باز کردن منو اصلی

ويکی شيعه β

آمیزش، نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان. در فقه اسلامی واژه‌هایی جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول را در معنای آمیزش به کار می‌برند. از احکام آمیزش در مسائل فقهی بسیاری سخن می‌آید و مراد از آن آمیزشی است که در آن حداقل به اندازه ختنه‌گاه دخول صورت گرفته باشد.

فقیهان آمیزش را به سه قسم حلال چون ازدواج، حرام مانند زِنا و شبهه‌دار (اشتباهی) تقسیم و برای هریک احکام متفاوتی مطرح می‌کنند. طبق فتوای آنها آمیزش چه از جلو صورت بگیرد یا از پشت، موجب جنابت می‌شود که برای پاک‌ شدن از آن باید غسل جنابت به جا آورد.

حرام‌بودن آمیزش مرد با مرد (لواط) و زن با زن (مُساحقه)، حرام‌بودن آمیزش با حیوان و همچنین مکروه‌بودن آمیزش با همسر از پشت، ازجمله فتواهای فقیهان در زمینه آمیزش است.


محتویات

تعریف و جایگاه فقهی

در فقه از آمیزش با نام‌هایی چون جِماع، مُواقعه، وَطْی و دخول یاد می‌شود که به معنای نزدیکی‌کردن جنسی انسانی با انسان دیگر یا با حیوان است.[۱] احکام آمیزش در بسیاری از بخش‌های فقه همچون طهارت، روزه، اعتکاف، حج، ازدواج، طلاق، ظِهار، ایلاء و حدود مطرح می‌شود.[۲] البته این احکام مخصوص آمیزشی است که در آن دست‌کم به اندازه ختنه‌گاه دخول صورت گرفته باشد.[۳]

انواع آمیزش

آمیزش از نظر فقهی به سه قسم آمیزش حلال، آمیزش شُبهه‌دار و آمیزش حرام تقسیم می‌‌شود که احکام متفاوتی دارند.[۴]

آمیزش حلال

آمیزشی که پس از فراهم‌شدن اسباب شرعی آن، صورت می‌گیرد، آمیزش حلال است. اسباب شرعی آمیزش حلال عبارت‌است از: ازدواج دائم، ازدواج موقت، مِلکیّت (صاحب کنیزبودن) و تحلیل (حلال‌کردن استفاده جنسی از کنیز خود برای دیگری).[۵]

آمیزش شبهه‌دار

آمیزش مرد و زن، به این گمان که اسباب شرعی آمیزش محقق شده است، آمیزش شبهه‌دار یا در اصطلاح فقه وطی به شبهه (نزدیکی جنسی اشتباهی) نامیده می‌شود؛ مانند زمانی که مردی به اشتباه با زنی که گمان می‌کند همسر او است، آمیزش کند.[۶]

به فتوای فقها آمیزش شبهه‌دار مجازات حد ندارد.[۷] همچنین در آن زن باید عده نگه دارد[۸] و مَهرالمثل به او تعلق می‌گیرد.[۹] البته به گفته صاحب‌جواهر اگر اشتباه فقط از سوی مرد باشد، یعنی زن بداند که با او مَحرم نیست، مهرالمثل ندارد.[۱۰]

آمیزش حرام

آمیزشی که بدون تحقق اسباب شرعی و از روی آگاهی و با اختیار صورت می‌گیرد، آمیزش حرام نام دارد.[۱۱] برخی از مصداق‌های آمیزش حرام عبارت است از: زِنا، لِواط، مُساحقه، آمیزش با حیوان،[۱۲] آمیزش در حالاتی چون حیض، نفاس، روزه و اِحرام.[۱۳]

حصول جنابت با آمیزش

همچنین ببینید: جنابت

به فتوای فقیهان، آمیزش چه از جلو باشد یا از پشت، موجب جنابت می‌شود.[۱۴]آمیزش مرد با مرد و همچنین آمیزش با حیوان نیز سبب جنابت می‌شود.[۱۵] آمیزش و حصول جنابت احکامی دارند؛ ازجمله حرام‌بودن لمس‌کردن خط قرآن، اسم خدا و بنابر احتیاط واجب نام‌های امامان، ماندن در مسجدها و خواندن سوره‌هایی از قرآن که سجده واجب دارند.[۱۶] کسی که آمیزش کرده است، اگر حداقل به اندازه ختنه‌گاه دخول انجام داده باشد،[۱۷] برای خواندن نماز و گرفتن روزه باید غسل جنابت به جا آورد.[۱۸]

برخی احکام آمیزش

به فتوای مراجع تقلید، احکام آمیزش، زمانی جاری می‌شود که در آن دخول حداقل به مقدار ختنه‌گاه صورت گرفته باشد.[۱۹] برخی از احکام آمیزش به نقل از کتاب‌های فقهی به شرح زیر است:

  • در ازدواج دائم ترک آمیزش به مدت بیش از چهار ماه حرام است.[۲۰]
  • آمیزش با حیوان حرام است و مجازات تعزیر دارد.[۲۱]
  • آمیزش با زنی که به سن بلوغ نرسیده است، حرام است.[۲۲]
  • آمیزش مرد با مرد که لِواط نام دارد و آمیزش زن با زن که سُحق (مُساحقه) نامیده می‌شود، حرام است و مجازات حد دارد.[۲۳]
  • اگر مرد با مردی دیگر آمیزش کند، حرام است با مادر، خواهر یا دختر او ازدواج کند.[۲۴]
  • آمیزش با همسر از پشت جایز است؛ اما کراهت شدید دارد.[۲۵]
  • آمیزش در مواقعی چون شب‌های دوشنبه، سه‌شنبه، پنج‌شنبه و جمعه و ظهر پنج‌شنبه، مستحب است.[۲۶]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۱.
  2. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۱.
  3. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۷.
  4. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۱.
  5. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۱.
  6. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۱.
  7. محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۳۵.
  8. محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۳۵.
  9. طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۸۰۸.
  10. نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۳۲، ص۳۷۸-۳۷۹.
  11. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۲.
  12. شهید اول، القواعد و الفوائد، ۱۴۰۰ق، ج۱، ص۱۷۵.
  13. مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۱۶۲.
  14. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۷.
  15. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۷و۲۶۸.
  16. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۹.
  17. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۷.
  18. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۷۳.
  19. نگاه کنید به بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۲۶۷.
  20. محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۱۴؛ شهید ثانی، الروضة البهیه، ۱۴۱۰ق، ج۵، ص۱۰۴.
  21. شهید اول، القواعد و الفوائد، ۱۴۰۰ق، ج۱، ص۱۷۵.
  22. محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۱۴.
  23. علامه حلی، مختلف الشیعه،۱۴۱۳ق، ج۹، ص۱۸۹؛ محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۱۴۶.
  24. بنی‌هاشمی خمینی، توضیح المسائل مراجع، ۱۳۹۲ش، ج۲، ص۶۱۱.
  25. محقق حلی، شرایع الاسلام، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۲۱۴.
  26. طباطبایی یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۸۰۱.

منابع

  • بنى‌هاشمى خمينى‌، سيدمحمدحسين، توضیح‌المسائل مراجع مطابق با فتاوای شانرده نفر از مراجع معظم تقلید، قم، ‌دفتر انتشارات اسلامى، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.‌
  • شهید اول، محمد بن مکی، القواعد و الفوائد، تحقیق سیدعبدالهادی حکیم، قم، کتابفروشی مفید، چاپ اول، ۱۴۰۰ق.
  • شهید ثانی، زین‌الدین بن علی، الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیه، شرح سیدمحمد کلانتر، قم، کتاب‌فروشی داوری، چاپ اول، ۱۴۱۰ق
  • طباطبائی یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
  • علامه حلی، حسن بن یوسف، مختلف الشیعه فی احکام الشریعه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
  • محقق حلی، جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تحقیق و تصحیح عبدالحسین محمدعلی بقال، قم، اسماعیلیان، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • مؤسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، قم، موسسه دایرةالمعارف فقه اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۹۲ش.
  • نجفى، محمدحسن، جواهر الكلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.