باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

اولین مسلمان نخستین فردی است که به پیامبر اسلام ایمان آورد. اولین مسلمان بودن را افتخار و فضیلت‌ به‌شمار آورده‌اند. شیعیان حضرت خدیجه را اولین زن مسلمان و امام علی(ع) را اولین مرد مسلمان معرفی کرده‌اند.

محتویات

اهمیت

اولین مسلمان بودن را از افتخارات و فضیلت‌ها به‌شمار آورده‌اند.[۱] براساس برخی منابع، پیامبر اسلام اولین مسلمان بودن امام علی(ع)‌ را فضیلتی برای او دانسته است.[۲] برخی صحابه که ادعای اولین مسلمانی داشته‌اند نیز به این مسئله مباهات کرده‌اند.[۳]

حضرت خدیجه

مورخانی همچون بلاذری[۴] و ابن‌سعد[۵] در قرن سوم، ابن‌عبدالبر در قرن پنجم[۶]،‌ و ابن‌خلدون در قرن هشتم[۷]، حضرت خدیجه را اولین مسلمان معرفی کرده‌اند.

ابن‌اثیر ترتیب ایمان‌آورندگان را چنین می‌آورد: خدیجه، علی، زید بن حارثه و سپس ابوبکر.[۸]

برخی مورخان حضرت خدیجه را اولین زن ایمان آورنده و حضرت علی(ع) را اولین مرد ایمان آورنده معرفی کرده‌اند، بدون این‌که به مقدم بودن هیچ‌یک اشاره کنند.[۹] در مقابل برخی تصریح کرده‌اند حضرت خدیجه اولین انسانی بود که ایمان آورد.[۱۰]

برخی مورخان اجماع مسلمانان را بر این دانسته‌اند که حضرت خدیجه اولین ایمان آورنده به پیامبر اسلام بوده است[۱۱] و اختلافاتی که وجود دارد در مورد اولین مرد مسلمان است.[۱۲]

امام علی(ع)

براساس برخی روایات شیعه، پیامبر اسلام، امام علی(ع) را اولین مسلمان، اولین مؤمن[۱۳] و اولین فردی که او را تصدیق نمود، توصیف کرده است.[۱۴] شیخ طوسی روایتی از امام رضا(ع) نقل کرده که امام علی(ع)‌ را اولین ایمان‌آورنده به پیامبر اسلام معرفی می‌کند.[۱۵] خصیبی نویسنده شیعه قرن چهارم، امام علی(ع) را اولین مسلمان دانسته[۱۶] و علامه مجلسی ترتیب ایمان‌آورندگان را چنین می‌آورد: در ابتدا علی(ع)‌ سپس خدیجه و بعد جعفر بن ابی‌طالب ایمان آوردند.[۱۷] برخی محققان، اجماع شیعه را بر این دانسته‌اند که امام علی(ع) اولین مرد مسلمان بوده است.[۱۸]

برخی مورخان اهل سنت همچون طبری،[۱۹] ذهبی[۲۰] و دیگران[۲۱] نقل‌هایی بر اولین مسلمان بودن امام علی(ع)‌ نقل کرده‌اند.

ابوبکر

برخی اهل سنت نقل‌های را ذکر کرده‌اند که براساس آن ابوبکر اولین مسلمان بوده است.[۲۲]

مقریزی در کتاب «إمتاع الأسماع» ابوبکر را اولین مسلمانی دانسته که اهلیت حمایت و کمک به پیامبر اسلام را داشته است.[۲۳] ابن‌ حجر در کتاب «الإصابة» اولین مسلمان از کودکان را امام علی(ع)، از زنان خدیجه، از موالی زید بن حارثه و از بندگان را بلال حبشی دانسته او ابوبکر را اولین مرد آزاد می‌داند که مسلمان شد.[۲۴] در مقابل طبری از محمد بن سعد نقل می‌کند که ابوبکر بعد از ۵۰ نفر اسلام آورد.[۲۵]

برخی محققان معتقدند اینکه برخی منابع تاریخی ابوبکر را نخستین مسلمان دانسته‌اند، از لحاظ تاریخی زمینه‌ای نداشته و برخاسته از نزاع‌های مذهبی میان مسلمانان است.[۲۶]

براساس برخی نقل‌ها، زید بن حارثه اولین مسلمان بوده است.[۲۷]

پانویس

  1. مروجی طبسی، «امیرمؤمنان(ع) و پیشتازی در اسلام»، ص۷۲.
  2. ابن‌عقده کوفی، فضائل أمیرالمؤمنین علیه‌السلام، ۱۴۲۴ق، ص۲۴.
  3. ابن قتیبة، المعارف، ۱۹۹۲م، ص۱۶۹.
  4. بلاذری، أنساب الأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۷۱.
  5. ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۱۵.
  6. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۵۴۶.
  7. ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۴۱۰.
  8. ابن‌اثیر، أسد الغابة، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۳۰-۱۳۱.
  9. یعقوبی، تاریخ الیعقوبی،‌ دار صادر، ج۲، ص۲۳.
  10. صالحی دمشقی، سبل الهدی، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۰۰.
  11. ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۵۷.
  12. حسینی، «نخستین مومن و آگاهانه‌ترین ایمان»، ص۴۸.
  13. ابن شهر آشوب، مناقب آل أبی‌طالب، ۱۳۷۹ق، ج۲، ص۶.
  14. صفار، بصائر الدرجات، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۸۴.
  15. شیخ طوسی، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۳۴۳.
  16. خصیبی، الهدایة الکبری، ۱۴۱۹ق، ص۵۰.
  17. مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۶، ص۱۰۲.
  18. حسینی، «نخستین مومن و آگاهانه‌ترین ایمان»، ص۴۸.
  19. طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۳۱۰.
  20. ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۲۸.
  21. ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۰۹۰.
  22. طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۳۱۵؛ ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۹۶۵.
  23. مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۳۴.
  24. ابن‌حجر، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۸۴.
  25. طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۳۱۶.
  26. جعفریان، تاریخ سیاسی اسلام سیره رسول خدا، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۲۳۵.
  27. بلاذری، أنساب الأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۷۰.

منابع

  • ابن‌اثیر جزری، علی بن محمد، أسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق.
  • ابن‌اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت، دارصادر، ۱۳۸۵ق.
  • ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود، علی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
  • ابن‌خلدون، عبد الرحمن بن محمد، تاریخ ابن‌خلدون، تحقیق خلیل شحادة، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • ابن‌سعد کاتب واقدی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
  • ابن‌شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی‌طالب علیهم‌السلام، قم، علامه، چاپ اول، ۱۳۷۹ق.
  • ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبد الله، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • ابن‌قتیبة، عبدالله بن مسلم، المعارف، تحقیق: ثروت عکاشة، قاهرة، الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۹۲م.
  • ابن‌عقده کوفی، احمد بن محمد، فضائل أمیر المؤمنین علیه‌السلام، محقق و مصحح: عبدالرزاق محمدحسین حرز الدین، قم، دلیل ما، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق: سهیل زکار، ریاض زرکلی، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام سیره رسول خدا، قم، انتشارات دلیل، ۱۳۸۰ش.
  • حسینی، سید کرم حسین، «نخستین مومن و آگاهانه‌ترین ایمان»، مجله صراط، شماره۱۰، آبان۱۳۹۲ش.
  • خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، بیروت، البلاغ، ۱۴۱۹ق.
  • ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، تحقیق: عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم، دارالثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
  • صالحی دمشقی، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
  • صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم، محقق و مصحح: محسن بن عباسعلی کوچه باغی، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، تحقیق: محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • مروجی طبسی، «امیرمؤمنان(ع) و پیشتازی در اسلام»، مجله فرهنگ کوثر، شماره۷۵، پاییز۱۳۸۷ش.
  • مقریزی، تقی الدین، امتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، تحقیق: محمد عبدالحمید نمیسی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
  • یعقوبی، احمد بن أبی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دارصادر، چاپ اول، بی‌تا.