باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

آیه استیذان

آیه استیذان
مشخصات آیه
نام آیه: استیذان
واقع در سوره: نور
شماره آیه: ۵۸
جزء: ۱۸
موضوع: روابط خانواده

آیه اِستیذان پنجاه و هشتمین آیه سوره نور است که درباره اجازه گرفتن فرزندان و برد‎گان، هنگام ورود به اتاق خصوصی پدر و مادر یا مالکِ برده نازل شد. برخی به دلیل اشاره به اجازه خواستن در آیاتی دیگر، عنوان استیذان را مختص این آیه ندانسته‌اند.

محتویات

متن و ترجمه آیه

یأَیهَا الّذِینَ ءَامَنوا لِیستَئذِنکمُ الَّذینَ مَلکت أیمنُکم والَّذینَ لَم یبلُغوا الحُلُمَ مِنکم ثَلثَ مَرَّتٍ مِن قَبلِ صَلوةِ الفَجرِ وَ حِینَ تَضَعُونَ ثِیابَکم مِن الظَّهیرَةِ و مِن بَعدِ صَلوةِ العِشاءِ ثَلثُ عَورتٍ لَکم(۵۸)
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، باید بندگان شما و آنها که هنوز به حد بلوغ نرسیده‌اند، در سه هنگام از شما برای وارد شدن به خانه رخصت طلبند: پیش از نماز صبح و هنگام ظهر که لباس از تن بیرون می‌کنید و بعد از نماز عشا. این سه وقت، وقت خلوت شماست. در غیر آن سه هنگام، شما و آنها گناهی مرتکب نشده‌اید اگر بر یکدیگر بگذرید. خدا آیات را اینچنین برای شما بیان می‌کند و خدا دانا و حکیم است.

نام‌گذاری

واژه استیذان برگرفته از کلمه اذن و به‌معنای اجازه خواستن است.[۱] بر اساس نظر برخی از مفسران آیه استیذان که درباره اجازه گرفتن برد‎گان و اطفال برای ورود به اتاق خصوصی مالکِ برده و پدر و مادر در سه وقت خاص نازل شد، آیه ۵۸ سوره نور است.[۲] این سه وقت چنان‌که در متن آیه اشاره شده، پیش از نماز صبح، پیش از نماز ظهر و پس از نماز عشاء است؛[۳] اگرچه برخی دیگر عنوان آیه استیذان را درباره اجازه خواستن بعضی از مسلمانان در جریان جنگ خندق یا غزوه تبوک نیز دانسته‎اند.[۴]
محتوای این آیه از دستورات اخلاقی اسلام است.[۵]

حکم استیذان

درباره واجب یا مستحب بودن اجازه گرفتن فرزندان و بردگان از والدین و مالک برده، هنگام ورود به اتاق خصوصی آنان اختلاف نظر وجود دارد.[۶]
براساس آیه ۵۹ سوره نور، حکم اجازه و استیذان برای افراد بالغ همیشه واجب است و اختصاص به زمان خاصی ندارد؛ اما وجوب این حکم دربارۀ کودکان نابالغ از نگاه برخی مختص به این سه زمان خاص است، اگرچه کودک نابالغ هنوز مکلف به شمار نمی‌آید.[۷]
برخی نیز استیذان را مستحب دانسته‎اند؛ زیرا مخاطب در این آیه کودکان غیربالغی هستند که تکلیف بر گردن آنان نیست.[۸]

پانویس

  1. دهخدا، لغت نامه، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۲۲۰۲.
  2. صاحب جواهر، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج ۲۹، ص۸۳.
  3. قربانی لاهیجی، تفسیر جامع آیات الاحکام، ۱۳۸۴ش، ج۹، ص۲۴۵.
  4. کاشانی، خلاصه منهج الصادقین، ۱۳۶۳ش، ج۴، ص۲۱؛ حریری، فرهنگ اصطلاحات قرآنی، ۱۳۸۴ش، ص۱۲.
  5. قربانی لاهیجی، تفسیر جامع آیات الاحکام، ۱۳۸۴ش، ج۹، ص۲۴۰.
  6. قربانی لاهیجی، تفسیر جامع آیات الاحکام، ۱۳۸۴ش، ج۹، ص۲۴۴
  7. مقدّس اردبیلی، زبدة البیان، ج۱، ص۵۵۰.
  8. مقدّس اردبیلی، زبدة البیان، ج۱، ص۵۵۰.

منابع

  • حریری، محمدیوسف، فرهنگ اصطلاحات قرآنی، قم، هجرت، ۱۳۸۴ش.
  • دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷ش.
  • صاحب جواهر، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت،‌ دار احیاءالتراث العربی، ۱۳۶۲ش،
  • کاشانی، فتح الله، خلاصه منهج الصادقین، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۳ش.
  • قربانی لاهیجی، تفسیر جامع آیات الاحکام، تهران، سایه، ۱۳۸۴ش.
  • مقدّس اردبیلی، احمد بن محمد، زبدة البیان فی احکام القرآن، تهران، مکتبه المرتضویه، بی‎تا.