‌اند.[۲۶]

به نقل از برخی احادیث شیعه نخستین پیغمبر بنی اسرائیل موسی(ع) و آخرین پیغمبرشان عیسی(ع) بوده است و تمامی پیامبران قوم بنی‌اسرائیل را ششصد نفر دانسته‌اند.[۲۷]

نعمت‌های خداوند به بنی‌اسرائیل

بنی‌اسرائیل از اقوامی هستند که‌ قرآن‌ در موارد گوناگون به نعمت‌هایی که از آن برخوردار شده‌اند‌ اشاره‌ نموده است.[۲۸] این نعمت‌ها عبارتند از:

  • اعطای حکم(تشخیص خیر و شر)، نبوت و کتاب.[۲۹]
  • بهره‌مندی‌ از روزی‌ طیب‌.[۳۰]
  • سایه‌انداختن ابر برای حفظ بنی اسرائیل از گرمای بیابان.[۳۱]
  • برتری بر عالمیان.[۳۲]
  • نجات از دشمنان.[۳۳]
  • ایجاد بهترین مکان برای زندگی.[۳۴]
  • نشان دادن معجزات الهی.[۳۵]
  • نزول منّ و سلوی.[۳۶]

دستورهای خدا به بنی اسرائیل

خداوند در قرآن در برابر نعمت‌هایی که به بنی‌ اسرائیل‌ داده است از آنان می‌خواهد برخی از کارها را به جا بیاورند دستوراتی مانند:

  • وفای به‌ عهد‌.[۳۷]
  • ترس‌ از خدا.[۳۸]
  • ایمان به وحی.[۳۹]
  • عدم خلط حق و باطل و کتمان حق‌.[۴۰]
  • اقامه نماز و ادای زکات‌.[۴۱]
  • عبادت خدا، احسان به والدین و دست‌ گیری‌ از یتیمان و بینوایان.[۴۲]
  • گفتار نیکو.[۴۳]
  • پرهیز از زیاده‌روی.[۴۴]

مذمّت بنی‌ اسرائیل‌

بنی اسرائیل در آیات متعددی مزمت شده‌اند و در این آیات به عذاب‌هایی مانند لعن، کور دلی و رسوایی در دنیا و آخرت اشاره و این عذاب را به دلیل گناهان این قوم می‌داند.[۴۵] از جمله:

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مهروش، «بنی‌اسرائیل»،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱۲. ص۶۲۹.
  2. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۵
  3. مهروش، «بنی‌اسرائیل»،‌ ۱۳۸۳ش، ج۱۲. ص۶۲۹.
  4. پژوهشکده تحقیقات اسلامی، فرهنگ شیعه، ۱۳۸۶ش، ص۲۶۲.
  5. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  6. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  7. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۹۱ و ۹۳.
  8. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۹۵.
  9. حسن‌زاده آملی، دروس معرفت نفس، ۱۳۸۱ش، ص۶۱۵.
  10. فیض کاشانی، الأصفی فی تفسیرالقرآن، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۰۹.
  11. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۳.
  12. هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، ۱۳۸۵ش، ج۶، ص۲۹۴.
  13. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۸.
  14. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۸.
  15. طوسی‌، التبیان‌، بی‌تا، ج۳، ص۴۶۵.
  16. طوسی‌، التبیان‌، بی‌تا، ج۳، ص۴۶۵.
  17. قمی مشهدی، تفسیر کنز الدقائق، ۱۳۶۸ش، ج۴، ص۶۰.
  18. العروسی الحویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۸۷.
  19. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۶.
  20. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۶.
  21. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ص۵۶.
  22. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۶.
  23. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۹.
  24. توفیقی، ادیان بزرگ، ‌۱۳۸۹ش، ص۸۹.
  25. مطهری، مجموعه آثار،۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۶۸.
  26. مطهری، مجموعه آثار،۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۶۸.
  27. صدوق،‌ خصال، بی‌تا،‌ ج۲، ص۶۲۴.
  28. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۵۸.
  29. سوره جاثیه، آیه۱۶.
  30. سوره جاثیه، آیه۱۶.
  31. سوره بقره، آیه۵۷.
  32. سوره بقره، آیه۱۲۲.
  33. سوره طه، آیه ۸۰.
  34. سوره اسراء، آیه۱۰۴.
  35. سوره یونس، آیه۹۰.
  36. سوره طه، آیه۸۰.
  37. سوره بقره، آیه۴۵.
  38. سوره بقره، آیه۴۰.
  39. سوره بقره، آیه۴۱.
  40. سوره بقره، آیه۴۲.
  41. سوره بقره، آیه۴۳.
  42. سوره بقره، آیه۸۳.
  43. سوره بقره، آیه۸۳.
  44. سوره طه، آیه ۸۱
  45. روحی، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، ۱۳۸۴ش، ص۶۰.
  46. سوره بقره، آیه ۲۱۱.
  47. سوره بقره، آیه ۲۴۶.
  48. سوره شعراء، آیه۱۹۷
  49. سوره بقره، آیه ۸۵
  50. سوره مائده، آیه ۳۲.
  51. سوره مائده، آیه ۷۲.
  52. سوره مائده، آیه۱۱۰.
  53. سوره یونس، آیه ۹۳.
  54. سوره اسراء، آیه ۴.
  55. سوره بقره،‌ آیه ۴۴.
  56. سوره بقره،‌ آیه ۵۱.
  57. سوره بقره،‌ آیه ۵۵.
  58. سوره بقره،‌ آیه ۶۱.
  59. سوره بقره،‌ آیه ۲۴۷.
  60. سوره بقره،‌ آیه ۸۴ و ۸۵.

منابع

  • ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، ترجمه فهری، تهران، علمیه اسلامیه، چاپ اول، بی‌تا.
  • العروسی الحویزی، عبد علی بن جمعة، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
  • پژوهشکده تحقیقات اسلامی، فرهنگ شیعه، قم، نشر زمزم هدایت، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.
  • توفیقی، حسین، ادیان بزرگ، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد، چپ سیزدهم، ۱۳۸۹ش.
  • حسن زاده آملی، حسن، دروس معرفت نفس، قم،‌ انتشارات الف لام میم، چاپ اول، ۱۳۸۱ش.
  • روحی، ابوالفضل، «سیمای بنی‌اسرائیل در قرآن و عهدین»، در مجله معرفت، شماره ۹۵، آبان ۱۳۸۴ش.
  • طوسی محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت،‌دار احیاء التراث العرب، بی‌تا.
  • فیض کاشانی، ملا محسن، الأصفی فی تفسیرالقرآن، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
  • قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۸ش.
  • مطهری مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری،تهران، انتشارات صدرا، ۱۳۷۷ش.
  • مهروش، فرهنگ، «بنی‌اسرائیل»،‌ در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، نشر مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تهران،‌ ۱۳۸۳ش.
  • هاشمی رفسنجانی، اکبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۵ش.

پیوند به بیرون