باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

امامزاده یحیی بن زید
بقعه یحیی بن زید در جوزجان افغانستان.jpg
مشخصات فردی
نام کامل: یحیی بن زید بن علی بن حسین علیه السلام
لقب: قتیل جوزجان
خویشاوندان: زید بن علی
ولادت: ۱۰۷ق مدینه
محل زندگی: مدینه، کوفه،خراسان
وفات: 126ق. ، جوزجان افغانستان
علت وفات: شهادت به دستور ولید بن یزید
مدفن: جوزجان
مشخصات دینی
از یاران: امام صادق(ع)
فعالیت‌ها: قیام علیه بنی امیه

امامزاده یحیی بن زید، در فاصله ۱.۵ کلیومتری شهر سرپل در ولایت سرپل افغانستان واقع است. در دهه ۱۳۸۰خورشیدی بنا و بارگاه جدیدی بر قبر یحیی بن زید ساخته شد که شامل ۲ طبقه و بخشهای مختلف است. هر سال در زمان تحویل سال نو خورشیدی، در مزار این امام‌زاده، و با حضور زائران علم بزرگی برافراشته می‌شود.

نام شخص مدفون در این مکان تا سال ۱۳۲۷ش مشخص نبوده و در بین اهالی، با نام «امام خُرد» مورد توجه بوده است. پس از آن بر اساس کتیبه‌ای قدیمی، شخص مدفون در بقعه، یحیی بن زید دانسته شد. یحیی بن زید، فرزند زید بن علی، در ۱۲۵ق در این محل در نبردی با حاکم اموی شهید شد.

محتویات

موقعیت

قبر یحیی بن زید در شهر سرپل افغانستان قرار دارد.[۱] این شهر در ولایت سرپل است که تا ۱۳۶۷ش جزیی از ولایت جوزجان بوده است.[۲] بدین خاطر در منابع تاریخی، محل شهادت و قبر یحیی بن زید، جوزجان ثبت شده است.

مدفن یحیی

نوشتار اصلی: قیام یحیی بن زید

بنا به منابع تاریخی، یحیی بن زید در جوزجان به شهادت رسیده است.[۳][۴] برخی شهادت وی را در قریه ارغوی جوزجان که اکنون قراغو نامیده می‌شود دانسته‌اند.[۵] منابع زیدیه نیز جوزجان را محل شهادت و دفن یحیی می‌دانند.[۶] دعبل خزاعی، در شعر خود بنام قصیده تائیه، به قبر شهیدی از اهل بیت در جوزجان اشاره نموده است:


و اخری بارض الجوزجان محلها و قبر بباخمری لدی الغربات
کشف الغمة، (الطبعة القدیمة)، ج۲، ص۳۲۳


بقعه‌ای که امروزه مزار یحیی بن زید قلمداد می‌شود، تا سال ۱۳۲۷ش به نام «امام خُرد» شهرت داشته و در سال ۱۳۲۷ش پس از خواندن کتبیه موجود در بقعه و تطبیق آن بر تاریخ، شخص دفن شده در آن، یحیی بن زید دانسته شد.[۷] در زمان ناصرالدین شاه قاجار، علاءالدوله بقعه‌ای بر این مزار بنا گذاشت.[۸]

مشخصات بنای زیارت‌گاه

در دهه ۱۳۸۰خورشیدی بنا و بارگاه جدیدی بر قبر یحیی بن زید ساخته شد که شامل ۲ طبقه است و چند اتاق و رواق مخصوص امور فرهنگی و اداری، مهمان‌سرا و آسایشگاه خدام و زوار در آن درنظر گرفته شده است.[۹] ارتفاع طبقه اول ۴.۵ متر است. یک مناره در قسمت ورودی شرقی بنا به بلندی ۲۲ متر ساخته شده است. همچنین گنبد این بنا حدود ۲۵ متر ارتفاع، و ۱۶ ستون دارد. صحن مرکزی این بنا نیز به مساحت ۴۶۲۱ متر مربع، و دارای ۴ درب ورودی است. همچنین در قسمت شمالی بنا، ۸۵۰ متر مربع برای ساخت تأسیسات شامل منبع آب، آشپزخانه و سردخانه ایجاد شده است.[۱۰]

همه ساله در آستانه تحویل سال نو خورشیدی، مزار این امامزاده، از سرتاسر افغانستان زائران را به سوی خود جلب می‌کند. در لحظه تحویل سال نو در جوار مزار، عَلَم بزرگی با حضور مقامات دولتی و شخصیت‌های مذهبی و عموم مردم بر افراشته می‌شود و تا ۴۰ روز هم‌چنان بر افراشته می‌ماند و در روز چهلم با انجام مراسمی علم به جایگاه اصلی خود در داخل زیارتگاه باز می‌گردد.[۱۱]

مطالعه بیشتر

  • آفتاب جوزجان:بررسی قیام امامزاده یحیی بن زید علی بن الحسین(ع) نوشته سیدحسن احمدی نژادبلخی بلخابی
  • خورشید جوزجان: سیره و قیام یحیی بن زید(ع) نوشته محمدعلی اندیشه خراسانی
  • سردار بی‌سر: پژوهشی درباره امامزاده یحیی بن زید، نوشته محمدعلی اندیشه
  • قیام یحیی بن زید(ع):بررسی زندگانی و قیام یحیی بن زید شهید(ع) و بقاع منسوب به وی در شهرهای جوزجان افغانستان، میامی مشهد، گنبد کاووس، کلیدرنیش نوشته محمدمهدی فقیه بحرالعلوم که توسط نشر وقوق منتشر شده است.

پانویس

منابع