باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

استمناء یا خود ارضایی، به معنای خارج کردن منی از غیر راه آمیزش، با دست و مانند آن است. استمناء به دو صورت حرام و حلال تقسیم می‌شود. برخی از عالمان استمناء حرام را از گناهان کبیره‌ای دانسته‌اند که در احادیث از آن نهی شده است.عقوبت استمناء تعزیر است، که حاکم شرع مقدار آن را تعیین می‌کند. اسمتناء باعث جنابت و بطلان روزه می‌شود.

محتویات

مفهوم

استمناء به معنی خارج کردن منی همراه با قصد آن است و به هرگونه خارج شدن منی استمناء گفته نمی‌شود. مفهوم امناء خارج کردن منی با قصد انزال یا بدون آن است؛ اما بیشتر به معنای خارج کردن منی بدون قصد آن به کار رفته است.[نیازمند منبع] از این موضوع در باب‌های صوم، اعتکاف، حج و حدود سخن گفته شده است.[۱]

در قرآن و احادیث

فقیهان شیعه برای بررسی حکم استمناء، به جز دلیل اجماع به آیه ۶ سوره مؤمنون استناد کرده‌اند، که بر اساس آن هر گونه لذت جنسی به جز طریق همسر و کنیز ممنوع شده است.[۲]

در احادیث چندی از استمناء نهی شده است، ابن احادیث در وسائل الشیعه ذیل باب تحریم استمناء آمده‌اند.[۳] همچنین بنابر روایتی کسی که استمناء کند خدا به او نظر نمی‌کند.[یادداشت ۱]

استمناء حرام و استمناء حلال

استمناء را می‌توان به دو صورت حرام و حلال تقسیم کرد. به فتوای برخی از فقیهان شیعه اگر استمناء توسط همسر و کنیز باشد حلال و در غیر این صورت حرام است. و بعضی آن را جزء گناهان کبیره دانسته‌اند.[۴] از سوی دیگر به نظر برخی دیگر از فقیهان شیعه استمناء با دست کنیز و همسر نیز حرام است.[۵]

آثار و نتایج فقهی

  • جنابت: استمناء موجب جنابت است که آثاری را، مانند وجوب غسل[۶] و حرمت مسّ کلمات قرآن را دارد.[۷]
  • بطلان روزه: استمناء حتّی به نحو حلال، موجب بطلان روزه است و بر بطلان عمدی روزه ماه رمضان، قضا و کفّاره مترتّب می‌شود.[۸]
  • بطلان اعتکاف: استمناء اعتکاف را در صورتی که در روز رخ دهد، باطل می‌کند.[۹]
  • استمناء بر مُحرِم حرام و موجب کفّاره است[۱۰] و کفّاره آن یک شتر است؛[۱۱] اما در بطلان حج به معنای اتمام حج فعلی و اعاده آن در سال آینده، در صورتی که عمل یاد شده پیش از وقوف در مشعرالحرام رخ دهد، اختلاف است.[۱۲] برخی در مسئله توقّف کرده‌اند.[۱۳]

راه اثبات و کیفر

استمناء در دادگاه از دو طریق ثابت می‌شود؛ نخست با گواهی دو مرد عادل[۱۴] دیگر با دو بار اقرار استمناءکننده. البته برخی از فقها یک بار اقرار را نیز کافی می‌دانند.[۱۵] برخی قدما یک بار اقرار را موجب ثبوت آن ندانسته‌اند.[۱۶]

کیفر استمناء، تعزیر است که مقدار و چگونگی آن توسط حاکم شرع تعیین می‌شود.[۱۷] در صورت تکرار این عمل، مجازات شدیدتری برای آن در نظر گرفته شده است.[۱۸]

عوارض و درمان

از دیدگاه برخی پزشکان، خودارضایی بیماریی است که عوارضی را به دنبال دارد. برخی عوارض آن عبارتند از:

پیامدهای جسمانی: ضعف بینایی، ضعف قوای جسمانی، عقیم شدن، ضعف مفاصل، لرزش دست.

پیامدهای روحی و روانی: ضعف حافظه و حواس‌پرتی، اضطراب، انزوا، افسردگی، بی‌نشاطی، پرخاشگری، کسالت دائمی، ضعف اراده.

عوارض اجتماعی: ناسازگاری خانوادگی، بی‌میل شدن به همسر و ازدواج، ناتوانی در ارتباط جنسی، دیر ازدواج کردن.[۱۹]

منابع بیشتر مربوط به عوارض و درمان آن:

  • کتاب آنچه که یک جوان باید بداند، نویسنده: سیلوانوس استال، ترجمه: دکتر نصرت الله کاسمی، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی با همکاری مؤسسه انتشارات فرانکلین، ۱۳۵۴.
  • کتاب مشکلات جنسی جوانان، نوشته ناصر مکارم شیرازی، انتشارات نسل جوان، ۱۳۸۰.
  • کتاب دنیای نوجوان، محمدرضا شرفی، مؤسسه فرهنگی منادی تربیت، ۱۳۸۶.
  • کتاب بلوغ(از مجموعه چه می‌دانم؟)، موریس دبس، ترجمه: حسن صفاری، انتشارات علمی.
  • کتاب «تعلیم و تربیت» کانت، ترجمه دکتر غلامحسین شکوهی، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۴.

پانویس

  1. ابن حمزه، الوسیلة، ۱۴۰۸ق، ص۱۵۹؛ شیخ مفید، المقنعه، ۱۴۱۰ق، ص۷۹۱.
  2. شیخ طوسی، المبسوط، ۱۳۸۸ق، ج۴، ص۲۴۲؛ قطب الدین راوندی، فقه القرآن، ۱۴۰۵ق، ج۲، ص۱۴۴.
  3. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۱۶ق، ج۲۰، ص۳۵۲-۳۵۵؛ محدث نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۳۵۶.
  4. علامه مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۴ق، ج۱۰۱، ص۳۰.
  5. علامه حلی، تذکرة الفقها(تک جلدی)، ۱۳۸۸ق، ص۵۷۷.
  6. توضیح المسائل مراجع (محشی)، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۴.
  7. توضیح المسائل مراجع (محشی)، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۹، مساله ۳۵۵.
  8. سید مرتضی، الانتصار، ۱۴۱۵ق، ص۱۷۸؛ محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۱۷۲.
  9. علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۶، ص۲۵۷.
  10. ابن حمزه، الوسیلة، ۱۴۰۸ق، ص۱۵۹؛ علامه حلی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۷، ص۳۸۱.
  11. نجم الدین حلی، ایضاح الترددات الشرایع، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۲۳۱
  12. ابن حمزه: استمنا در عمره مفرده موجب بطلان، قضا و کفاره است. ابن حمزه، الوسیله، ۱۴۰۸ق، ص۱۵۹.
  13. محقق سبزواری، ذخیرة المعاد، مؤسسة آل البیت، ص۶۱۹.
  14. شیخ مفید، المقنعه، ۱۴۱۰ق، ص۷۹۱؛ نجفی، جواهر الکلام، چاپ هفتم، ج۴۱، ص۶۴۹.
  15. نجفی، جواهر الکلام، چاپ هفتم، ج۴۱، ص۶۴۹.
  16. ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۴۷۱.
  17. نجفی، جواهر الکلام، چاپ هفتم، ج۴۱، ص۶۴۷،۶۴۹؛ شیخ مفید، المقنعه، ۱۴۱۰ق، ص۷۹۱؛ ابن ادریس حلی، کتاب السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۵۳۶.
  18. رجوع کنید به: ابن حمزه طوسی، الوسیله، ۱۴۰۸ق، ص۴۱۵.
  19. تاثیرات استمنا بر زندگی زناشویی
  1. عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ(ع) یقُولُ ثَلَاثَةٌ لَا یکلِّمُهُمُ اللَّهُ یوْمَ الْقِیامَةِ وَ لَا ینْظُرُ إِلَیهِمْ وَ لَایزَکیهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ النَّاتِفُ شَیبَهُ وَ النَّاکحُ نَفْسَهُ وَ الْمَنْکوحُ فِی دُبُرِهِ.(شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۱۶ق، ج۲۰، ص۳۵۴-۳۵۵.)

منابع

  • قرآن کریم.
  • ابن ادریس حلی، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی‌، قم‌، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۰ق‌.
  • ابن حمزه طوسی، محمد بن علی، الوسیلة الی نیل الفضیلة، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی، ۱۴۰۸ق.
  • توضیح المسائل مراجع (محشی)، گردآوری سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
  • سید مرتضی، الانتصار فی انفرادات الإمامیة‌، مصحح: گروه پژوهش دفتر انتشارات اسلامی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۵ق‌.
  • شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، چاپ سوم، ۱۴۱۶ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، تحقیق محمد باقر بهبودی، تهران، المکتبة المرتضویة، چاپ سوم، ۱۳۸۸ق.
  • شیخ مفید، محمد بن محمد، المقنعة، قم، جماعة المدرسین، ۱۴۱۰ق.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء(تک جلدی)، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، ۱۳۸۸ق‌.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء(ط- جدید)، محقق/ مصحح: گروه پژوهش مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام‌، ۱۴۱۴ق‌.
  • علامه مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
  • قطب الدین راوندی، سعید بن هبة الله، فقه القرآن، قم، انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی، ۱۴۰۵ق.
  • محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۴۰۸ق.
  • محقق حلی، جعفر بن حسن، شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • محقق سبزواری، محمد باقر، ذخیرة المعاد فی شرح الارشاد، قم، مؤسسة‌ آل البیت لاحیاء التراث، بی‌تا.
  • نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، بی‌تا.
  • نجم الدین حلی، إیضاح ترددات الشرائع‌، مصحح: سید مهدی رجایی‌، قم، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، ۱۴۲۸ق‌.

پیوند به بیرون