باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

السقیفة (کتاب)

السقیفه
Saghife.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده: محمدرضا مظفر
تاریخ نگارش: ۱۳۵۳ق
زبان: عربی
قطع: رقعی
اطلاعات نشر
ناشر: موسسه الاعلمی للمطبوعات
تاریخ نشر: ۱۳۹۲ق

السقیفة کتابی درباره وقایع پس از رحلت پیامبر اسلام و جانشینی که توسط محمدرضا مظفر (متوفای ۱۳۸۳ق) به زبان عربی نوشته شده است. نویسنده مدعی است در این کتاب به‌دور از تعصبات مذهبی و قومی واقعه سقیفه را بررسی کرده است. تدابیر پیامبر(ص) برای بعد از رحلت خود، تجمع در سقیفه بنی‌ساعده، سخنان مهاجرین و انصار، مواضع حضرت علی(ع) از جمله مباحث کتاب است. این کتاب به زبان‌های فارسی، انگلیسی و اردو ترجمه شده است.

محتویات

موضوع

السقیفه کتابی است که جریان رحلت پیامبر اسلام(ص) و اختلافات پس از رحلت وی را بررسی می‌کند. نویسنده در این کتاب با استفاده از متون شیعه و سنی به بازخوانی این مقطع از تاریخ اسلام می‌پردازد.

نویسنده

نوشتار اصلی: محمدرضا مظفر

محمدرضا مظفر (۱۳۲۲-۱۳۸۳ق) در حوزه علمیه نجف تحصیل کرد[۱] و در راستای گسترش فرهنگ و علوم‌اسلامی جمعیت منتدی النشر، مدارس منتدی و دانشکده فقه در نجف را تأسیس نمود.[۲] کتاب‌های اصول فقه و المنطق از آثار او است که در حوزه‌های علمیه تدریس می‌شوند.[۳]

روش نگارش

مظفر وظیفه‌ اندیشمندان را بالابردن سطح آگاهی توده مردم می‌دانست که از نظر او این کار باید با انصاف از جانب شیعه و سنی باشد. مباحثه‌ها و مناظره‌های سودبخش در فضایی آزاد باید انجام شود و نویسندگان منصف اعم از شیعه و سنی، حقایق اسلامی را آن طور که هست، بنگارند تا بدین وسیله گرایش‌های تعصب‌آمیز از بین برود و مردم از تقلید بی‌اساس رهایی یابند.[۴]

ترجمه کتاب السقیفه چاپ سال ۱۳۷۳ش در قم
ترجمه کتاب السقیفه چاپ سال ۱۳۹۵ در قم

مظفر معتقد است مورخ باید در نوشته خود با زدودن غبار تعصبات قومی، قبیله‌ای، دینی، وطنی و... از فکر و اندیشه خود، به بررسی و بیان تاریخ بپردازد تا به روشن شدن حقیقت کمک کند.[۵] او می‌گوید که خودش باهمین روش به بررسی ماجرای سقیفه در این کتاب می‌پردازد.[۶]

محتوا

کتاب السقیفة در چهار فصل تدوین شده است: فصل اول: نویسنده در فصل اول سؤالاتی مطرح می‌کند و با استناد به روایات سعی می‌کند پاسخ سؤالات را بدهد او می‌پرسد آیا پیامبر از اتفاقات بعد از رحلت خود آگاهی و اطلاعی داشتند یا خیر؟[۷] و در صورت مثبت‌بودن پاسخ آیا راه‌حلی برای جلوگیری از وقوع این حادثه اتخاذ کردند؟ آیا این احتمال که اهل سنت ادعا میکنند که رسول خدا در این موضوع هیچ موضعی نداشته و آن را به عهده امت واگذار نموده است صحت دارد؟[۸] و آنگاه نویسنده روایاتی را از آن پیامبر درباره امیرالمؤمنین(ع) و نیز ابوبکر بیان می‌کند تا صلاحیت هر یک را از دیدگاه رسول خدا برای خلافت بررسی کند.[۹]

فصل دوم: نویسنده در فصل دوم اقدامات پیامبر برای جلوگیری از اختلاف امت اسلام را بررسی می‌کند که از جمله آن به اعزام جیش اسامه استناد می‌کند.[۱۰] درخواست قلم، دوات و کاغذ برای نوشتن وصیتنامه در موضوع خلافت را دیگر اقدام پیامبر برای جلوگیری از اختلاف می‌داند.[۱۱]

فصل سوم: نشست و گفتگوهای سقیفه محور فصل سوم است[۱۲] نویسنده، انگیزه حضور مهاجرین[۱۳] و انصار[۱۴] در اجتماع سقیفه را بررسی کرده و همچنین خطبه‌های حاضرین در سقیفه را بررسی می‌کند.[۱۵] وقایع زمینه‌ساز بیعت با ابوبکر بخش دیگر این فصل است.[۱۶]

فصل چهارم:‌ مواضع امیرالمؤمنین(ع) در برابر سقیفه[۱۷] و رفتار امام علی در برابر خلفا را بررسی می‌کند.[۱۸]

ترجمه

  • کتاب السقیفة توسط محمدجواد حجتی کرمانی به زبان فارسی ترجمه شده و در سال ۱۳۷۳ش با عنوان «اسرار سقیفه» توسط انتشارات انصاریان در قم منتشر شده است.[۱۹]
  • سیدغلامرضا سعیدی کتاب السقیفة را به زبان فارسی ترجمه کرده است و با عنوان «ماجرای سقیفه» و با مقدمه سیدمحمود خسروشاهی توسط انتشارات انصاریان در سال ۱۳۹۵ش منتشر شده است.[۲۰]
  • کتاب السقیفة توسط سیدحسین مهدی‌الحسینی به زبان اردو ترجمه شده و توسط انتشارات انصاریان منتشر شده است.[۲۱]
  • حسن محمد نجفی این کتاب را به[۲۲] زبان انگلیسی ترجمه کرده که توسط انتشارات انصاریان چاپ شده است.

پانویس

  1. سلیمانی‌فر، راه‌کارهای تقریبی محمدرضا مظفر، ص۱۴.
  2. سلیمانی‌فر، راه‌کارهای تقریبی محمدرضا مظفر، ص۱۵.
  3. سلیمانی‌فر، راه‌کارهای تقریبی محمدرضا مظفر، ص۱۶.
  4. سلیمانی‌فر، راهکارهای تقریبی محمدرضامظفر، ص۱۸.
  5. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۱.
  6. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۵.
  7. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۲۶.
  8. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۳۰.
  9. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۵۵ و ص۴۷.
  10. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۷۲.
  11. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۸۱.
  12. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۹۴.
  13. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۲۳.
  14. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۹۷.
  15. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۲۵.
  16. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۳۷.
  17. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۴۸.
  18. مظفر، السقیفة، ۱۳۹۲ق، ص۱۶۰.
  19. «اطلاعات کتاب اسرار سقیفه‌ "یک‌ بحث‌ جالب‌ تاریخی‌"»
  20. مظفر، السقیفه، ۱۳۹۵ش.
  21. مظفر، سقیفه، ۱۳۱۶ق.
  22. «انتشارات انصاریان»، سایت کتاب قم

منابع

  • سلیمانی‌فر، ندا، راهکارهای تقریبی محمدرضامظفر، مجله مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، شماره۲۶، زمستان۱۳۹۰ش.
  • مظفر، محمدرضا، السقیفه، لبنان، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۲ق.
  • مظفر، محمدرضا، سقیفه، ترجمه سیدحسین مهدی‌الحسینی، قم، انتشارات انصاریان، ۱۳۱۶ق.
  • مظفر، محمدرضا، سقیفه، ترجمه سیدغلامرضا سعیدی، قم، انتشارات انصاریان، ۱۳۹۵ش.
  • «اطلاعات کتاب اسرار سقیفه‌ "یک‌ بحث‌ جالب‌ تاریخی‌"»، پایگاه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تاریخ بازدید ۱۳۹۶/۸/۲۴.
  • «اطلاعات کتاب سقیفه، ترجمه محمد حسن نجفی»، انتشارات انصاریان، تاریخ بازدید ۱۳۹۶/۸/۲۹.