باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

الکنی و الالقاب
کتاب الکنی و الالقاب.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ عباس قمی
تاریخ نگارش: ۱۳۵۷ق
موضوع: رجال
زبان: عربی
ناشر: کتابخانه صدر
تاریخ نشر: ۱۳۹۷ق
مجموعه: ۳ جلد

اَلْکُنی وَ الْاَلْقاب کتابی به زبان عربی در سه جلد تألیف شیخ عباس قمی (متوفای۱۳۵۹ق). وی در این کتاب، به معرفی علمای مشهور شیعه و سنی و بسیاری از شعرا، ادبا و امرای نامدار پرداخته است. او در خلال معرفی اشخاص به نکات ادبی، اخلاقی، علمی و اشعار و لطایف هم اشاره می‌کند. این کتاب به زبان فارسی برگردانده شده و پژوهش‌هایی هم پیرامون آن صورت گرفته است.

محتویات

معرفی مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ عباس قمی

عباس بن محمد رضا القُمی (۱۲۹۴-۱۳۵۹ق) مشهور به شیخ عباس قمی و نیز محدّث قمی عالم شیعه قرن چهاردهم قمری است. او محدّث، مورخ و خطیب بود. مفاتیح الجنان، سفینة البحار و منتهی الآمال از مشهورترین تألیفات اوست. محدث قمی در سال ۱۳۵۹ ق در نجف درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب (ع) دفن شد.

روش مؤلف

محدث قمی در مقدمه کتاب می‌نویسد که بسیاری از علمای شیعه و سنی، شعرا و همچنین ادبا و اُمَرایی را که به کنیه یا لقب شهرت داشتند، یافته و به حالات مهم آن‌ها بسنده کردم. وی تصریح می‌کند که به فواید مهم علمی، ضبط نام دقیق افراد و اشعار فارسی توجه داشته و برخی کسانی که به اسم مشهور بودند را هم آورده است.[۱] محمد هادی امینی در مقدمه تحقیق کتاب می‌نویسد که شیخ عباس قمی در نگارش این کتاب از ۲۳۵ منبع استفاده کرده است.[۲]

تاریخ نگارش و محتوا

تاریخ تألیف الکنی و الالقاب در سال ۱۳۵۷ق در بعلبک در کشور لبنان و دو سال قبل از وفات محدث قمی بوده است.[۳]

تعداد همه افرادی که در کتاب ذکر شده‌اند، ۱۵۳۸ نفر هستند.

  • باب اول: نام افرادی که با «اَبْ» شروع شده (۱۹۸ نفر)
  • باب دوم: نام افرادی که با «اِبْن» شروع شده (۵۳۰ نفر)
  • باب سوم: نام افرادی که با «نَسَب و لَقَب» شروع شده (۸۱۰ نفر).[۴]

رموز کتاب

مؤلف اثر، هنگامی که از برخی کتب نام می‌برد، از آنها به صورت رمزی استفاده می‌کند.

تلخیص، ترجمه و چاپ

خود شیخ عباس قمی کتابش را خلاصه کرده و هدیة الاحباب نام نهاده است.

کتاب بقایا الاطیاب.jpg

«مشاهیر دانشمندان اسلام»، عنوان ترجمه فارسی الکنی و الالقاب است که محمدجواد نجفی، محمد باقر کمره‌ای و محمد شریف رازی هر یک از مجلدات آن را به انجام رساندند و در سال ۱۳۵۰ش در تهران و کتابفروشی اسلامیه به چاپ رسیده است.

چاپ‌های کتاب هم از این قرار است:

سید محمدرضا حسینی اعرجی حائری (متوفای ۱۳۷۹ش) از عالمان کربلا، تتمه ای برآن نگاشته و نام آن را «بقایا الاطیاب فی تتمة الکنی و الالقاب» (نام دیگر: حدائق الشریعة فی تراجم علماء الشیعة) گزارده است. او تنها به زندگی نامه علمای شیعه پرداخته و کنیه و القاب در آن رعایت نشده است. نسخه عکسی این اثر در مرکز احیای تراث اسلامی نگهداری می‌شود.[۷]

پانویس

  1. قمی، الکنی و الالقاب، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۴.
  2. قمی، الکنی و الالقاب، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۲۶.
  3. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۷۴۳.
  4. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۷۴۲.
  5. قمی، الکنی و الالقاب، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۴۰.
  6. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۲۳.
  7. محدث ربانی، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۴۲۳.

منابع

  • کنگره بزرگداشت، محدث ربانی، نور مطاف، قم، ۱۳۸۹ش.
  • قمى، عباس، الكنى و الالقاب، تهران، مكتبه صدر. ۱۳۹۷ق.