باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

الذریة الطاهرة
کتاب الذریة الطاهرة.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: ابو بشر دولابی (متوفای ۳۱۰)
موضوع: اهل بیت
سبک: روایی
زبان: عربی
مجموعه: یک جلد
اطلاعات نشر
ناشر: دارالسلفیة
تاریخ نشر: ۱۴۰۷ق

ألذُّریةُ الطّاهِرَة اثر ابو بشر دولابی مؤلف قرن چهارم، با موضوع اهل بیت پیامبر (ص). این کتاب که با استناد به ۲۲۹ روایت به شیوه حدیثی نوشته شده، علیرغم ذکر فضائل و مناقب اهل بیت، در بین شیعیان شهرت چندانی نداشته است.

محتویات

درباره مؤلف

ابو بشر محمد بن احمد دولابی (متوفای ۳۱۰) منسوب به قریه دولاب است که هم در بغداد و هم در ری چنین محلی وجود داشته است. با این حال خانواده او در بغداد زیسته‌اند و مؤلف از آنجا به شهرهای دیگر رفته است. وی به مصر و شام سفر کرده و مدتی طولانی در طلب حدیث بوده است. او را از موالی انصار دانسته و در عین حال از اصالت رازی او سخن گفته‌اند. پدر وی نیز اهل علم بوده است. دولابی را آگاه به علم حدیث و تاریخ دانسته‌اند هرچند برخی رجالیون اهل سنت او را تضعیف کرده‌اند. ظاهراً این تضعیف ناشی از اختلافات درون فرقه‌ای اهل سنت است.[۱]

محتوای کتاب

موضوعاتی که دولابی در این کتاب به آن پرداخته، عبارت است از: حضرت خدیجه، ازدواج‌های او و فرزندانش، حضرت فاطمه (س)، ازدواج او و فرزندانش، حسنین (ع)، مسند آنان و مناقب این خانواده. مؤلف، چینش تاریخی روایات خود را رعایت کرده و به ترتیب وقوع حوادث به آنها پرداخته است هر چند ذیل نام حسنین (ع) و بیان روایات مسند آنان، فاصله‌ای میان احادیث اهل بیت ایجاد شده است.[۲]

روش تألیف

شیوه نگارش کتاب، حدیثی است. بر اساس شمارش مصحح، تعداد ۲۲۹ حدیث با سلسله اسناد در آن ذکر شده است.[۳]

عدم شهرت کتاب

با وجود قدمت و اهمیتی که این کتاب دارد و با آنکه مؤلف از اهل سنت است و علی القاعده اخبار فضائل اهل بیت که توسط او نقل شده، باید در کتب شیعیان رواج می‌داشت لیکن کتاب چندان مشهور نیست و مؤلفان بعدی نیز به‌اندازه کافی از آن نقل نکرده‌اند. محقق کتاب، یکی از عوامل عدم شهرت کتاب را اختلافات فرقه‌ای و وجود کتاب در شام دانسته است.[۴]

نسخ

  • نسخه‌ای در کتابخانه حسن حسنی عبدالوهاب صمادحی در تونس.
  • نسخه‌ای در کتابخانه کوپریلی در استانبول.
  • نسخه‌ای در کتابخانه احمدیه در مسجد جامع زیتونه در تونس.
  • نسخه‌ای در کتابخانه ملی تونس.
  • نسخه‌ای در کتابخانه عمومی امام حکیم در نجف.[۵]

تحقیق و چاپ

سید محمدجواد حسینی جلالی با احیاء و تحقیق این اثر محقق کتاب در مقدمه نسبتاً مفصلی، علاوه بر معرفی کتاب و مؤلف آن، اسناد و راویان وی را آورده است. وی همچنین در پاورقی‌ها، به دیگر منابعی که احادیث این کتاب در آنها یافت می‌شود اشاره می‌کند. این کتاب در قم به همت جامعه مدرسین در سال ۱۴۱۸ق منتشر شد.

پانویس

  1. دولابی، الذریة الطاهرة، ۱۴۱۸ق، ص۶-۲۰.
  2. دولابی، الذریة الطاهرة، ۱۴۰۷ق، برگرفته از فهرست کتاب.
  3. کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.
  4. دولابی، الذریة الطاهرة، ۱۴۱۸ق، ص۵.
  5. طباطبایی، اهل البیت فی المکتبة العربیة، ۱۴۱۷ق، ص۱۸۰-۱۸۶.

منابع

  • دولابی، محمدبن احمد، الذریة الطاهرة، تحقیق سید محمدجواد حسینی جلالی، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۸ق.
  • دولابی، محمدبن احمد، الذریة الطاهرة، تحقیق سعد مبارک حسن، کویت، دارالسلفیة، ۱۴۰۷ق.
  • طباطبایی، عبدالعزیز، أهل البیت فی المکتبة العربیة، قم، آل البیت، ۱۴۱۷ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.